Αμέσως μετά την κηδεία του καταδικασμένου για εγκλήματα πολέμου Σερβοβόσνιου στρατηγού Ράτκο Μλάντιτς, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη προχώρησε σε μια ιδιαίτερα αυστηρή διπλωματική κίνηση. Ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Ελμεντίν Κονάκοβιτς, διέταξε την απέλαση δύο Σέρβων διπλωματών, οι οποίοι έχουν στη διάθεσή τους 48 ώρες για να εγκαταλείψουν τη χώρα. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι εξετάζει την ανάκληση όσο το δυνατόν περισσότερων υπαλλήλων από την πρεσβεία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στο Βελιγράδι.
Η απόφαση αυτή αποτελεί άμεση αντίδραση στην κηδεία του Μλάντιτς, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι με στρατιωτικές τιμές και παρουσία υψηλόβαθμων Σέρβων αξιωματούχων. Το γεγονός προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς ο Μλάντιτς είχε καταδικαστεί από τη διεθνή δικαιοσύνη για εγκλήματα πολέμου και γενοκτονία.
Η απέλαση των δύο Σέρβων διπλωματών
Σε συνέντευξη Τύπου στο Σεράγεβο, ο Ελμεντίν Κονάκοβιτς δήλωσε ότι «όλες οι κόκκινες γραμμές έχουν ξεπεραστεί». Όπως υπογράμμισε, η απόδοση επίσημων τιμών σε έναν άνθρωπο που κρίθηκε ένοχος για μερικά από τα σοβαρότερα εγκλήματα του πολέμου της Βοσνίας συνιστά προσβολή για τα θύματα και τις οικογένειές τους.
Οι δύο Σέρβοι διπλωμάτες χαρακτηρίστηκαν ανεπιθύμητα πρόσωπα και καλούνται να αποχωρήσουν από τη χώρα μέσα σε 48 ώρες. Η εξέλιξη αυτή αυξάνει την ένταση στις ήδη εύθραυστες σχέσεις μεταξύ της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και της Σερβίας, δύο χωρών που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες του πολέμου της Βοσνίας, ο οποίος διεξήχθη από το 1992 έως το 1995.
Ο Βόσνιος υπουργός Εξωτερικών ανακοίνωσε επίσης ότι θα επιδιώξει την ανάκληση όσο το δυνατόν περισσότερων υπαλλήλων από τη διπλωματική αποστολή της χώρας στο Βελιγράδι. Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η κρίση δεν περιορίζεται σε μια συμβολική διαμαρτυρία, αλλά ενδέχεται να έχει ευρύτερες επιπτώσεις στις διμερείς σχέσεις.
Ευρωπαϊκές αντιδράσεις για την κηδεία του Μλάντιτς
Η αντίδραση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης ήρθε λίγες ημέρες μετά τις δηλώσεις κορυφαίων αξιωματούχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισαν τις εικόνες από την κηδεία του Μλάντιτς «σκάνδαλο».
Οι δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξέφρασαν τη λύπη τους για την επίσημη υποστήριξη και την παρουσία υψηλόβαθμων Σέρβων κυβερνητικών εκπροσώπων στην τελετή. Η συμμετοχή τους ερμηνεύτηκε ως έμμεση νομιμοποίηση της κληρονομιάς ενός προσώπου που έχει συνδεθεί άμεσα με εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και τη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η αναγνώριση των εγκλημάτων του παρελθόντος, η καταδίκη της άρνησης της γενοκτονίας και ο σεβασμός στις αποφάσεις της διεθνούς δικαιοσύνης αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων.
Ο ρόλος του Μλάντιτς στον πόλεμο της Βοσνίας
Ο Ράτκο Μλάντιτς ήταν διοικητής του στρατού των Σερβοβόσνιων κατά τη διάρκεια του πολέμου της Βοσνίας. Υπό την ηγεσία του, οι σερβικές δυνάμεις κατηγορήθηκαν για εκτεταμένες επιθέσεις εναντίον αμάχων, πολιορκίες πόλεων και μαζικές εκτοπίσεις πληθυσμών.
Η διεθνής δικαιοσύνη τον έκρινε υπεύθυνο για τη δολοφονία περίπου 8.000 Βόσνιων Μουσουλμάνων ανδρών και αγοριών στη Σρεμπρένιτσα. Η σφαγή χαρακτηρίστηκε γενοκτονία και θεωρείται η χειρότερη μαζική δολοφονία σε ευρωπαϊκό έδαφος μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Μλάντιτς καταδικάστηκε επίσης για διώξεις, τρομοκράτηση αμάχων, απάνθρωπες πράξεις και άλλες παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Ο στρατηγός πέθανε στη Χάγη στις 27 Αυγούστου. Λίγες ημέρες αργότερα, η σορός του μεταφέρθηκε στο Βελιγράδι με κυβερνητικό αεροπλάνο, γεγονός που προκάλεσε επιπλέον αντιδράσεις στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και διεθνώς.
Η κηδεία άνοιξε ξανά τις πληγές του πολέμου
Η κηδεία πραγματοποιήθηκε με στρατιωτικές τιμές και παρουσία αρκετών υπουργών της σερβικής κυβέρνησης. Χιλιάδες άνθρωποι επισκέφθηκαν το φέρετρο του Μλάντιτς στο Βελιγράδι, το οποίο ήταν καλυμμένο με τη σερβική σημαία και τη σημαία της σερβικής οντότητας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.
Για πολλούς στη Βοσνία, οι εικόνες αυτές αναβίωσαν οδυνηρές μνήμες από έναν πόλεμο που κόστισε τη ζωή σε περίπου 100.000 ανθρώπους και προκάλεσε τον εκτοπισμό εκατομμυρίων. Οι οικογένειες των θυμάτων θεωρούν ότι η δημόσια τιμή προς τον Μλάντιτς υπονομεύει τη δικαιοσύνη και παραβλέπει τον πόνο όσων έχασαν συγγενείς τους.
