Τα μέλη του τουρκικού κοινοβουλίου υιοθέτησαν χθες Δευτέρα νόμο, που χαρακτηρίζεται ήδη ιστορικός από πολιτικούς παρατηρητές, για την επανένταξη στην κοινωνία των μαχητών του Εργατικού Κόμματος Κουρδιστάν (PKK), καίριο βήμα της συνεχιζόμενης διαδικασίας προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος που διαρκεί πάνω από τέσσερις δεκαετίες.
Το κείμενο, με επίσημο τίτλο «Νόμος για την ενίσχυση της εθνικής αλληλεγγύης και της κοινωνικής ένταξης», υιοθετήθηκε χθες το βράδυ με ευρεία πλειοψηφία: υπέρ τάχθηκαν 468 μέλη από τα 562 της τουρκικής Βουλής, έπειτα από μαραθώνια συζήτηση δώδεκα ωρών.
Ορίζει τον τρόπο για την επάνοδο στην πολιτική ζωή (σ.σ. μέρους των) μαχητών του PKK που θα καταθέσουν τα όπλα.
Πλην όμως δεν προβλέπει γενική αμνηστία, ούτε ξεκαθαρίζει την τύχη του Αμπντουλά Οτζαλάν, του ιδρυτή και ιστορικού ηγέτη του ένοπλου κουρδικού αυτονομιστικού κινήματος, ο οποίος εκτίει ποινή ισόβιας κάθειρξης σε απομόνωση από το 1999.
Η τουρκική κυβέρνηση, έχοντας συναίσθηση των δισταγμών της τουρκικής κοινής γνώμης, στοιχειωμένης από τον πόλεμο με τουλάχιστον 50.000 νεκρούς –κατά μάλλον συντηρητικές εκτιμήσεις– από το 1984, φρόντισε επιμελώς να επιμείνει στο ότι στο κείμενο που καταρτιζόταν τις τελευταίες εβδομάδες δεν θα συμπεριλαμβανόταν γενική αμνηστία.
Η αντιπολίτευση τάχθηκε υπέρ του νόμου, ευθυγραμμιζόμενη στο ζήτημα αυτό με τα κόμματα της συμπολίτευσης.
Η τουρκική προεδρία εξήρε το «σημαντικό βήμα» στη διαδικασία με σκοπό, κατ’ αυτήν, η Τουρκία να απαλλαγεί από την «τρομοκρατία».
Η εξέλιξη θα ενισχύσει «την ειρήνη», «την ενότητα» και την «ακεραιότητα της χώρας μας», συνεπάγεται «σημαντικά οφέλη» για την Τουρκία, που θα «απαλλαγεί οριστικά από τη μάστιγα της τρομοκρατίας», διαβεβαίωσε μέσω X ο διευθυντής επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας Μπουρχανετίν Ντουράν, εκφράζοντας ευχαριστίες προς όλους όσοι συνέβαλαν.
Ο επικεφαλής του εθνικιστικού κόμματος MHP Ντεβλέτ Μπαχτσελί, σύμμαχος της κυβέρνησης, που πιστώνεται πως είχε την πρωτοβουλία για να αρχίσει η τρέχουσα ειρηνευτική διαδικασία, στα τέλη του 2024, απαθανατίστηκε να ανταλλάσσει χειραψίες με στελέχη του κόμματος DEM, το οποίο εκφράζει την κουρδική μειονότητα, μετά το πέρας της ψηφοφορίας.
10.000 φυλακισμένοι
Ο νόμος, που εισηγήθηκε το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP, ισλαμική δεξιά) του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και υποστήριξε το DEM, προβλέπει αναστολή των ποινικών διώξεων και της εκτέλεσης των ποινών των δραστών διαφόρων παραβιάσεων της τουρκικής νομοθεσίας για περίοδο πέντε ως δέκα ετών.
Κάπου 3.500 πρώην μέλη του κινήματος των ανταρτών από τους σχεδόν 10.000 φυλακισμένους στις τουρκικές φυλακές αναμένεται έτσι να αφεθούν ελεύθερα σε πρώτη φάση, σύμφωνα με τούρκους κοινοβουλευτικούς.
Αν δεν υπάρξει υποτροπή, κι αφού παρέλθει η χρονική προθεσμία, οι έρευνες θα τίθενται στο αρχείο και οι ποινές θα θεωρείται πως έχουν εκτιστεί.
Ωστόσο όσοι έχουν καταδικαστεί για κακουργήματα –ιδίως ανθρωποκτονίες– εξαιρούνται από τον μηχανισμό αυτό. Αυτό αφορά τον Αμπντουλά Οτζαλάν: το κείμενο δεν περιέχει ουδεμία ονομαστική αναφορά στον ιδρυτή του PKK.
Ο αντιπρόεδρος της Τουρκίας Τζεβντέτ Γιλμάζ σημείωνε προ ημερών πως η τύχη του 77χρονου ιστορικού ηγέτη των ανταρτών, στη φυλακή 27 χρόνια, δεν «καλύπτεται από αυτόν τον νόμο». Ωστόσο, πρόσθετε την περασμένη εβδομάδα, ο Αμπντουλά Οτζαλάν θα παραμείνει σε θέση «να συνεισφέρει» στην ειρηνευτική διαδικασία.
Από τον διάλογο για τον νόμο, που μεταδόθηκε κατά μεγάλο μέρος του από το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο TRT χθες, δεν έλειψαν οι εντάσεις.
«Αληθινή και αυθεντική ισότητα»
Πώς είναι δυνατόν «να διαπραγματεύεστε με τους τρομοκράτες (…); Μας λέγατε πως θα κατέθεταν τα όπλα άνευ όρων», εξεμάνη ο Τουρχάν Τσεμέζ, του κόμματος Iyi (εθνικιστικό, αντιπολίτευση).
Ο Οζγκιούρ Εζέλ του Yeni Parti («Νέο Κόμμα», σοσιαλδημοκρατικό), της ισχυρότερης παράταξης της αντιπολίτευσης, συνηγόρησε υπέρ του νομοσχεδίου κρίνοντας πως μόνο «η ειρήνη, η δημοκρατία και η δικαιοσύνη» θα φέρουν «γιατρειά» στην Τουρκία.
«Πρόκειται για ιστορικό όριο. Το ότι 468 μέλη του κοινοβουλίου ψήφισαν υπέρ αυτού του νομοσχεδίου αποδεικνύει ότι η συμμαχία στην εξουσία μπορεί να προτείνει τροποποιήσεις που θα βελτιώσουν τη ζωή όλων και θα εξασφαλίσει υποστήριξη», σχολίασε βουλεύτρια του DEM, η Τζεϊλάν Ακτς, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο.
«Απόψε μπορούμε όλοι να πάρουμε βαθιά ανάσα. Αυτό είναι το πρώτο βήμα σε μια μακρά πορεία προς απόλυτη, αληθινή και αυθεντική ισότητα» της κουρδικής μειονότητας στην Τουρκία, συνέχισε η πολιτικός. «Επιλέγω να είμαι αισιόδοξη (…) και γεμάτη ελπίδα», συμπλήρωσε.
Ο κ. Οτζαλάν, κρατούμενος σε απομόνωση σε νησί-φυλακή ανοικτά της Κωνσταντινούπολης, παρότρυνε το 2025 το PKK να καταθέσει τα όπλα, έπειτα από πρωτοβουλία του συμμάχου του προέδρου Ερντογάν.
Η ηγεσία του PKK ανακοίνωσε κατόπιν τη διάλυσή της, προτού προχωρήσει μερικές εβδομάδες αργότερα σε συμβολική τελετή κατάθεσης των όπλων, τον Ιούλιο του 2025, στο βόρειο Ιράκ, όπου «περιορισμένος αριθμός» μαχητών, κατά την Άγκυρα, έχει βάσεις μετόπισθεν.
Ωστόσο προχθές Κυριακή, μέλη της ηγεσίας του υπό διάλυση κινήματος επέκριναν τα «σοβαρά λάθη» και τα «κενά» του νομοσχεδίου, κρίνοντας πως το κείμενο δεν θα επιτρέψει να επιλυθεί το κουρδικό ζήτημα στην Τουρκία «στην ολότητά του».
Το PKK συνεχίζει εξάλλου να αξιώνει να αποφυλακιστεί ο Αμπντουλά Οτζαλάν και να του ανατεθεί ρόλος «συντονιστή της ειρηνευτικής διαδικασίας». Σε διαφορετική περίπτωση, προειδοποίησε το κίνημα, «πολλές από τις διατάξεις του νόμου θα παραμείνουν νεκρό γράμμα», χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.
© ΑΠΕ-ΜΠΕ
