Το Ιράν δεν προτίθεται να κάνει καμία παραχώρηση όσον αφορά το πυρηνικό του πρόγραμμα, ακόμη και αν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδεχθούν την πρότασή του για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Αυτό δήλωσε ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος στο Reuters, υπογραμμίζοντας ότι η Τεχεράνη συνδέει το άνοιγμα της στρατηγικής θαλάσσιας οδού με την ικανοποίηση μιας σειράς συγκεκριμένων όρων από την Ουάσιγκτον.
Ο αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, τόνισε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά έως ότου οι Ηνωμένες Πολιτείες ανταποκριθούν πλήρως στα αιτήματα του Ιράν. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η θέση της Τεχεράνης σχετικά με το πυρηνικό της πρόγραμμα παραμένει αμετακίνητη και δεν αποτελεί αντικείμενο ανταλλαγής στο πλαίσιο μιας πιθανής συμφωνίας.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει εκτός διαπραγμάτευσης
Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, η όποια συμφωνία για την αποκλιμάκωση της κρίσης δεν θα περιλαμβάνει περιορισμούς ή παραχωρήσεις που θα επηρεάζουν το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι έχει το δικαίωμα να συνεχίσει την πυρηνική της δραστηριότητα για ειρηνικούς σκοπούς και απορρίπτει κάθε απαίτηση που θα μπορούσε να περιορίσει τις δυνατότητές της στον τομέα του εμπλουτισμού ουρανίου.
Η ιρανική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι είναι διατεθειμένη να συμμετάσχει σε λεπτομερείς διαπραγματεύσεις, αλλά μόνο αφού προηγηθούν συγκεκριμένα βήματα από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και η κατάργηση των πετρελαϊκών κυρώσεων.
Η στάση αυτή δείχνει ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να εξασφαλίσει σημαντικά οικονομικά και πολιτικά ανταλλάγματα πριν εξετάσει οποιαδήποτε συζήτηση για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Παράλληλα, επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο της διαδικασίας, συνδέοντας τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ με την ευρύτερη πολιτική και στρατιωτική αντιπαράθεση με την Ουάσιγκτον.
Η πρόταση του Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ανέφερε την Πέμπτη ότι η Τεχεράνη προσφέρθηκε να ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, υπό την προϋπόθεση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποδεχθούν μια σειρά όρων. Η πρόταση προβλέπει τον τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα μέσα σε επτά ημέρες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον θα πρέπει να άρει τον αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, να απελευθερώσει τα κεφάλαια που έχουν δεσμευτεί στο εξωτερικό και να αποσύρει τις κυρώσεις που πλήττουν τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν. Η πρόταση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως.
Μέσω των Στενών μεταφέρεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να επηρεάσει τις διεθνείς αγορές ενέργειας, να προκαλέσει αύξηση των τιμών και να εντείνει τις ανησυχίες για την παγκόσμια οικονομία. Για τον λόγο αυτό, η επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού αποτελεί ζήτημα με ευρύτερες γεωπολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις.
Οι προσδοκίες της Τεχεράνης για συμφωνία
Σε συνάντηση με δημοσιογράφους την Πέμπτη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζέσκιαν δήλωσε ότι ελπίζει να επιτευχθεί συμφωνία με την Ουάσιγκτον για τον τερματισμό των εχθροπραξιών πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες, που είναι προγραμματισμένες για τις 3 Νοεμβρίου.
Η αναφορά αυτή δείχνει ότι η ιρανική ηγεσία λαμβάνει υπόψη και το εσωτερικό πολιτικό χρονοδιάγραμμα των ΗΠΑ. Μια συμφωνία πριν από τις εκλογές θα μπορούσε να προσφέρει στην αμερικανική κυβέρνηση ένα σημαντικό διπλωματικό αποτέλεσμα, ενώ για την Τεχεράνη θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για οικονομική ανακούφιση και μείωση της διεθνούς πίεσης.
Ωστόσο, οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών παραμένουν βαθιές. Η Ουάσιγκτον ζητά διαβεβαιώσεις σχετικά με την έκταση και τον χαρακτήρα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν θα δεχθεί περιορισμούς που θεωρεί μονομερείς ή επιβλαβείς για την εθνική της κυριαρχία.
Η ποσότητα εμπλουτισμένου ουρανίου
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας εκτιμά ότι το Ιράν διέθετε 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60% όταν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες επιτέθηκαν σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο του 2025. Μέχρι στιγμής, δεν έχει διευκρινιστεί πόση από αυτή την ποσότητα διασώθηκε ή ποια είναι η σημερινή κατάσταση των αποθεμάτων και των εγκαταστάσεων.
Το στοιχείο αυτό αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους ανησυχίας της διεθνούς κοινότητας. Το ουράνιο εμπλουτισμένο σε ποσοστό 60% απέχει τεχνικά από το επίπεδο που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, όμως θεωρείται ιδιαίτερα υψηλό για πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα και μπορεί να εμπλουτιστεί περαιτέρω σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Η αβεβαιότητα γύρω από την τύχη των αποθεμάτων ενισχύει την καχυποψία μεταξύ Ιράν και Δύσης και καθιστά δυσκολότερη την έναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων. Παρά τις πιέσεις και τις στρατιωτικές εξελίξεις, η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν θα κάνει καμία παραχώρηση όσον αφορά το πυρηνικό της πρόγραμμα. Για το Ιράν, οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει πρώτα να συνοδεύεται από σαφείς αμερικανικές δεσμεύσεις και συγκεκριμένα μέτρα άρσης των κυρώσεων.
