Η πολυγλωσσία φαίνεται να συνδέεται με την επιβράδυνση της γήρανσης του εγκεφάλου, σύμφωνα με μελέτη της Ομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Εταιρειών Νευροεπιστημών (FENS). Ιδιαίτερα εντυπωσιακά είναι τα ευρήματα για όσους μιλούσαν τέσσερις γλώσσες, καθώς ο εγκέφαλός τους φαινόταν περίπου 13 χρόνια νεότερος σε σχέση με εκείνους που μιλούσαν μόνο μια γλώσσα. Η διαφορά ήταν πιο εμφανής σε όσους είχαν ξεκινήσει να μαθαίνουν μια δεύτερη γλώσσα από μικρή ηλικία και είχαν αποκτήσει υψηλό επίπεδο γλωσσικής επάρκειας.
Ο εγκέφαλος βασίζεται σε δισεκατομμύρια νευρικά κύτταρα που επικοινωνούν διαρκώς μεταξύ τους. Καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν, οι συνδέσεις αυτές μπορεί να εξασθενούν, συμβάλλοντας στην επιβράδυνση της σκέψης και στην εξασθένηση της μνήμης. Τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι η πολυγλωσσία μπορεί να συμβάλλει στην αντιστάθμιση ορισμένων από αυτές τις αλλαγές που σχετίζονται με τη γήρανση.
Πολυγλωσσία και γήρανση του εγκεφάλου
Η διεθνής ερευνητική ομάδα είχε δημοσιεύσει στο παρελθόν μελέτη που έδειχνε ότι άνθρωποι που ζουν σε χώρες όπου η πολυγλωσσία είναι συνηθισμένη ενδέχεται να γερνούν πιο αργά. Στην τελευταία έρευνα, επικεντρώθηκε σε ανθρώπους από τη Χώρα των Βάσκων στην Ισπανία, οι οποίοι μιλούσαν από μία έως τέσσερις γλώσσες: ισπανικά, βασκικά, γαλλικά και αγγλικά.
Αρχικά, οι ερευνητές στρατολόγησαν 728 συμμετέχοντες και δημιούργησαν ένα «ρολόι γήρανσης του εγκεφάλου». Υπέβαλλαν τους συμμετέχοντες σε μαγνητοεγκεφαλογραφία (MEG), μια μέθοδο που ανιχνεύει τα ασθενή μαγνητικά πεδία τα οποία παράγονται όταν τα εγκεφαλικά κύτταρα είναι ενεργά. Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη για να αναλύσουν τα μοτίβα της εγκεφαλικής δραστηριότητας σε ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών. Με αυτό τον τρόπο μπόρεσαν να εκτιμήσουν πώς διαμορφώνεται η τυπική συνδεσιμότητα του εγκεφάλου σε διαφορετικά στάδια της ζωής. Στη συνέχεια, οι ερευνητές αξιολόγησαν την «ηλικία του εγκεφάλου» 144 επιπλέον ατόμων, χρησιμοποιώντας το «ρολόι» που είχαν αναπτύξει.
Όσο περισσότερες γλώσσες μιλά κάποιος, τόσο νεότερος ο εγκέφαλός του
Όταν οι ερευνητές συνέκριναν την χρονολογική ηλικία των συμμετεχόντων με την εκτιμώμενη ηλικία του εγκεφάλου τους, διαπίστωσαν ένα εντυπωσιακό μοτίβο. Ο εγκέφαλος των ανθρώπων που μιλούσαν δύο γλώσσες φαινόταν περίπου έξι χρόνια νεότερος σε σχέση με εκείνους που μιλούσαν μόνο μία γλώσσα. Η εκτιμώμενη ηλικία του εγκεφάλου ήταν περίπου επτά χρόνια μικρότερη στους ανθρώπους που μιλούσαν τρεις γλώσσες, με τη διαφορά να αυξάνεται στα 13 χρόνια για τους ομιλητές τεσσάρων γλωσσών.
«Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος των ανθρώπων που μιλούσαν περισσότερες γλώσσες φαινόταν νεότερος από το αναμενόμενο για την χρονολογική τους ηλικία. Η διαφορά δεν συνδεόταν μόνο με τον αριθμό των γλωσσών που μιλούσαν», δήλωσε η Δρ. Λουσία Αμορούσο από το Βασκικό Κέντρο για τη Γνώση, τον Εγκέφαλο και τη Γλώσσα στο Σαν Σεμπαστιάν της Ισπανίας, η οποία ηγήθηκε της μελέτης.
«Η μεγαλύτερη γλωσσική επάρκεια και η εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας σε μικρότερη ηλικία συνδέονταν επίσης με πιο αργή γήρανση του εγκεφάλου. Αυτό δείχνει ότι η πολυγλωσσική εμπειρία έχει διαβαθμίσεις: δεν έχει σημασία μόνο το αν κάποιος είναι δίγλωσσος ή όχι, αλλά και το βάθος και η διάρκεια της γλωσσικής εμπειρίας», εξήγησε.
Οι ερευνητές προσάρμοσαν την ανάλυσή τους λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο και το μορφωτικό επίπεδο. Ωστόσο, προειδοποίησαν ότι και άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του εγκεφάλου, όπως ο τρόπος ζωής και η κοινωνική δραστηριότητα, θα μπορούσαν επίσης να συμβάλλουν στις διαφορές που παρατηρήθηκαν.
Μπορεί η εκμάθηση γλωσσών να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του εγκεφάλου;
Η διεθνής ομάδα σκοπεύει τώρα να διερευνήσει αν αντίστοιχα μοτίβα παρατηρούνται σε ανθρώπους με νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, όπου η γήρανση και η ανθεκτικότητα του εγκεφάλου έχουν ιδιαίτερη σημασία. Παράλληλα, σκοπεύει να εξετάσει αν η ομιλία δύο ή περισσότερων στενά συγγενικών γλωσσών θα μπορούσε να έχει ακόμη ισχυρότερη επίδραση. Η εναλλαγή μεταξύ παρόμοιων γλωσσών ενδέχεται να απαιτεί μεγαλύτερο έλεγχο, καθώς οι ομιλητές πρέπει διαρκώς να διαχειρίζονται διαφορετικά γλωσσικά συστήματα.
«Γνωρίζουμε ότι πολλοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την υγεία του εγκεφάλου και τις νοητικές μας ικανότητες καθώς μεγαλώνουμε. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε ότι η αποφυγή του καπνίσματος, η σωστή διατροφή, η κοινωνική και καλλιτεχνική δραστηριότητα, καθώς και η σωματική δραστηριότητα μπορούν να βοηθήσουν. Ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούμε τον εγκέφαλό μας καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μπορεί επίσης να έχει επίδραση, ιδιαίτερα όταν ασχολούμαστε με απαιτητικές μορφές μάθησης που ενεργοποιούν τον εγκέφαλο», δήλωσε η Χριστίνα Ντάλλα, νευροεπιστήμονας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, η οποία προεδρεύει της επιτροπής επικοινωνίας του Forum της FENS αλλά δεν συμμετείχε στη μελέτη.
«Η συγκεκριμένη μελέτη δείχνει ότι η εκμάθηση μιας δεύτερης, τρίτης ή τέταρτης γλώσσας θα μπορούσε να βοηθήσει τον εγκέφαλό μας να παραμείνει νεότερος για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και ότι όσο νωρίτερα ξεκινάμε, τόσο το καλύτερο. Υπάρχουν πολλοί καλοί λόγοι για να μάθει κανείς μια ακόμη γλώσσα σε οποιαδήποτε ηλικία – κοινωνικοί, πολιτιστικοί αλλά και για την καλή υγεία του εγκεφάλου. Γι’ αυτό θα πρέπει να υποστηρίζουμε την εκμάθηση γλωσσών στο σχολείο και καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, ακόμη κι αν είναι δύσκολη», κατέληξε η νευροεπιστήμονας.
Πηγή: Science Daily
