Η NASA εκτόξευσε σήμερα, Κυριακή 30 Αυγούστου, το νέο της διαστημικό τηλεσκόπιο Nancy Grace Roman από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα, με πύραυλο Falcon Heavy της SpaceX στις 7:26 π.μ. τοπική ώρα. Η εκκίνηση, που πραγματοποιήθηκε παρά τις αρχικές ανησυχίες για τον καιρό, σηματοδοτεί την έναρξη μιας αποστολής αιχμής με βασικό στόχο να ρίξει φως στα μεγαλύτερα αινίγματα της σύγχρονης κοσμολογίας, ανάμεσά τους η σκοτεινή ύλη και σκοτεινή ενέργεια.
Το παρατηρητήριο, ύψους άνω των 12 μέτρων και προϋπολογισμού περίπου 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, υπόσχεται να δημιουργήσει έναν νέο άτλαντα του ουρανού και να ανανεώσει τον τρόπο με τον οποίο εξερευνούμε το σύμπαν.
Το τηλεσκόπιο φέρει το όνομα της Νάνσι Γκρέις Ρόμαν, της πρώτης επικεφαλής αστρονόμου της NASA, τιμώντας τη συμβολή της ως «μητέρας» του Hubble. Η αποστολή έχει πρωτεύοντα διάρκεια πέντε ετών, με πιθανή επέκταση για άλλα πέντε χάρη στα αποθέματα καυσίμων, και θα κατευθυνθεί προς το Σημείο Λαγκράνζ 2, περίπου 1,6 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη, όπου αναμένεται να φτάσει σε περίπου 100 ημέρες.
Σκοτεινή ύλη και σκοτεινή ενέργεια: ο μεγάλος στόχος
Κεντρική αποστολή του Nancy Grace Roman είναι η διερεύνηση δύο μυστηριωδών συστατικών που κυριαρχούν στο κοσμικό ισοζύγιο: η σκοτεινή ύλη και σκοτεινή ενέργεια. Παρότι παραμένουν αόρατες και δεν αλληλεπιδρούν με το φως όπως η συνηθισμένη ύλη, οι επιδράσεις τους είναι καταλυτικές. Η σκοτεινή ύλη λειτουργεί σαν βαρυτική «κόλλα» που συγκρατεί τους γαλαξίες και τα σμήνη, ενώ η σκοτεινή ενέργεια φαίνεται να ωθεί το σύμπαν να διαστέλλεται με ολοένα αυξανόμενο ρυθμό. Μαζί εκτιμάται ότι αντιστοιχούν περίπου στο 95% του κοσμικού περιεχομένου, με τη γνωστή ύλη να αποτελεί μόλις το 5%.
Οι παρατηρήσεις του Roman θα συνθέσουν τον πιο ολοκληρωμένο τρισδιάστατο χάρτη του σύμπαντος που έχει δημιουργηθεί, καλύπτοντας πάνω από δύο δισεκατομμύρια γαλαξίες στην κύρια έρευνα. Μετρώντας με ακρίβεια την κατανομή της ύλης και την εξέλιξη της διαστολής μέσα στον κοσμικό χρόνο, η αποστολή θα εξετάσει αν το καθιερωμένο κοσμολογικό μοντέλο αντέχει στον αυστηρότερο έλεγχο μέχρι σήμερα ή αν απαιτούνται νέες ιδέες για να εξηγηθούν οι ενδείξεις που αμφισβητούν την υπάρχουσα εικόνα.
Ευρυγώνια ματιά: από τη «κλειδαρότρυπα» στο πανοραμικό κάδρο
Το Roman συνδυάζει ευαισθησία και οξύτητα παρόμοιες με του Hubble με ένα οπτικό πεδίο τουλάχιστον 100 φορές μεγαλύτερο. Αυτό σημαίνει ότι θα χαρτογραφεί τον ουρανό θεαματικά γρηγορότερα: ένας μήνας παρατηρήσεων αρκεί για να αποτυπώσει ολόκληρο τον Γαλαξία μας σε λεπτομέρεια, δουλειά που θα απαιτούσε έναν αιώνα με τις δυνατότητες του Hubble. Χάρη στην υπέρυθρη όρασή του, θα ανιχνεύει φως που ξεκίνησε το ταξίδι του πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, προσφέροντας καθαρή ματιά στα πρώτα κεφάλαια της κοσμικής ιστορίας.
Στη διάρκεια ζωής του, το τηλεσκόπιο αναμένεται να μετρήσει το φως έως και από ένα δισεκατομμύριο γαλαξίες, να εντοπίσει χιλιάδες υπερκαινοφανείς (σουπερνόβα), δεκάδες χιλιάδες εξωπλανήτες και να καταγράψει δισεκατομμύρια αστέρια.
