Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε διαδικασίες επί παραβάσει κατά της Ελλάδας και άλλων κρατών-μελών σε τέσσερα κρίσιμα μέτωπα: την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος, τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, τους κανόνες για το υδρογόνο και τα απανθρακοποιημένα αέρια, καθώς και την εμπορία ανθρώπων.
Οι διαδικασίες αφορούν τη μη πλήρη ή έγκαιρη ενσωμάτωση ευρωπαϊκών οδηγιών στο εθνικό δίκαιο. Η Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητικές επιστολές στις ενδιαφερόμενες χώρες, ζητώντας να ολοκληρώσουν τις απαιτούμενες νομοθετικές προσαρμογές και να ενημερώσουν σχετικά τις ευρωπαϊκές αρχές. Μεταξύ των κρατών που έλαβαν επιστολές περιλαμβάνεται και η Ελλάδα.
Ξέπλυμα χρήματος: Στο επίκεντρο η πρόσβαση στα μητρώα πραγματικών δικαιούχων
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε διαδικασίες επί παραβάσει κατά 18 κρατών-μελών, επειδή δεν έχουν κοινοποιήσει την πλήρη ενσωμάτωση στο εθνικό τους δίκαιο συγκεκριμένων διατάξεων της έκτης οδηγίας της ΕΕ για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Προειδοποιητικές επιστολές έλαβαν το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Γερμανία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Ισπανία, η Γαλλία, η Κροατία, η Κύπρος, η Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία, η Αυστρία, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία και η Φινλανδία.
Οι διατάξεις της οδηγίας (ΕΕ) 2024/1640 αφορούν, μεταξύ άλλων, την πρόσβαση στα μητρώα πραγματικών δικαιούχων από τις αρμόδιες αρχές, τους φορείς αυτορρύθμισης, τις υπόχρεες οντότητες και τα πρόσωπα που διαθέτουν έννομο συμφέρον. Η οδηγία επικεντρώνεται κυρίως στην ενίσχυση της θεσμικής και οργανωτικής λειτουργίας του ευρωπαϊκού πλαισίου πρόληψης του ξεπλύματος χρήματος.
Η προθεσμία για την ενσωμάτωση σημαντικού μέρους των σχετικών διατάξεων έληξε στις 10 Ιουλίου 2026. Μέχρι τότε, τα 18 κράτη-μέλη δεν είχαν κοινοποιήσει στην Επιτροπή την πλήρη εφαρμογή τους.
Οι χώρες έχουν πλέον περιθώριο δύο μηνών για να απαντήσουν, να ολοκληρώσουν την ενσωμάτωση και να κοινοποιήσουν τα σχετικά μέτρα. Αν οι απαντήσεις τους δεν κριθούν ικανοποιητικές, η Επιτροπή μπορεί να αποστείλει αιτιολογημένη γνώμη, προχωρώντας στο επόμενο στάδιο της διαδικασίας.
Αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και επιλογή προμηθευτή
Ξεχωριστή διαδικασία αφορά τους νέους κανόνες για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητικές επιστολές σε 18 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, επειδή δεν έχουν κοινοποιήσει την πλήρη ενσωμάτωση των σχετικών διατάξεων στην εθνική τους νομοθεσία.
Οι νέοι κανόνες, που περιλαμβάνονται στην οδηγία (ΕΕ) 2024/1711, αποσκοπούν στην ενίσχυση της θέσης των καταναλωτών. Προβλέπουν μεγαλύτερη ελευθερία επιλογής και αλλαγής προμηθευτή, πρόσβαση σε πιο ανταγωνιστικές και καινοτόμες προσφορές, καθώς και δυνατότητα ενεργότερης συμμετοχής των πολιτών στο ενεργειακό σύστημα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης το δικαίωμα επιμερισμού της ενέργειας. Η ρύθμιση αυτή μπορεί να διευκολύνει την αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας, ιδίως από ανανεώσιμες πηγές, και να ενισχύσει τη συμμετοχή νοικοκυριών, επιχειρήσεων και ενεργειακών κοινοτήτων στην αγορά.
Η προθεσμία για την κοινοποίηση της ενσωμάτωσης των συγκεκριμένων διατάξεων έληξε στις 17 Ιουλίου 2026. Τα κράτη που έλαβαν τις επιστολές καλούνται να απαντήσουν εντός δύο μηνών. Σε περίπτωση ανεπαρκούς συμμόρφωσης, η Επιτροπή μπορεί και εδώ να προχωρήσει στην αποστολή αιτιολογημένης γνώμης.
Νέοι κανόνες για το υδρογόνο και τα απανθρακοποιημένα αέρια
Η τρίτη διαδικασία αφορά την αγορά υδρογόνου και απανθρακοποιημένων αερίων. Η Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητικές επιστολές σε 26 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, καθώς μόνο η Ιταλία είχε κοινοποιήσει μέχρι σήμερα την πλήρη ενσωμάτωση της σχετικής οδηγίας.
Πρόκειται για την οδηγία (ΕΕ) 2024/1788, η οποία εγκρίθηκε στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής δέσμης μέτρων για το υδρογόνο και τα απανθρακοποιημένα αέρια. Η οδηγία επικαιροποιεί το πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς φυσικού αερίου και εισάγει, παράλληλα, κανόνες για τις ειδικές υποδομές υδρογόνου.
Στόχος των νέων διατάξεων είναι να διευκολυνθεί η χρήση ανανεώσιμων και χαμηλών ανθρακούχων αερίων, συμπεριλαμβανομένου του υδρογόνου. Παράλληλα, επιδιώκεται η διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας, της ομαλής λειτουργίας της αγοράς και της πρόσβασης των πολιτών σε προσιτή ενέργεια.
Η προθεσμία ενσωμάτωσης της οδηγίας έληξε στις 5 Αυγούστου 2026. Τα 26 κράτη-μέλη έχουν δύο μήνες για να απαντήσουν και να ενημερώσουν την Επιτροπή για τα μέτρα που έλαβαν. Εφόσον δεν υπάρξει επαρκής συμμόρφωση, είναι πιθανή η περαιτέρω κλιμάκωση της διαδικασίας.
Εμπορία ανθρώπων και προστασία των θυμάτων
Η τέταρτη υπόθεση αφορά την αναθεωρημένη ευρωπαϊκή οδηγία για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, καθώς και για την προστασία των θυμάτων. Η Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητικές επιστολές σε 20 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, για τη μη πλήρη ενσωμάτωση των νέων κανόνων.
Η αναθεωρημένη οδηγία ενισχύει την ποινικοποίηση της εμπορίας ανθρώπων και παρέχει στις αρμόδιες αρχές περισσότερα εργαλεία για τον εντοπισμό, τη διερεύνηση και τη δίωξη νέων μορφών εκμετάλλευσης. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις εγκληματικές δραστηριότητες που πραγματοποιούνται μέσω διαδικτύου.
Παράλληλα, προβλέπεται καλύτερη υποστήριξη των θυμάτων, η δημιουργία εθνικού μηχανισμού παραπομπής, ο ορισμός εθνικών συντονιστών και η κατάρτιση ή τακτική επικαιροποίηση εθνικών σχεδίων δράσης. Η προθεσμία κοινοποίησης των μέτρων ενσωμάτωσης έληξε στις 15 Ιουλίου 2026.
Τα 20 κράτη-μέλη έχουν στη διάθεσή τους δύο μήνες για να απαντήσουν και να γνωστοποιήσουν την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας. Αν οι απαντήσεις δεν θεωρηθούν επαρκείς, η Επιτροπή μπορεί να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο της διαδικασίας επί παραβάσει.
Η κίνηση της Κομισιόν δεν συνεπάγεται αυτομάτως επιβολή κυρώσεων, αλλά σηματοδοτεί την έναρξη μιας επίσημης διαδικασίας ελέγχου συμμόρφωσης. Η Ελλάδα καλείται να επιταχύνει τις απαιτούμενες νομοθετικές παρεμβάσεις σε κρίσιμους τομείς, όπως το ξέπλυμα χρήματος, η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, το υδρογόνο και η προστασία των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων.
