Το Σώμα των Επιτρόπων ενέκρινε, την Τρίτη (06/10) στο Στρασβούργο, δέσμη αναθεωρήσεων πολιτικής ενόψει της διεύρυνσης, που προετοιμάζει τη διακυβέρνηση, τις πολιτικές και τον προϋπολογισμό της Ένωσης για την υποδοχή νέων μελών.
Σύμφωνα με την αξιολόγηση, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διευρυνθεί στο πλαίσιο των ισχυουσών Συνθηκών, με την προϋπόθεση ότι θα ενισχυθεί η διοικητική ικανότητα στην Ένωση και στις υποψήφιες χώρες.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι «η διεύρυνση της Ένωσής μας αποτελεί γεωπολιτική επιταγή», υπογραμμίζοντας πως η Κομισιόν θέτει τα θεμέλια ώστε μια μεγαλύτερη Ένωση να είναι και ισχυρότερη, «πιο ανθεκτική, πιο αποτελεσματική και σταθερά αγκυρωμένη στις αξίες και τους κανόνες που μας καθορίζουν».
Πυρήνας της πρότασης είναι ένα κοινό πλαίσιο ασφαλιστικών δικλίδων για τις μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης. Η περίοδος ενεργοποίησης των τομεακών ρητρών για την οικονομία, την εσωτερική αγορά, τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις θα παραταθεί σημαντικά μετά την ένταξη. Παράλληλα, εισάγεται νέα θεσμική ρήτρα για σοβαρές παραβιάσεις των αξιών του άρθρου 2 της ΣΕΕ, η οποία στις ακραίες περιπτώσεις θα μπορούσε να επιφέρει αναστολή του δικαιώματος ψήφου στο Συμβούλιο. Η πρόταση αναφέρει ακόμη ότι τα νέα κράτη μέλη θα μπορούσαν επίσης να δεσμεύονται προσωρινά να μην εμποδίζουν μελλοντικές διευρύνσεις λόγω διμερών διαφορών.
Η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος επισήμανε πως «η αξιολόγησή μας δείχνει πως η ΕΕ μπορεί να υποδεχθεί περισσότερα μέλη», αναγνωρίζοντας ωστόσο προκλήσεις. Όπως εξήγησε, στο κράτος δικαίου και στη συνεργασία καλή τη πίστει η Κομισιόν προτείνει «ισχυρότερες δυνατότητες αποτροπής της οπισθοδρόμησης, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της χρηματοδότησης ή του περιορισμού των δικαιωμάτων ψήφου».
Άλλο ευαίσθητο κεφάλαιο είναι η ουκρανική γεωργία, λόγω της κλίμακας και της υψηλής παραγωγικότητάς της. Η Επιτροπή προτείνει στοχευμένες ρυθμίσεις που θα περιορίζουν σημαντικά τη χρηματοδοτική στήριξη και την πρόσβαση στην αγορά για ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα. Στο σκέλος της διακυβέρνησης, η Κομισιόν επανέρχεται στις ρήτρες γέφυρας για τη μετάβαση από την ομοφωνία στην ειδική πλειοψηφία σε τομείς όπως οι κυρώσεις, ενώ προτείνει ειδική πλειοψηφία και για το άνοιγμα των διαπραγματευτικών ενοτήτων.
Είναι βέβαιο πως νέα πρόταση θα τροφοδοτήσει τη συζήτηση των ηγετών στη Σύνοδο Κορυφής του Οκτωβρίου, ωστόσο ο δρόμος προς την υιοθέτησή της προμηνύεται μακρύς. Η ενεργοποίηση των ρητρών γέφυρας απαιτεί ομόφωνη απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ενώ κάθε συνθήκη προσχώρησης χρειάζεται επικύρωση από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.
Εξάλλου, η αναστολή δικαιωμάτων ψήφου, η πρόβλεψη για ειδική μεταχείριση της ουκρανικής γεωργίας και ο περιορισμός του βέτο αγγίζουν λεπτές πολιτικές ισορροπίες σε αρκετές πρωτεύουσες, προοιωνίζοντας εκτεταμένη διαπραγμάτευση σε Συμβούλιο και Ευρωκοινοβούλιο πριν η πρόταση αποκτήσει πολιτικό έρεισμα.
