Σαφές μήνυμα υπέρ της στενότερης συνεργασίας ανάμεσα στον Καναδά και την Ευρωπαϊκή Ένωση έστειλε ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, μιλώντας στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, εμπορικών αντιπαραθέσεων και αυξανόμενων πιέσεων στις δημοκρατίες, ο Κάρνεϊ υποστήριξε ότι η Ευρώπη και ο Καναδάς είναι ισχυρότεροι μαζί, χωρίς αυτό να σημαίνει τη δημιουργία ενός νέου ανταγωνιστικού μπλοκ.
Η ομιλία του πραγματοποιήθηκε στον απόηχο των δηλώσεων του Αμερικανού προέδρου σχετικά με την ενίσχυση των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης και Καναδά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε σπεύσει να διευκρινίσει ότι η προτεινόμενη στρατηγική εταιρική σχέση δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας. Ο Καναδός πρωθυπουργός, από την πλευρά του, παρουσίασε μια ευρύτερη και πιο φιλόδοξη εικόνα για το μέλλον των σχέσεων των δύο πλευρών.
Η Ευρώπη και ο Καναδάς είναι ισχυρότεροι μαζί σε κρίσιμους τομείς
Μία ημέρα μετά την πρόταση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για ένα ιδιαίτερο καθεστώς σχέσεων με τον Καναδά, ο Μαρκ Κάρνεϊ δεν περιορίστηκε σε μια απλή αποδοχή της πρωτοβουλίας. Αντίθετα, αναφέρθηκε σε συγκεκριμένους τομείς στους οποίους θα μπορούσε να αναπτυχθεί η συνεργασία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα κρίσιμα ορυκτά, η άμυνα, η τεχνητή νοημοσύνη, η ενεργειακή ασφάλεια και το διάστημα. Πρόκειται για πεδία στρατηγικής σημασίας, καθώς συνδέονται άμεσα με την οικονομική ανεξαρτησία, την τεχνολογική ανάπτυξη και την ασφάλεια των σύγχρονων κοινωνιών.
Ο Κάρνεϊ ζήτησε επίσης τη δημιουργία πιο ομαλών και αποτελεσματικών κανόνων για το ψηφιακό εμπόριο, το οποίο εξελίσσεται σε βασικό πυλώνα των διεθνών οικονομικών σχέσεων. Παράλληλα, εξέφρασε την επιθυμία του Καναδά να συμμετάσχει στο Erasmus+, το πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συμμετοχή αυτή θα μπορούσε να ενισχύσει τους εκπαιδευτικούς και κοινωνικούς δεσμούς μεταξύ Ευρωπαίων και Καναδών πολιτών.
Αιχμές για την εργαλειοποίηση του εμπορίου
Ο Καναδός πρωθυπουργός έκανε έμμεση, αλλά σαφή αναφορά στις σημερινές εμπορικές εντάσεις, καθώς και στη χρήση της οικονομικής ισχύος ως μέσου πολιτικής πίεσης. Όπως δήλωσε, οι κοινωνίες δοκιμάζονται από «νέες καταιγίδες», μεταξύ των οποίων η κλιματική αλλαγή, η διάβρωση των δημοκρατικών κανόνων και η εργαλειοποίηση του εμπορίου.
«Η οικονομική ολοκλήρωση χρησιμοποιείται πλέον ως όπλο. Οι δασμοί χρησιμοποιούνται για την άσκηση πίεσης», τόνισε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια διεθνή πραγματικότητα στην οποία οι εμπορικές σχέσεις δεν καθορίζονται αποκλειστικά από την οικονομική λογική.
Οι δηλώσεις του Κάρνεϊ έρχονται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τις σχέσεις Καναδά και Ηνωμένων Πολιτειών. Η Ουάσιγκτον έχει επιβάλει περιορισμούς και απαγορεύσεις στις εισαγωγές σημαντικών καναδικών βιομηχανικών και αγροτικών προϊόντων, ενώ οι δύο χώρες έχουν οδηγηθεί σε εμπορική σύγκρουση με αμοιβαίους δασμούς. Η ένταση κλιμακώθηκε μετά την κατάρρευση των διαπραγματεύσεων τον προηγούμενο μήνα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η προσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτά για τον Καναδά όχι μόνο οικονομική, αλλά και στρατηγική σημασία. Η διαφοροποίηση των εμπορικών και πολιτικών συνεργασιών μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε μονομερείς πιέσεις και ανατροπές.
«Δεν θέλουμε ένα τρίτο μπλοκ»
Ο Μαρκ Κάρνεϊ αναφέρθηκε και στην πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να ανοίξει ο δρόμος ώστε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Χαιρέτισε την πρωτοβουλία, υπογραμμίζοντας ότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως η συντριπτική πλειονότητα των Καναδών τάσσεται υπέρ πολύ στενότερων σχέσεων με την Ευρώπη.
Ο πρωθυπουργός του Καναδά χαρακτήρισε τη δημιουργία μιας «συμμαχίας για το μέλλον» μοναδική και θετική προσέγγιση, η οποία θα πρέπει να διαμορφωθεί από κοινού και να βασιστεί σε κοινές αξίες, δυνατότητες και προτεραιότητες.
Παράλληλα, θέλησε να ξεκαθαρίσει ότι η στενότερη συνεργασία δεν έχει ως στόχο τη δημιουργία ενός νέου γεωπολιτικού σχηματισμού απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες ή σε άλλες μεγάλες δυνάμεις. «Δεν προτείνω ένα τρίτο μπλοκ, προκειμένου να γίνουμε ένας μεγάλος αντίπαλος των μεγάλων δυνάμεων, απλώς με καλύτερους τρόπους», δήλωσε.
Όπως εξήγησε, ο Καναδάς και η Ευρώπη δεν επιδιώκουν ισχύ με σκοπό την κυριαρχία πάνω στους άλλους. Επιδιώκουν, αντίθετα, ανθεκτικότητα, ώστε να διασφαλίσουν τις ανοιχτές αγορές, την κυριαρχία τους, την εδαφική τους ακεραιότητα, τις ελευθερίες, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.
Μια συμμαχία με βάση την ανθεκτικότητα
Η τοποθέτηση του Κάρνεϊ έτυχε θερμής υποδοχής από τους ευρωβουλευτές. «Ο Καναδάς και η Ευρώπη είναι ο καθένας ισχυροί. Η Ευρώπη και ο Καναδάς είναι ισχυρότεροι μαζί», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι οι δύο πλευρές μπορούν να δημιουργήσουν μια λειτουργική και αποτελεσματική συμμαχία, εφόσον επιδείξουν τόλμη και αποφασιστικότητα.
Παράλληλα, σημείωσε ότι το μέγεθος του εγχειρήματος δεν πρέπει να λειτουργήσει αποτρεπτικά. Όπως είπε, η τελειότητα δεν πρέπει να γίνεται εμπόδιο στην επίτευξη ενός καλού και ρεαλιστικού αποτελέσματος. Η συνεργασία μπορεί να ξεκινήσει από συγκεκριμένους τομείς και να διευρυνθεί σταδιακά, με βάση τις ανάγκες και τις δυνατότητες κάθε πλευράς.
Ο Καναδός πρωθυπουργός περιέγραψε μια συμμαχία αρκετά ισχυρή ώστε κανείς να μην μπορεί να υπαγορεύει τις επιλογές της, αλλά ταυτόχρονα ανοιχτή σε νέες συμμετοχές και συνεργασίες. Μια τέτοια σχέση, σύμφωνα με το όραμά του, θα μπορούσε να ενισχύσει το διεθνές δίκαιο και τους δημοκρατικούς θεσμούς, αντί να επιδιώκει την αντικατάστασή τους.
Το μήνυμα του Μαρκ Κάρνεϊ ήταν ξεκάθαρο: η Ευρώπη και ο Καναδάς είναι ισχυρότεροι μαζί, όχι επειδή επιθυμούν να κυριαρχήσουν, αλλά επειδή μπορούν να προστατεύσουν αποτελεσματικότερα τις δημοκρατίες, τις οικονομίες και τις κοινωνίες τους μέσα σε έναν ολοένα πιο ασταθή κόσμο.
