Νέα ισχυρή πίεση στο κόστος ζωής στη Βρετανία προκαλεί η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας, λίγες μόλις ημέρες πριν από την ανακοίνωση του προϋπολογισμού στις 28 Οκτωβρίου. Η ενεργειακή ακρίβεια επηρεάζει πλέον άμεσα τα νοικοκυριά, τις μεταφορές και τις επιχειρήσεις, ενισχύοντας παράλληλα τον πληθωρισμό και αυξάνοντας τις απαιτήσεις για πρόσθετη κυβερνητική στήριξη.
Το ντίζελ έχει φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, αγγίζοντας τις 2 λίρες το λίτρο, περίπου 2,35 ευρώ. Η αμόλυβδη κινείται γύρω στη 1 λίρα και 75 πένες, δηλαδή περίπου 2,06 ευρώ. Για ένα όχημα με ρεζερβουάρ 55 λίτρων, ένα πλήρες γέμισμα κοστίζει πλέον περίπου 110 λίρες, ή 129 ευρώ, στην περίπτωση του ντίζελ, και 96 λίρες, περίπου 113 ευρώ, για τη βενζίνη.
Η ενεργειακή ακρίβεια αυξάνει το κόστος μεταφορών
Το RAC προειδοποιεί ότι οι υψηλές τιμές του ντίζελ δεν θα περιοριστούν στα πρατήρια καυσίμων. Καθώς το ντίζελ χρησιμοποιείται ευρέως στις εμπορευματικές μεταφορές, στις διανομές και σε επαγγελματικά οχήματα, η αύξηση του κόστους αναμένεται να μετακυλιστεί σταδιακά στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών.
Η εξέλιξη αυτή μπορεί να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τα νοικοκυριά, τα οποία ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένα έξοδα για τρόφιμα, στέγαση και καθημερινές μετακινήσεις. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με υψηλότερα λειτουργικά κόστη, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια απορρόφησης των αυξήσεων και ενισχύει τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων.
Σημαντική επιβάρυνση αποτελεί και η αύξηση του ανώτατου ορίου τιμών στους οικιακούς λογαριασμούς φυσικού αερίου και ηλεκτρικού. Από την 1η Οκτωβρίου, το όριο αυξήθηκε κατά 3,6%, φτάνοντας τις 1.723 λίρες ετησίως, περίπου 2.027 ευρώ, για ένα νοικοκυριό με τυπική κατανάλωση. Για οικογένειες με μεγαλύτερες ανάγκες θέρμανσης ή για κατοικίες με χαμηλή ενεργειακή απόδοση, το πραγματικό κόστος μπορεί να είναι αισθητά υψηλότερο.
Πληθωριστικές πιέσεις πριν από τον προϋπολογισμό
Η ενεργειακή ακρίβεια δημιουργεί πρόσθετες πληθωριστικές πιέσεις σε μια περίοδο κατά την οποία η βρετανική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Ο επίσημος πληθωρισμός τον Αύγουστο διαμορφώθηκε στο 3,1%, έναντι 2,9% τον Ιούλιο, ενώ τα στοιχεία για τον Σεπτέμβριο αναμένεται να δημοσιοποιηθούν στις 21 Οκτωβρίου.
Η πορεία του πληθωρισμού θα έχει ιδιαίτερη σημασία για την κυβέρνηση, καθώς θα επηρεάσει το περιθώριο κινήσεων που διαθέτει ενόψει του προϋπολογισμού. Η άνοδος των τιμών ενέργειας μπορεί να καθυστερήσει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και να εντείνει τις πιέσεις για νέα μέτρα στήριξης, ειδικά για τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Τα μέτρα που έχει λάβει η κυβέρνηση
Η κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει σειρά παρεμβάσεων για τον περιορισμό των επιπτώσεων. Από την 1η Οκτωβρίου μηδενίστηκε ο ΦΠΑ στο οικιακό ηλεκτρικό ρεύμα, με τη μέση ετήσια εξοικονόμηση να υπολογίζεται περίπου στις 45 λίρες, δηλαδή 53 ευρώ. Νωρίτερα μέσα στη χρονιά είχαν αφαιρεθεί επίσης επιβαρύνσεις ύψους περίπου 150 λιρών, ή 176 ευρώ, από τον μέσο λογαριασμό ενέργειας.
Παράλληλα, περίπου έξι εκατομμύρια νοικοκυριά δικαιούνται την ειδική έκπτωση Warm Home Discount, ύψους 150 λιρών. Στα καύσιμα διατηρείται έως το τέλος Δεκεμβρίου και η προσωρινή μείωση κατά 5 πένες ανά λίτρο στον ειδικό φόρο. Το μέτρο περιορίζει προσωρινά την επιβάρυνση των οδηγών, χωρίς όμως να εξαλείφει τις συνέπειες των υψηλών διεθνών τιμών πετρελαίου.
Τα μέτρα δεν επαρκούν, προειδοποιούν οι πολίτες
Οι οργανώσεις που δραστηριοποιούνται κατά της ενεργειακής φτώχειας υποστηρίζουν ότι οι υφιστάμενες παρεμβάσεις δεν είναι αρκετές για να προστατεύσουν τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Η Citizens Advice υπολογίζει ότι περισσότερα από 10 εκατομμύρια νοικοκυριά, περίπου το 37% του συνόλου, ανησυχούν για το πώς θα καλύψουν τους ενεργειακούς λογαριασμούς τον φετινό χειμώνα.
Την ίδια ώρα, περίπου 3,5 εκατομμύρια νοικοκυριά βρίσκονται ήδη σε ενεργειακό χρέος. Η οργάνωση ζητά ένα ευρύτερο και πιο στοχευμένο πακέτο στήριξης, τη μεταφορά περισσότερων επιβαρύνσεων από τους λογαριασμούς στη γενική φορολογία, την ενίσχυση του Warm Home Discount και την εφαρμογή του καθυστερημένου προγράμματος διαγραφής ενεργειακών χρεών.
Η National Energy Action επισημαίνει ότι το πραγματικό ετήσιο κόστος για ένα νοικοκυριό που βρίσκεται σε ενεργειακή φτώχεια δεν ανέρχεται στις 1.723 λίρες, αλλά προσεγγίζει τις 2.282 λίρες, περίπου 2.684 ευρώ. Η οργάνωση προειδοποιεί, μάλιστα, ότι η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί σημαντικά τον Ιανουάριο, όταν οι ανάγκες θέρμανσης αυξάνονται και οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί δοκιμάζονται ακόμη περισσότερο.
Παράλληλα, νέα δημοσκόπηση για λογαριασμό του End Fuel Poverty Coalition δείχνει ότι περισσότεροι από επτά στους δέκα πολίτες ανησυχούν για την επίπτωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή στους χειμερινούς λογαριασμούς. Η γεωπολιτική αστάθεια εντείνει την αβεβαιότητα γύρω από τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθιστώντας δυσκολότερο τον οικονομικό προγραμματισμό των νοικοκυριών.
Κρίσιμες αποφάσεις για τον προϋπολογισμό
Η πίεση μεταφέρεται πλέον στον προϋπολογισμό της 28ης Οκτωβρίου. Η κυβέρνηση καλείται να αποφασίσει αν θα παρατείνει τη μείωση του φόρου στα καύσιμα, καθώς και αν θα προσθέσει νέα, στοχευμένα μέτρα για τα νοικοκυριά που πλήττονται περισσότερο.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η άμεση ανακούφιση των καταναλωτών, αλλά και η αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών της ενεργειακής φτώχειας. Η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας των κατοικιών, η καλύτερη προστασία των ευάλωτων ομάδων και η σταθερότερη τιμολόγηση θα μπορούσαν να περιορίσουν τις επιπτώσεις στο μέλλον.
Καθώς οι τιμές καυσίμων και λογαριασμών παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, η ενεργειακή ακρίβεια εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες οικονομικές και πολιτικές προκλήσεις για τη Βρετανία. Οι αποφάσεις του προϋπολογισμού θα δείξουν αν η κυβέρνηση θα μπορέσει να προσφέρει ουσιαστική προστασία στους πολίτες ή αν η πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς θα συνεχιστεί και τους επόμενους μήνες.
