Η Ελλάδα διατηρεί την 5η θέση στη φορολόγηση φυσικών προσώπων μεταξύ των 38 κρατών του ΟΟΣΑ, σύμφωνα με τον Δείκτη Διεθνούς Φορολογικής Ανταγωνιστικότητας 2026 του Tax Foundation και του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ). Η επίδοση αυτή παραμένει αμετάβλητη σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά και αποτελεί το ισχυρότερο σημείο του ελληνικού φορολογικού συστήματος.
Σε επίπεδο συνολικής κατάταξης, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 23η θέση, αν και η βαθμολογία της βελτιώθηκε οριακά, φτάνοντας τις 65,9 μονάδες από 65,7 πέρυσι. Η θέση της χώρας δείχνει ότι έχουν σημειωθεί βήματα προόδου, αλλά ταυτόχρονα εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αδυναμίες, κυρίως στη φορολόγηση της κατανάλωσης, της ιδιοκτησίας και στον τρόπο με τον οποίο συμψηφίζονται οι επιχειρηματικές ζημιές.
Η φορολόγηση φυσικών προσώπων αποτελεί το ισχυρότερο σημείο
Η φορολόγηση φυσικών προσώπων αποτελεί το βασικό συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας στον φετινό δείκτη. Η χώρα κατατάσσεται στην 5η θέση, επίδοση που οφείλεται σε επιμέρους χαρακτηριστικά του φορολογικού πλαισίου, ιδιαίτερα όσον αφορά τα μερίσματα και ορισμένες μορφές εισοδήματος από επενδύσεις.
Ειδικότερα, ο καθαρός φορολογικός συντελεστής φυσικών προσώπων επί των μερισμάτων ανέρχεται στο 5%, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ, ο οποίος διαμορφώνεται στο 24,7%. Παράλληλα, τα κεφαλαιακά κέρδη από εισηγμένες μετοχές, όταν δεν υπάρχει ουσιαστική συμμετοχή στην ιδιοκτησία, απαλλάσσονται από τη φορολογία. Οι ρυθμίσεις αυτές ενισχύουν την ελκυστικότητα της χώρας για επενδυτές και λειτουργούν θετικά στη συνολική αξιολόγηση της φορολόγησης φυσικών προσώπων.
Η επίδοση αυτή, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το σύνολο του φορολογικού συστήματος είναι εξίσου ανταγωνιστικό. Ο δείκτης εξετάζει περισσότερες από 40 μεταβλητές και αξιολογεί όχι μόνο το ύψος των φορολογικών συντελεστών, αλλά και τον σχεδιασμό, τη σταθερότητα, την ουδετερότητα και την αποτελεσματικότητα των φορολογικών κανόνων.
Οι επιδόσεις της Ελλάδας στις πέντε κατηγορίες
Η μελέτη αξιολογεί τις χώρες του ΟΟΣΑ σε πέντε βασικούς τομείς:
– εταιρική φορολόγηση,
– φορολόγηση φυσικών προσώπων,
– φόρους κατανάλωσης,
– φόρους ιδιοκτησίας,
– κανόνες διασυνοριακής φορολόγησης.
Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 22η θέση στην εταιρική φορολόγηση, την 29η στη φορολόγηση της κατανάλωσης, την 30ή στους φόρους ιδιοκτησίας και τη 19η στους κανόνες διασυνοριακής φορολόγησης. Η 5η θέση στη φορολόγηση φυσικών προσώπων ξεχωρίζει επομένως ως η καλύτερη επίδοση της χώρας και αποτελεί τον βασικό λόγο για τον οποίο η συνολική εικόνα δεν είναι χαμηλότερη.
Στην εταιρική φορολόγηση, ο συντελεστής φόρου εισοδήματος ανέρχεται στο 22%, έναντι μέσου όρου 24,2% στον ΟΟΣΑ. Το στοιχείο αυτό θεωρείται θετικό για τις επιχειρήσεις, καθώς ένας χαμηλότερος φορολογικός συντελεστής μπορεί να ενισχύσει τις επενδύσεις και την επιχειρηματική δραστηριότητα. Επιπλέον, οι ελληνικοί κανόνες για τις Ελεγχόμενες Αλλοδαπές Εταιρείες χαρακτηρίζονται σχετικά μετριοπαθείς και εφαρμόζονται μόνο σε παθητικό εισόδημα.
Οι αδυναμίες στη φορολογία κατανάλωσης και ιδιοκτησίας
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που εντοπίζει η μελέτη αφορά τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας. Ο βασικός συντελεστής ΦΠΑ στην Ελλάδα ανέρχεται στο 24%, ενώ η φορολογική βάση καλύπτει μόλις το 44% της τελικής κατανάλωσης. Πρόκειται για μία από τις πιο περιορισμένες βάσεις μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ, γεγονός που δείχνει ότι υπάρχουν περιθώρια διεύρυνσης της φορολογητέας ύλης.
Η περιορισμένη βάση σημαίνει ότι μεγάλο μέρος της κατανάλωσης δεν φορολογείται με τον βασικό συντελεστή, είτε λόγω απαλλαγών είτε λόγω μειωμένων συντελεστών. Σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, μια πιο απλή και ευρύτερη βάση θα μπορούσε να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του συστήματος και να περιορίσει τις στρεβλώσεις.
Αδυναμίες καταγράφονται και στους φόρους ιδιοκτησίας. Η Ελλάδα επιβάλλει φόρους σε αυξήσεις κεφαλαίου, χρηματοοικονομικές συναλλαγές, μεταβιβάσεις ακινήτων και κληρονομιές, ενώ προβλέπεται και ειδική εισφορά για τις τράπεζες. Το σύνολο αυτών των επιβαρύνσεων μπορεί να επηρεάσει τις επενδύσεις, τις συναλλαγές και την αποτελεσματική αξιοποίηση κεφαλαίων.
Περιορισμοί στον συμψηφισμό επιχειρηματικών ζημιών
Σημαντικό πεδίο βελτίωσης αποτελεί και το πλαίσιο συμψηφισμού των επιχειρηματικών ζημιών. Οι εταιρείες αντιμετωπίζουν αυστηρούς περιορισμούς ως προς το ύψος των καθαρών ζημιών προηγούμενων χρήσεων που μπορούν να συμψηφίσουν με μελλοντικά κέρδη. Παράλληλα, δεν έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν ζημιές προκειμένου να μειώσουν φορολογητέο εισόδημα προηγούμενων ετών.
Οι περιορισμοί αυτοί επιβαρύνουν ιδιαίτερα τις επιχειρήσεις που εμφανίζουν έντονες διακυμάνσεις στα αποτελέσματά τους ή χρειάζονται χρόνο για να επανέλθουν σε κερδοφορία. Η βελτίωση των κανόνων θα μπορούσε να ενισχύσει τη φορολογική ουδετερότητα και να μειώσει τα αντικίνητρα για επενδύσεις και ανάληψη επιχειρηματικού κινδύνου.
Η διεθνής κατάταξη
Η Εσθονία αναδεικνύεται για 13η συνεχόμενη χρονιά ως η χώρα με το πιο ανταγωνιστικό φορολογικό σύστημα στον ΟΟΣΑ. Ακολουθούν η Λετονία και η Νέα Ζηλανδία, ενώ στην τελευταία θέση βρίσκεται η Γαλλία.
Η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στη Φινλανδία, η οποία κατατάσσεται στην 22η θέση, και τη Χιλή, που βρίσκεται στην 24η. Η 23η θέση επιβεβαιώνει ότι η χώρα έχει βελτιώσει ορισμένες πτυχές του φορολογικού της συστήματος, αλλά εξακολουθεί να απέχει από τις κορυφαίες επιδόσεις του ΟΟΣΑ.
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, η φορολογική ανταγωνιστικότητα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την προσέλκυση επενδύσεων, τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της ευημερίας των πολιτών. Η διατήρηση της Ελλάδας στην 23η θέση δείχνει ότι, παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, υπάρχουν ακόμη περιθώρια για ουσιαστικές παρεμβάσεις.
Η Ελλάδα διατηρεί, λοιπόν, ένα σημαντικό πλεονέκτημα στη φορολόγηση φυσικών προσώπων, όμως η συνολική της επίδοση θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα αντιμετωπίσει τις αδυναμίες στον ΦΠΑ, στους φόρους ιδιοκτησίας και στον συμψηφισμό επιχειρηματικών ζημιών. Η διεύρυνση της φορολογικής βάσης, ο εξορθολογισμός των επιβαρύνσεων και η δημιουργία ενός πιο σταθερού και ουδέτερου πλαισίου μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω τη φορολογική ανταγωνιστικότητα της χώρας.
