Οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης προετοιμάζουν αυστηρότερους κανόνες για την έκδοση ταξιδιωτικών θεωρήσεων σε Ρώσους πολίτες, καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες για την ασφάλεια της ζώνης Σένγκεν και τον κίνδυνο υβριδικών επιθέσεων. Οι νέες προτάσεις αναμένεται να επηρεάσουν εκατοντάδες χιλιάδες Ρώσους που ταξιδεύουν κάθε χρόνο σε χώρες της ΕΕ για τουρισμό, επαγγελματικούς λόγους ή οικογενειακές επισκέψεις.
Πέρυσι εκδόθηκαν περίπου 478.000 τουριστικές βίζες σε Ρώσους πολίτες για είσοδο στον χώρο Σένγκεν. Σημαντικό μέρος αυτών ήταν θεωρήσεις πολλαπλών εισόδων, οι οποίες επιτρέπουν στους κατόχους τους να εισέρχονται και να εξέρχονται επανειλημμένα από τις ευρωπαϊκές χώρες χωρίς να υποβάλλουν νέα αίτηση κάθε φορά. Οι συγκεκριμένες βίζες διευκολύνουν τις μετακινήσεις, όμως αρκετές κυβερνήσεις θεωρούν πλέον ότι δημιουργούν κενά ασφαλείας.
Αυστηρότεροι ταξιδιωτικοί περιορισμοί για Ρώσους πολίτες
Η συζήτηση για τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς για Ρώσους πολίτες συνδέεται άμεσα με τις ευρωπαϊκές ανησυχίες για πράξεις δολιοφθοράς, εμπρησμούς, κυβερνοεπιθέσεις και άλλες μορφές υβριδικού πολέμου που, σύμφωνα με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, συνδέονται με τη Μόσχα.
«Αυτό το σύστημα αποτελεί απειλή για την ασφάλεια της Ευρώπης σε μια περίοδο αυξημένης ανησυχίας για πράξεις δολιοφθοράς, εμπρησμού και άλλες μορφές υβριδικού πολέμου που χρηματοδοτούνται από τη Μόσχα», δήλωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης της Σουηδίας, Γκούναρ Στρόμερ.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να διαθέτει ευάλωτα σημεία, τα οποία θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από εχθρικές δυνάμεις. Παράλληλα, χαιρέτισε την αυξανόμενη υποστήριξη μεταξύ των κρατών μελών για ένα αυστηρότερο καθεστώς θεωρήσεων και για ενισχυμένους ελέγχους πριν από την έκδοση βίζας.
Οι προτάσεις δεν αφορούν απαραίτητα μια πλήρη απαγόρευση εισόδου για όλους τους Ρώσους πολίτες. Ωστόσο, ενδέχεται να οδηγήσουν σε αυστηρότερη αξιολόγηση των αιτήσεων, περιορισμό των θεωρήσεων πολλαπλών εισόδων και μεγαλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των υπηρεσιών ασφαλείας των κρατών μελών.
Προτάσεις για νέους περιορισμούς και στους Ρώσους διπλωμάτες
Το ζήτημα αναμένεται να τεθεί προς συζήτηση σε συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ. Παράλληλα με τους περιορισμούς στις τουριστικές βίζες, ορισμένες χώρες επιδιώκουν να προωθήσουν πρόσθετα μέτρα για τους Ρώσους διπλωμάτες που βρίσκονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι προτάσεις αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν αυστηρότερη εποπτεία των μετακινήσεων, περιορισμούς στην πρόσβαση σε συγκεκριμένες εγκαταστάσεις και αυξημένους ελέγχους σχετικά με τις δραστηριότητες διπλωματικών αποστολών. Οι υποστηρικτές τους υποστηρίζουν ότι τα μέτρα είναι αναγκαία, καθώς οι διπλωματικές ιδιότητες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη διευκόλυνση επιχειρήσεων κατασκοπείας ή άλλων εχθρικών ενεργειών.
Η Εσθονία έχει προτείνει ακόμη αυστηρότερη προσέγγιση, ζητώντας την πλήρη απαγόρευση πρόσβασης στην ΕΕ για πρώην στρατιώτες των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων. Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών της χώρας, Μάργκους Τσάκνα, ο αριθμός των πρώην μαχητών ανέρχεται περίπου στις 650.000.
Ο Τσάκνα εξέφρασε την εκτίμηση ότι ορισμένοι από αυτούς θα μπορούσαν να μεταβούν στην Ευρώπη με υποστήριξη των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών. Όπως υποστήριξε, υπάρχει κίνδυνος να συνδεθούν με οργανωμένες εγκληματικές ομάδες, να αποκτήσουν πρόσβαση σε σύγχρονο οπλισμό ή να χρησιμοποιηθούν σε τρομοκρατικές και άλλες επιθέσεις εναντίον ευρωπαϊκών κοινωνιών. Οι δηλώσεις αυτές αντικατοπτρίζουν τις σοβαρές ανησυχίες χωρών που βρίσκονται κοντά στα ρωσικά σύνορα.
Η έκκληση για ενιαία πολιτική θεωρήσεων
Παρά την αρχική μείωση του αριθμού των Ρώσων πολιτών που λαμβάνουν ταξιδιωτικές βίζες για την ΕΕ, οι αριθμοί φαίνεται να έχουν σταθεροποιηθεί. Ο επίτροπος Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, κάλεσε τα κράτη μέλη να εξετάζουν με ιδιαίτερη προσοχή τις σχετικές αιτήσεις και να περιορίσουν τις εγκρίσεις όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο.
«Στην πραγματικότητα, ποτέ δεν ξέρεις ποιοι είναι αυτοί οι τουρίστες», ανέφερε, επισημαίνοντας τη δυσκολία αξιολόγησης του πραγματικού σκοπού ενός ταξιδιού και του κινδύνου που μπορεί να συνδέεται με ορισμένους αιτούντες.
Τον Ιούνιο, υπουργοί από εννέα χώρες της ΕΕ, καθώς και από την Ισλανδία και τη Νορβηγία, ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υιοθετήσει μια πιο ομοιόμορφη και συντονισμένη πολιτική για τις ρωσικές βίζες. Οι χώρες αυτές υποστήριξαν ότι οι διαφορετικές εθνικές πρακτικές μπορούν να δημιουργήσουν «παραθυράκια», καθώς οι αιτούντες ενδέχεται να απευθύνονται σε κράτη με λιγότερο αυστηρούς ελέγχους.
«Μια περιοριστική πολιτική θεωρήσεων προς τους Ρώσους πολίτες είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της ασφάλειας και της ακεραιότητας της ζώνης Σένγκεν», ανέφεραν οι υπουργοί. Παράλληλα, προειδοποίησαν ότι μια διχασμένη προσέγγιση μπορεί να υπονομεύσει την πίεση που επιδιώκει να ασκήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση στη Ρωσική Ομοσπονδία.
Οι τελικές αποφάσεις θα πρέπει να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας και στη διατήρηση σαφών, αναλογικών και ενιαίων διαδικασιών. Σε κάθε περίπτωση, οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί για Ρώσους πολίτες αναμένεται να παραμείνουν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής, καθώς η ΕΕ επιχειρεί να περιορίσει πιθανούς κινδύνους χωρίς να αφήσει περιθώρια εκμετάλλευσης του συστήματος Σένγκεν.
