Ο Γιώργος Χριστοδούλου, με αφορμή τη συμμετοχή του στις «Τρωάδες» του Εθνικού Θεάτρου —μια παραγωγή που παρουσιάζεται σε συνθήκες πλήρους προσβασιμότητας— παραχώρησε συνέντευξη στο ΒΗΜΑ και μίλησε με ειλικρίνεια για όσα τον απασχολούν. Από τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα και τις μικρές, καθημερινές μας παθογένειες, μέχρι τα μαθητικά του χρόνια, τη δύναμη που έχουν οι ανατρεπτικές ιδέες και, τελικά, το πιο προσωπικό κομμάτι της διαδρομής του: το ότι «Άργησα να συμφιλιωθώ περισσότερο με κάποια κομμάτια του εαυτού μου».
Η κουβέντα του έχει τον ρυθμό ανθρώπου που δεν φοβάται να παρατηρήσει, να κρίνει και να αυτοκριθεί. Και ίσως αυτό να είναι και το κεντρικό νήμα της: η προσπάθεια να ξεχωρίσεις το αυθεντικό από το «φτιαγμένο», τόσο στη δημόσια ζωή όσο και μέσα σου.
«Άργησα να συμφιλιωθώ περισσότερο με κάποια κομμάτια του εαυτού μου»: μια φράση που χωράει μια ολόκληρη διαδρομή
Η πιο δυνατή στιγμή της συνέντευξης έρχεται όταν ο ηθοποιός αφήνει στην άκρη τα γενικά και αγγίζει το απόλυτα προσωπικό. «Άργησα να συμφιλιωθώ περισσότερο με κάποια κομμάτια του εαυτού μου», λέει, χωρίς να προσπαθεί να το “στρογγυλέψει” ή να το κάνει πιο εύπεπτο.
Είναι μια πρόταση απλή, αλλά φορτισμένη. Γιατί περιγράφει κάτι που πολλοί καταλαβαίνουν: ότι η συμφιλίωση με τον εαυτό δεν είναι στιγμιαία απόφαση, αλλά μια διαδικασία με καθυστερήσεις, πισωγυρίσματα και σιωπές. Δεν είναι πάντα εύκολο να κοιτάξεις κατάματα ό,τι σε δυσκολεύει ή ό,τι δεν ταιριάζει με την εικόνα που θα ήθελες να έχεις για σένα. Κι όμως, αργά ή γρήγορα, αυτά τα κομμάτια ζητούν χώρο.
Η παραδοχή του Χριστοδούλου δεν λειτουργεί ως εξομολόγηση για εντύπωση. Αντίθετα, μοιάζει με μια ήρεμη κατάληξη: σαν να έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου μπορεί να πει τα πράγματα καθαρά, χωρίς άμυνες, αλλά και χωρίς δράμα.
«Σαν να κάνουμε τα πάντα με ερασιτεχνικό τρόπο»: η ελληνική πραγματικότητα ως ιμιτασιόν
Όταν ερωτάται για το μεγαλύτερο πρόβλημα της χώρας, ο Γιώργος Χριστοδούλου απαντά με μια εικόνα που «γράφει» αμέσως στο μυαλό: «Νιώθω σαν να κάνουμε τα πάντα με ερασιτεχνικό τρόπο. Σαν ιμιτασιόν του αυθεντικού».
Η διατύπωση δεν αφορά μόνο την πολιτική ή τις δομές. Ακουμπά και κάτι πιο διάχυτο: μια νοοτροπία προχειρότητας, μια συνήθεια να αντιγράφουμε μορφές χωρίς να φτάνουμε στην ουσία. Η «ιμιτασιόν» δεν είναι απλώς κακή απομίμηση· είναι μια καθημερινή παραίτηση από την ποιότητα, την οργάνωση, την ευθύνη. Ένας τρόπος να “μοιάζουμε” ότι λειτουργούμε σωστά, χωρίς να λειτουργούμε πραγματικά.
Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αποκτά ενδιαφέρον ότι ο ίδιος συμμετέχει σε μια παράσταση που δίνει έμφαση στην πλήρη προσβασιμότητα. Γιατί εκεί, η ποιότητα και η φροντίδα δεν είναι διακοσμητικά στοιχεία· είναι πράξη. Είναι επιλογή να μην κάνεις «περίπου» τέχνη, αλλά τέχνη που χωράει περισσότερους ανθρώπους.
Τα μαθητικά χρόνια και το μάθημα της δημοφιλίας
Στην ερώτηση για το αν ήταν δημοφιλής στο σχολείο, ο ηθοποιός δεν επιλέγει τη βολική απάντηση. «Προσπάθησα να γίνω δημοφιλής στο σχολείο. Και τα κατάφερα», λέει. Και αμέσως μετά δίνει το συμπέρασμα που τον σημάδεψε: «Κατάλαβα ότι κανείς δεν θα προσέξει τις αρετές σου. Πρέπει να τον κάνεις να τις δει. Να “σε πουλήσεις”».
Εδώ υπάρχει μια σκληρή αλήθεια, ειπωμένη χωρίς κυνισμό: ότι η αξία από μόνη της δεν εγγυάται ορατότητα. Σε πολλούς χώρους —όχι μόνο στο σχολείο— χρειάζεται να διεκδικήσεις τη θέση σου, να παρουσιάσεις τον εαυτό σου, να επικοινωνήσεις αυτό που είσαι.
Το κρίσιμο, όμως, είναι η επόμενη φράση: «Δεν με αφορά αυτό το παιχνίδι στην ενήλικη ζωή μου». Δηλαδή, αναγνωρίζει πως ο μηχανισμός “πουλάω τον εαυτό μου” υπάρχει, αλλά επιλέγει συνειδητά να μην τον υπηρετεί. Σε μια εποχή όπου η προβολή συχνά βαφτίζεται «αναγκαιότητα», η άρνηση να παίξεις αυτό το παιχνίδι μοιάζει κι αυτή με μια μορφή προσωπικής συμφιλίωσης: να ξέρεις τι χρειάζεται για να ανέβεις, αλλά να επιλέγεις άλλον τρόπο για να σταθείς.
Υπάρχουν ακόμη ανατρεπτικές ιδέες;
Στο ερώτημα αν υπάρχουν σήμερα ανατρεπτικές ιδέες, ο Γιώργος Χριστοδούλου δίνει μια απάντηση που ξεφεύγει από το σύνθημα και πάει στη δομή του κόσμου: «Αν δεν υπήρχαν ανατρεπτικές ιδέες, θα μιλούσαμε για την απόλυτη στασιμότητα. Οι ανατρεπτικές ιδέες κινούν τον κόσμο».
Και συνεχίζει με μια εικόνα σχεδόν οργανική: οι ιδέες «καρποφορούν, θερίζονται και ξανά καρποφορούν» μέσα σε έναν διαρκή κύκλο. Κάθε κατεστημένο, λέει, έχει μια ανατρεπτική ιδέα να το αντιμάχεται. Και η σύγκρουση παράγει εξέλιξη.
Στην ουσία, περιγράφει την ιστορία ως μια αλυσίδα αντιθέσεων. Όχι ως χάος, αλλά ως απαραίτητη τριβή. Και αυτή η θέση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα όταν εκφράζεται από έναν άνθρωπο του θεάτρου: ενός χώρου που παραδοσιακά δοκιμάζει, αμφισβητεί, ξεσκεπάζει, προκαλεί. Η ανατροπή, άλλωστε, δεν είναι πάντα κραυγή. Μπορεί να είναι και μια ήσυχη μετατόπιση, μια ερώτηση που μπαίνει επίμονα μέσα στο κοινό.
Η συμφιλίωση ως τέλος και ως αρχή
Στο τέλος, η φράση «Άργησα να συμφιλιωθώ περισσότερο με κάποια κομμάτια του εαυτού μου» μένει σαν συμπύκνωση όλων όσων προηγήθηκαν. Από την παρατήρηση της κοινωνίας που λειτουργεί «ερασιτεχνικά», μέχρι τη σχολική εμπειρία της προβολής και την ανάγκη για ανατρεπτικές ιδέες, όλα οδηγούν σε ένα σημείο: στη δυσκολία —αλλά και στην αναγκαιότητα— να γίνεις πιο αληθινός με τον εαυτό σου.
Γιατί, τελικά, η συμφιλίωση δεν είναι παραίτηση. Είναι επίγνωση. Είναι το σημείο όπου σταματάς να προσποιείσαι —στον εαυτό σου πρώτα— και αρχίζεις να λειτουργείς όχι ως «ιμιτασιόν του αυθεντικού», αλλά ως κάτι πραγματικό. Και ίσως εκεί να βρίσκεται και το πιο ουσιαστικό, πιο γενναίο μήνυμα που αφήνει ο Γιώργος Χριστοδούλου: ότι το αργοπορημένο δεν είναι χαμένο, όταν οδηγεί σε κάτι πιο καθαρό, πιο ανθρώπινο, πιο δικό σου.
