Οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν και το εκτεταμένο δίκτυο περιφερειακών συμμάχων του ενδέχεται να μετατρέψουν οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση σε μακρόχρονη και πολυμέτωπη σύγκρουση, προειδοποιούν αναλυτές, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει τις επιλογές χτυπήματος κατά της Τεχεράνης.
Σε δηλώσεις του τον Ιανουάριο, ο Τραμπ ανέφερε ότι «αρμάδα» των ΗΠΑ κατευθύνεται προς το Ιράν, συγκρίνοντας τη δύναμη αυτή με την πρόσφατη επιχείρηση στη Βενεζουέλα, η οποία – όπως είπε – ολοκληρώθηκε «γρήγορα, με ταχύτητα και βία». Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι μια αντίστοιχη επιχείρηση στο Ιράν θα ήταν πολύ πιο σύνθετη, με υψηλότερο ρίσκο και απρόβλεπτες συνέπειες.
Ο Ali Vaez της International Crisis Group υπογράμμισε ότι «δεν υπάρχει διαθέσιμη οικονομική, εύκολη, καθαρή στρατιωτική επιλογή στην περίπτωση του Ιράν», προειδοποιώντας για «πραγματικό κίνδυνο απώλειας αμερικανικών ζωών», στοιχείο που – όπως σημείωσε – αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε εκλογική χρονιά.
Ισχυρό πυραυλικό οπλοστάσιο και περιφερειακή εμβέλεια
Σε αντίθεση με τη Βενεζουέλα, όπου ο εναέριος χώρος θεωρείτο σχετικά απροστάτευτος, το Ιράν διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ποικίλα πυραυλικά οπλοστάσια στη Μέση Ανατολή. Περιλαμβάνει βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς, drones και αντιπλοϊκά συστήματα.
US military aircraft were seen at Lajes Air Base in Portugal as the US increased its regional presence while tensions with Iran rise https://t.co/uf9Bs2KZub pic.twitter.com/czCjckTGJr
— Reuters (@Reuters) February 21, 2026
Βαλλιστικοί πύραυλοι με εμβέλεια άνω των 1.200 μιλίων μπορούν να πλήξουν αμερικανικές βάσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, καθώς και το Ισραήλ και κράτη του Κόλπου. Παράλληλα, ιρανικά κρατικά μέσα ανέφεραν πρόσφατα δοκιμή ναυτικού συστήματος αεράμυνας στο Στενό του Ορμούζ.
Η Sanam Vakil του Chatham House σημείωσε ότι η στρατηγική της Τεχεράνης είναι «να κλιμακώσει γρήγορα και να εξαγάγει αστάθεια σε πολλαπλά θέατρα», ώστε το κόστος της σύγκρουσης να διαμοιραστεί στην ευρύτερη περιοχή.
Κράτη του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις έχουν εκφράσει ανησυχία για πιθανά ιρανικά αντίποινα. Τον Ιανουάριο, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δήλωσαν ότι δεν θα επιτρέψουν τη χρήση του εναέριου χώρου τους για επιθέσεις, αν και ειδικοί εκτιμούν ότι αυτό δεν θα απέτρεπε ενδεχόμενα πλήγματα.
Δίκτυο πληρεξουσίων και πολλαπλά μέτωπα
Το Ιράν διατηρεί δίκτυο συμμαχικών οργανώσεων – τον αποκαλούμενο «άξονα αντίστασης» – που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και τους Χούθι στην Υεμένη. Παρά την αποδυνάμωση ορισμένων εξ αυτών, αναλυτές εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης.
Ομάδες στο Ιράκ που συνδέονται με την Τεχεράνη έχουν ήδη προειδοποιήσει για πιθανές «επιχειρήσεις μαρτυρίου», ενώ οι Χούθι θα μπορούσαν να επαναλάβουν επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα.
«Αν το μητρικό πλοίο βυθιστεί, τότε είναι μόνοι τους», σχολίασε ο Vaez, υποδηλώνοντας ότι οι περιφερειακοί σύμμαχοι του Ιράν έχουν συμφέρον να δράσουν συντονισμένα.
Σύνθετη δομή εξουσίας
Η πολιτική δομή του Ιράν διαφέρει ριζικά από εκείνη της Βενεζουέλας. Η εξουσία συγκεντρώνεται στον ανώτατο ηγέτη και υποστηρίζεται από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), δύναμη περίπου 150.000 μελών.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι μια επιχείρηση «αποκεφαλισμού» της ηγεσίας θα ήταν πολύ δυσκολότερη, καθώς το ιρανικό σύστημα εξουσίας είναι βαθιά ριζωμένο, ιδεολογικά συγκροτημένο και πολυεπίπεδο. Επιπλέον, η γεωγραφική θέση της Τεχεράνης, περίπου 400 μίλια από τον Περσικό Κόλπο, καθιστά πιο περίπλοκη οποιαδήποτε άμεση στρατιωτική επιχείρηση.
Κίνδυνος ενεργειακής κρίσης
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο διαταραχής στο Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Το Ιράν έχει απειλήσει στο παρελθόν με κλείσιμο της πλωτής οδού. Μια τέτοια κίνηση θα οδηγούσε σε άνοδο των τιμών ενέργειας, με παγκόσμιες οικονομικές επιπτώσεις, αν και θα επηρέαζε και τις ίδιες τις ιρανικές εξαγωγές.
«Θα είναι σαν να γκρεμίζουμε την οροφή με το κεφάλι», σχολίασε ο Vaez, περιγράφοντας το κόστος μιας τέτοιας κλιμάκωσης.
Η συζήτηση στις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζεται, με τους αναλυτές να επισημαίνουν ότι οποιαδήποτε στρατιωτική επιλογή θα συνοδεύεται από σημαντικούς κινδύνους, τόσο σε ανθρώπινο όσο και σε γεωπολιτικό και οικονομικό επίπεδο.
Πηγή: New York Times
