Έτοιμη να προχωρήσει στη δεύτερη φάση του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα, το οποίο έχει παρουσιαστεί από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ, δηλώνει η Χαμάς, θέτοντας όμως μια σαφή προϋπόθεση: το Ισραήλ να εγκρίνει επισήμως τη συμφωνία και να ξεκινήσει άμεσα την εφαρμογή της.
Την ίδια στιγμή, το παλαιστινιακό ισλαμιστικό κίνημα απευθύνει κάλεσμα προς την αμερικανική κυβέρνηση να ασκήσει ουσιαστική πίεση στην ισραηλινή πλευρά, ώστε να τηρηθούν οι όροι που έχουν τεθεί στο τραπέζι. Η δήλωση αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου η εφαρμογή του τελευταίου οδικού χάρτη που ανακοίνωσε ο Τραμπ παραμένει ανοιχτή, με τις λεπτομέρειες και τη σειρά των βημάτων να προκαλούν έντονες διαφωνίες.
Τι ζητά και τι μπλοκάρει τη συμφωνία
Σύμφωνα με όσα μεταφέρονται από αξιωματούχο της Χαμάς στο Γαλλικό Πρακτορείο (υπό καθεστώς ανωνυμίας), η οργάνωση, μαζί με άλλες παλαιστινιακές παρατάξεις, έχει ενημερώσει τους διαμεσολαβητές ότι είναι διατεθειμένη να μπει στη δεύτερη φάση της διαδικασίας. Όμως, όπως υπογραμμίζει, αυτό δεν μπορεί να γίνει μονομερώς: απαιτείται πρώτα η ισραηλινή συγκατάθεση και στη συνέχεια η έναρξη υλοποίησης των συμφωνηθέντων, ώστε να υπάρξει απτό έδαφος εμπιστοσύνης.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Χαμάς επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο των ΗΠΑ ως βασικού εγγυητή του σχεδίου, ζητώντας από την Ουάσινγκτον να μην περιοριστεί σε δηλώσεις στήριξης, αλλά να πιέσει ώστε το Ισραήλ να προχωρήσει σε δεσμεύσεις. «Η Χαμάς καλεί την αμερικανική κυβέρνηση να ασκήσει πίεση στο Ισραήλ» ώστε να τηρήσει τη συμφωνία, φέρεται να δήλωσε ο ίδιος αξιωματούχος, σκιαγραφώντας την αμερικανική παρέμβαση ως αναγκαίο μοχλό για να κινηθεί η διαδικασία.
Ο πυρήνας της διαφωνίας: Αφοπλισμός και αποχώρηση στρατευμάτων
Η δεύτερη φάση του σχεδίου συνδέει δύο κομβικά και ιδιαίτερα ευαίσθητα ζητήματα: τον αφοπλισμό της Χαμάς και τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Γάζα. Εκεί ακριβώς εντοπίζεται και το βασικό σημείο τριβής. Οι δύο πλευρές δεν συγκρούονται μόνο επί της αρχής, αλλά κυρίως ως προς τη σειρά εφαρμογής και τις προϋποθέσεις που θα συνοδεύσουν κάθε βήμα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε χαιρετίσει την προηγούμενη εβδομάδα την αποδοχή από τη Χαμάς της πρόβλεψης για τον αφοπλισμό της, σε συνδυασμό με τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα. Ωστόσο, η ερμηνεία της «σύνδεσης» αυτών των δύο διαδικασιών δεν είναι κοινή. Για το Ισραήλ, ο πλήρης αφοπλισμός προβάλλεται ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε ουσιαστική αποχώρηση. Για τη Χαμάς και παλαιστινιακές πλευρές, το ζήτημα περιγράφεται περισσότερο ως παράλληλη ή σταδιακή ανταλλαγή μέτρων, όπου καμία πλευρά δεν θα προχωρά σε μη αναστρέψιμες ενέργειες χωρίς αντίστοιχη κίνηση της άλλης.
Μετά τη συνάντησή του τη Δευτέρα με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο ύπατος εκπρόσωπος του «Συμβουλίου Ειρήνης» για τη Γάζα, Νικολάι Μλαντένοφ, δήλωσε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποχωρήσουν μόνο μετά τον «πλήρη» αφοπλισμό της Χαμάς. Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει τη σκληρή γραμμή που φαίνεται να επικρατεί στις ισραηλινές απαιτήσεις. Παρ’ όλα αυτά, ούτε στο ίδιο το Ισραήλ υπάρχει ενιαία πολιτική ανάγνωση της συμφωνίας, καθώς στο εσωτερικό της χώρας καταγράφονται ισχυρές αντιδράσεις γύρω από το ενδεχόμενο αποδοχής ενός σχεδίου που, όπως εκτιμούν ορισμένοι, θα μπορούσε να αφήσει «γκρίζες ζώνες» ασφάλειας.
Η ένταση έγινε εμφανής όταν ο Νετανιάχου δήλωσε την Τετάρτη ότι απορρίπτει το σχέδιο, επιβεβαιώνοντας πως η απόσταση μεταξύ των θέσεων παραμένει σημαντική. Παράλληλα, ο ισραηλινός στρατός έχει διαμηνύσει ότι θα συνεχίσει να στοχοποιεί τη Χαμάς, υπενθυμίζοντας ότι η οργάνωση πραγματοποίησε την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, που χαρακτηρίζεται ως η πλέον φονική στην ιστορία του Ισραήλ. Η αναφορά αυτή λειτουργεί ως πολιτικό και επιχειρησιακό επιχείρημα για τη συνέχιση της πίεσης, ανεξάρτητα από τις διπλωματικές διεργασίες.
Συνεχίζονται οι επιχειρήσεις στη Γάζα παρά τις διαπραγματεύσεις
Παρά τις προσπάθειες διαμεσολάβησης και την εκεχειρία του Οκτωβρίου, οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα δεν έχουν σταματήσει, αν και τις τελευταίες ημέρες εμφανίζονται μειωμένες σε ένταση. Το νοσοκομείο Νάσερ στη Χαν Γιούνις, στη νότια Γάζα, ανακοίνωσε ότι τρεις άνθρωποι τραυματίστηκαν από ισραηλινά πυρά, ένδειξη ότι η πραγματικότητα στο πεδίο παραμένει εύθραυστη και επιρρεπής σε νέα κλιμάκωση.
Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας, το οποίο ελέγχεται από τη Χαμάς και τα στοιχεία του οποίου θεωρούνται αξιόπιστα από τα Ηνωμένα Έθνη, 1.257 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί στη Γάζα από την έναρξη της εκεχειρίας του Οκτωβρίου. Από την άλλη πλευρά, ο ισραηλινός στρατός έχει ανακοινώσει ότι την ίδια περίοδο σκοτώθηκαν πέντε Ισραηλινοί στρατιώτες, καθώς και ένας πολιτικός υπάλληλος που εργαζόταν με σύμβαση. Οι αριθμοί αυτοί, ανεξάρτητα από την πολιτική ερμηνεία τους, υπογραμμίζουν ότι η εκεχειρία δεν ισοδυναμεί με πλήρη παύση απωλειών, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τη μετάβαση σε μια δεύτερη φάση συμφωνίας.
