Ένα ριζικά νέο καθεστώς αναφορικά με τα διοικητικά πρόστιμα τίθεται σε ισχύ για χιλιάδες φορολογουμένους και επιχειρήσεις που υποβάλλουν εκπρόθεσμες δηλώσεις. Με τις διατάξεις του νέου νόμου 5301, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά στον εξορθολογισμό του Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, βάζοντας τέλος σε μια στρέβλωση ετών και περιορίζοντας δραστικά την επιβολή προστίμων ύψους 100, 250 ή 500 ευρώ για τυπικές παραλείψεις.
Η νέα ρύθμιση αφορά περιπτώσεις όπου, κατά τη διάρκεια των διασταυρώσεων της ΑΑΔΕ, εντοπίζονται πολίτες που αμέλησαν να υποβάλουν εμπρόθεσμα τις δηλώσεις τους, χωρίς όμως από αυτές να προκύπτει υποχρέωση καταβολής φόρου ή με το τελικό ποσό να είναι ιδιαίτερα χαμηλό. Ουσιαστικά, οι κυρώσεις διαγράφονται για παραβάσεις που δεν έχουν δημοσιονομικό ή εισπρακτικό αντίκτυπο, ενώ τα νέα μέτρα έχουν άμεση εφαρμογή, αλλά και αναδρομική ισχύ που αγγίζει το 2024.
Οι κατηγορίες που απαλλάσσονται πλήρως από τις κυρώσεις
Σύμφωνα με το άρθρο 37 του νέου νόμου, το διοικητικό πρόστιμο καταργείται οριστικά για τις εξής βασικές κατηγορίες:
- Αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος: Όταν το εκκαθαριστικό σημείωμα είναι μηδενικό ή πιστωτικό, καθώς και όταν ο φόρος που προκύπτει προς πληρωμή δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
- Δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα: Οποιαδήποτε δήλωση η εκπρόθεσμη υποβολή της οποίας δεν δημιουργεί νέα φορολογική υποχρέωση.
- Έμμεσοι φόροι, τέλη και εισφορές: Αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις (εξαιρουμένων των ΦΠΑ και ΦΜΑ), εφόσον ο αναλογούν φόρος δεν ξεπερνά το όριο των 100 ευρώ.
- Παρακράτηση φόρου: Αρχικές δηλώσεις (με εξαίρεση τον φόρο τυχερών παιγνίων) για ποσά προς απόδοση έως 100 ευρώ.
- Υποχρεώσεις ανηλίκων: Δεν επιβάλλεται κανένα πρόστιμο για δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκων ή αφορούν έτη κατά τα οποία ο φορολογούμενος ήταν ανήλικος. Η απαλλαγή καλύπτει και τη δήλωση εισοδήματος του γονέα για το μέρος που αφορά το ανήλικο τέκνο.
Τι ισχύει για τις τροποποιητικές δηλώσεις και τον ΦΠΑ
Παράλληλα, θεσπίζεται απαλλαγή από τα πρόστιμα για τις τροποποιητικές δηλώσεις που υποβάλλονται προς διόρθωση λαθών, υπό την προϋπόθεση ότι η διαφορά του επιπλέον φόρου που προκύπτει δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ. Για τον ΦΠΑ και τους παρακρατούμενους φόρους, οι εκπρόθεσμες τροποποιητικές δεν θα επιβαρύνονται με πρόστιμο, αρκεί η αρχική δήλωση να είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα.
Όσον αφορά τις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ, το πρόστιμο διατηρείται, ωστόσο μειώνεται οριζόντια στα 100 ευρώ (από 250 ή 500 ευρώ που ίσχυε ανάλογα με το προφίλ της επιχείρησης), εφόσον δεν προκύπτει φόρος για καταβολή. Αντίθετα, καταργείται πλήρως το πρόστιμο των 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
Αναδρομική ισχύς και επιστροφές χρημάτων
Το νέο πλαίσιο εφαρμόζεται αναδρομικά από τις 19 Απριλίου 2024. Αυτό σημαίνει ότι για όσους φορολογουμένους έχουν ήδη βεβαιωθεί ή εισπραχθεί σχετικά πρόστιμα εντός της τελευταίας διετίας, τα ποσά αυτά θα επιστραφούν ή θα συμψηφιστούν με άλλες οφειλές. Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει άμεσα αναλυτικές οδηγίες για την αυτοματοποιημένη ακύρωση ή μείωση των προστίμων που εκκρεμούν.
Σημειώνεται ότι για τις περιπτώσεις όπου η εφορία δεν έχει προλάβει να εκδώσει ή να εισπράξει το σχετικό πρόστιμο, η διαδικασία αναζήτησης και βεβαίωσης σταματά αυτόματα. Στις περιπτώσεις του ΦΠΑ όπου το πρόστιμο απλώς μειώνεται, η πράξη επιβολής θα επανυπολογιστεί και η διαφορά θα πιστωθεί στους δικαιούχους.
