Ενας υπόγειος δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ Λευκού Οίκου και Βλαντιμίρ Πούτιν, προσπάθησε το φθινόπωρο του 2022 να αποτρέψει τον κίνδυνο πυρηνικής εκτροπής του πολέμου στην Ουκρανία, σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα των Financial Times.
Μυστικές και ανεπίσημες επαφές μεταξύ τριών Δυτικών και του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν αποκάλυψαν μια προσπάθεια αποτροπής πυρηνικής κλιμάκωσης κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου στην Ουκρανία, μετά από προειδοποίηση Ρώσου επιχειρηματία ότι η Μόσχα ενδέχεται να καταφύγει στη χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων λόγω των δυσκολιών στο πεδίο των επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με έρευνα των Financial Times που δημοσιεύθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2026, ο Αμερικανός δικηγόρος Ρίτσαρντ Κον και ο τραπεζίτης Μπομπ Φόρσμαν, με τη βοήθεια του Ματίας Βάρνιχ, πρώην στελέχους της ανατολικογερμανικής υπηρεσίας πληροφοριών Στάζι και στενού συνεργάτη του Πούτιν από τη δεκαετία του 1990, επιχείρησαν να μεταφέρουν μηνύματα στο Κρεμλίνο εκτός των επίσημων διπλωματικών διαύλων, προκειμένου να μειώσουν τον κίνδυνο πυρηνικής αντιπαράθεσης.
Προειδοποίηση για Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο
Η υπόθεση ξεκίνησε στις 3 Μαρτίου 2022, περίπου μία εβδομάδα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν ο Κον δέχθηκε κρυπτογραφημένη κλήση από Ρώσο επιχειρηματία κοντά στο Κρεμλίνο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο συνομιλητής του υποστήριξε ότι η Ρωσία αντιμετώπιζε υπαρξιακή απειλή και θεωρούσε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδίωκαν την καταστροφή της. Προειδοποίησε ακόμη ότι ο Πούτιν ίσως ήταν διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει τακτικά πυρηνικά όπλα στην Ουκρανία για να εξασφαλίσει τη νίκη, τονίζοντας ότι οι εξελίξεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο Κον είχε ήδη συζητήσει με τον Έρικ Γκριν, τότε αρμόδιο για τη Ρωσία στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, την ιδέα δημιουργίας ενός ανεπίσημου διαύλου επικοινωνίας.
Στη συνέχεια απευθύνθηκε στον τραπεζίτη Φόρσμαν, ο οποίος διέθετε πολυετή εμπειρία στη Μόσχα και σχέσεις με τον Βάρνιχ, πρώην επικεφαλής του έργου του αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream 2.
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον προς τον Πούτιν
Σύμφωνα με την έρευνα, ο Κον και ο Φόρσμαν συναντήθηκαν με τον Βάρνιχ στη Ζυρίχη τον Οκτώβριο του 2022 και του ζήτησαν να μεταφέρει το μήνυμα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιδιώκουν την ανατροπή του ρωσικού καθεστώτος ούτε την καταστροφή της Ρωσίας, αλλά τη διατήρηση της διεθνούς τάξης και την επίτευξη ειρήνης.
Μετά την επιστροφή του από τη Μόσχα, ο Βάρνιχ συναντήθηκε ξανά με τους δύο άνδρες στο αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης στις 26 Οκτωβρίου και τους μετέφερε τη θέση του Πούτιν ότι δεν έβλεπε άλλη επιλογή από τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, αλλά παρέμενε ανοιχτός σε διαπραγματεύσεις και επιθυμούσε μια λύση που θα διασφάλιζε ειρήνη στην Ουκρανία για τα επόμενα εκατό χρόνια.
Την επόμενη ημέρα, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της Λέσχης Βαλντάι, ο Πούτιν δήλωσε ότι η χρήση πυρηνικών όπλων δεν θα είχε, κατά την άποψή του, ούτε πολιτικό ούτε στρατιωτικό όφελος για τη Ρωσία.
Οι Κον και Φόρσμαν εκτίμησαν ότι οι προσπάθειές τους συνέβαλαν στη μείωση των ανησυχιών για ενδεχόμενη χρήση πυρηνικών όπλων, αν και αναγνώρισαν ότι είναι αδύνατο να εξακριβωθεί ο βαθμός επιρροής της μυστικής αυτής επικοινωνίας στις αποφάσεις του Πούτιν.
Η αποτυχημένη προσπάθεια για τον τερματισμό του πολέμου
Οι επαφές επεκτάθηκαν αργότερα σε μια ανεπίσημη προσπάθεια διαμόρφωσης σχεδίου ειρηνευτικής διευθέτησης στις αρχές του 2023.
Μεταξύ των προτάσεων ήταν η αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων από το μεγαλύτερο μέρος των πρόσφατα κατεχόμενων εδαφών, με αντάλλαγμα την αποδοχή της παραμονής της Κριμαίας υπό ρωσικό έλεγχο και τη διατήρηση χερσαίου διαδρόμου που θα τη συνέδεε με τις περιοχές που ελέγχει η Ρωσία.
Οι προτάσεις περιλάμβαναν επίσης τον αποκλεισμό της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, με αντάλλαγμα τη χορήγηση ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας στο Κίεβο.
Σύμφωνα με τον Βάρνιχ, ο Πούτιν εξέτασε το σχέδιο γραμμή προς γραμμή και συμφώνησε με ορισμένα σημεία. Ωστόσο, η πρωτοβουλία δεν κατάφερε να γεφυρώσει τις διαφορές, κυρίως όσον αφορά τις εδαφικές παραχωρήσεις, ενώ δεν διέθετε και πλήρη επίσημη αμερικανική εξουσιοδότηση.
Έτσι, έως την άνοιξη του 2023 οι προσπάθειες είχαν ουσιαστικά καταρρεύσει, χωρίς να επιτευχθεί συμφωνία.
