Έξι στοχευμένα μέτρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την προστασία της δημόσιας υγείας θα μπορούσαν να σώζουν έως και 1,6 εκατομμύρια ζωές κάθε χρόνο, ενώ παράλληλα θα δημιουργούσαν τρισεκατομμύρια δολάρια σε οικονομικά και δημοσιονομικά οφέλη. Αυτό προκύπτει από νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), η οποία αναδεικνύει τη στενή σύνδεση ανάμεσα στην κλιματική δράση, την υγεία των πολιτών και την οικονομική ανάπτυξη.
Η εφαρμογή των έξι μέτρων σε παγκόσμια κλίμακα, από τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για τους καύσωνες έως την καθαρή ενέργεια στα νοικοκυριά και την αποτελεσματική τιμολόγηση των ορυκτών καυσίμων, θα μπορούσε να αποφέρει ετήσια οικονομικά οφέλη ύψους 3,9 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Παράλληλα, τα δημοσιονομικά οφέλη εκτιμάται ότι θα ανέρχονταν σε 5,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Κλίμα και υγεία: μια επένδυση με πολλαπλά οφέλη
Η έκθεση, με τίτλο «Παγκόσμια οφέλη και κόστη από δράσεις προτεραιότητας για την κλιματική αλλαγή και την υγεία», αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη ανάλυση των οικονομικών και δημοσιονομικών αποδόσεων από την εφαρμογή έξι βασικών παρεμβάσεων που συνιστά ο ΠΟΥ.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι τα συγκεκριμένα μέτρα μπορούν να δημιουργήσουν ένα τριπλό όφελος: καλύτερη υγεία για τους ανθρώπους, σημαντική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και ισχυρότερες, πιο ανθεκτικές οικονομίες. Η προσέγγιση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι συχνά εντονότερες, ενώ οι διαθέσιμοι πόροι για την αντιμετώπισή τους είναι περιορισμένοι.
«Η κλιματική κρίση είναι κρίση υγείας, ωστόσο μεγάλο μέρος των επιπτώσεών της μπορεί να αποτραπεί με εργαλεία που ήδη διαθέτουμε», δήλωσε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους. Όπως σημείωσε, η επέκταση δοκιμασμένων και οικονομικά προσιτών λύσεων θα μπορούσε να σώσει εκατομμύρια ζωές, με τα μεγαλύτερα οφέλη να καταγράφονται στις περιοχές που τα χρειάζονται περισσότερο.
Τα έξι μέτρα για το κλίμα και την υγεία
Οι παρεμβάσεις που αξιολογεί η έκθεση είναι οι εξής:
1. Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για την ακραία ζέστη, ώστε οι πολίτες και οι υπηρεσίες υγείας να προετοιμάζονται εγκαίρως για επικίνδυνους καύσωνες.
2. Υπηρεσίες πόσιμου νερού ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή, οι οποίες μπορούν να διασφαλίσουν την πρόσβαση σε ασφαλές νερό ακόμη και σε περιόδους ξηρασίας, πλημμυρών ή άλλων ακραίων φαινομένων.
3. Βασικές υπηρεσίες αποχέτευσης, που περιορίζουν τη διάδοση μολυσματικών ασθενειών και προστατεύουν τις κοινότητες από τις επιπτώσεις των πλημμυρών και της ρύπανσης.
4. Πρόσβαση σε εγκαταστάσεις υγιεινής, απαραίτητη προϋπόθεση για την πρόληψη ασθενειών και τη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης.
5. Καθαρότερα καύσιμα και τεχνολογίες για το μαγείρεμα και τη θέρμανση στα νοικοκυριά, που μειώνουν την έκθεση στην εσωτερική ατμοσφαιρική ρύπανση.
6. Αποτελεσματικές πολιτικές τιμολόγησης των ορυκτών καυσίμων, στις οποίες περιλαμβάνονται η κατάργηση αναποτελεσματικών επιδοτήσεων και η επιβολή κατάλληλης φορολόγησης.
Οι παρεμβάσεις αυτές δεν περιορίζονται στην προστασία της υγείας. Θα μπορούσαν επίσης να οδηγήσουν σε μείωση των εκπομπών κατά 16,7 δισεκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί στο 31% των συνολικών ετήσιων παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, χωρίς να υπολογίζονται οι εκπομπές που συνδέονται με τη χρήση γης, την αλλαγή χρήσης γης και τη δασοκομία.
Εντυπωσιακές αποδόσεις από σχετικά μικρές επενδύσεις
Στις πέντε από τις έξι παρεμβάσεις, η εκτιμώμενη απόδοση ανέρχεται σε 24 δολάρια για κάθε δολάριο που επενδύεται. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι τα μέτρα για το κλίμα και την υγεία δεν αποτελούν μόνο κοινωνική και περιβαλλοντική επιλογή, αλλά και οικονομικά αποδοτική στρατηγική.
Ιδιαίτερα υψηλή σχέση κόστους-οφέλους παρουσιάζουν τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για την ακραία ζέστη. Για κάθε δολάριο επένδυσης, η απόδοση μπορεί να φτάσει τα 835 δολάρια. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα συστήματα αυτά μπορούν να αξιοποιήσουν υφιστάμενες υποδομές, ενώ παράλληλα συμβάλλουν στην πρόληψη ασθενειών και θανάτων που σχετίζονται με τους καύσωνες, με σχετικά χαμηλό κόστος.
Ωστόσο, τα μεγαλύτερα συνολικά οφέλη εκτιμάται ότι θα προκύψουν από την τιμολόγηση των ορυκτών καυσίμων. Οι πολιτικές αυτές θα μπορούσαν να αποτρέψουν περίπου 1,2 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο, χάρη στη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και την επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Παράλληλα, οι ίδιες πολιτικές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ετήσια οικονομικά οφέλη ύψους 3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων και δημοσιονομικά έσοδα ύψους 5,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Τα έσοδα αυτά θα μπορούσαν να επενδυθούν σε υπηρεσίες υγείας, κοινωνική προστασία, υποδομές και δράσεις προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
Η ανάγκη για άμεση δράση
Η έκθεση δημοσιεύθηκε ενόψει της COP31, όπου οι κυβερνήσεις αναμένεται να παρουσιάσουν τις νέες δεσμεύσεις τους για το κλίμα. Ο ΠΟΥ υπογραμμίζει ότι πολλές από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία μπορούν να περιοριστούν με λύσεις που είναι ήδη διαθέσιμες και έχουν δοκιμαστεί στην πράξη.
Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται συντονισμένη δράση όχι μόνο στον τομέα της υγείας, αλλά και στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της ύδρευσης, της αποχέτευσης, της στέγασης και της οικονομικής πολιτικής. Η έγκαιρη πρόβλεψη, η πρόληψη, η προετοιμασία και ο περιορισμός των επιπτώσεων πρέπει να αποτελέσουν βασικά στοιχεία κάθε εθνικής στρατηγικής για το κλίμα.
Το 2026, πολλές χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο αντιμετωπίζουν κλιματικά φαινόμενα πρωτοφανούς έντασης. Η προστασία των ανθρώπων και του πλανήτη αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής. Όπως δείχνει η έκθεση του ΠΟΥ, τα έξι μέτρα για το κλίμα και την υγεία μπορούν να προσφέρουν άμεσα και μετρήσιμα οφέλη: να σώσουν ζωές, να μειώσουν τις εκπομπές και να ενισχύσουν τις οικονομίες. Γι’ αυτό ο ΠΟΥ καλεί κυβερνήσεις, αναπτυξιακούς εταίρους και χρηματοδοτικούς οργανισμούς να επενδύσουν χωρίς καθυστέρηση σε λύσεις που υπηρετούν ταυτόχρονα την υγεία, το κλίμα και την οικονομική ευημερία.
