Η προθεσμία για την Εξαγορά καταπατημένων εκτάσεων του Δημοσίου εκπνέει στις 11 Σεπτεμβρίου, με την ανταπόκριση των ενδιαφερομένων να παραμένει χαμηλή. Παρά τις γενναίες προβλέψεις για εκπτώσεις έως 80% και τη δυνατότητα αποπληρωμής σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις, έχουν κατατεθεί περίπου 12.000 αιτήσεις έναντι συνολικά 90.000 καταπατημένων εκτάσεων. Ιδιώτες που κατέχουν επίμαχες εκτάσεις υποστηρίζουν ότι οι αυστηρές προϋποθέσεις, η έντονη γραφειοκρατία και το σημαντικό κόστος λειτουργούν αποτρεπτικά, ζητώντας νέα παράταση και απλοποίηση της διαδικασίας.
Γιατί ζητούν παράταση οι ιδιώτες για την Εξαγορά καταπατημένων
Πολλοί κάτοχοι έχουν ήδη δηλώσει τις εκτάσεις τους στο Ελληνικό Κτηματολόγιο και εκτιμούν ότι μια δικαστική διεκδίκηση μπορεί να αποδειχθεί οικονομικά συμφερότερη από την τυπική Εξαγορά καταπατημένων, ειδικά όταν η κατοχή είναι μακροχρόνια και τεκμηριωμένη. Επιπλέον, η συγκέντρωση των απαιτούμενων δικαιολογητικών είναι απαιτητική και χρονοβόρα, ενώ ο κίνδυνος απόρριψης της αίτησης αποθαρρύνει όσους δεν πληρούν αυστηρά τα κριτήρια. Σε αυτό το πλαίσιο, στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχουν υποβληθεί αιτήματα για νέα παράταση και προτάσεις για απλοποίηση, προκειμένου να αυξηθεί η συμμετοχή και να ολοκληρωθεί με μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου η τακτοποίηση των υποθέσεων.
Η διαδικασία βήμα-βήμα
Η υποβολή αίτησης γίνεται ηλεκτρονικά, με συγκεκριμένα στάδια και δικαιολογητικά:
– Είσοδος των αιτούντων στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ (aeda.apps.gov.gr) με κωδικούς Taxisnet.
– Πληρωμή παραβόλου 300 ευρώ. Το ποσό αυτό συμψηφίζεται με το τίμημα εξαγοράς ή επιστρέφεται εφόσον η αίτηση απορριφθεί.
– Υποβολή των απαιτούμενων εγγράφων:
– Τοπογραφικό διάγραμμα του προς εξαγορά δημοσίου ακινήτου με συνημμένη δήλωση μηχανικού.
– Φύλλο προσδιορισμού αντικειμενικής αξίας οικοπέδου ή γηπέδου.
– Βεβαίωση όρων δόμησης από την αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης.
– Οικοδομική άδεια, εφόσον υπάρχει.
– Τίτλοι που αποδεικνύουν την κατοχή και συνοδευτικό σημείωμα με αποτύπωση της κατοχής.
– Υπεύθυνη δήλωση για την έκταση των προς εξαγορά δημοσίων ακινήτων.
– Έγγραφο που αποδεικνύει τη χρήση του δημοσίου ακινήτου.
– Αντίγραφα των εντύπων Ε1 και Ε9.
Μετά την κατάθεση, η αίτηση εξετάζεται από αρμόδια επιτροπή. Εφόσον εγκριθεί, εντός πέντε ημερών εκδίδεται πιστοποιητικό αποδοχής, το οποίο κοινοποιείται στον αιτούντα και περιλαμβάνει:
– Περιγραφή του εξαγοραζόμενου ακινήτου (εμβαδόν, όρια).
– Τα στοιχεία του αιτούντος.
– Το τελικό τίμημα εξαγοράς.
– Τους όρους εξόφλησης (εφάπαξ ή τμηματική καταβολή).
Οι αυστηρές προϋποθέσεις επιλεξιμότητας
Βασική προϋπόθεση για το δικαίωμα υποβολής αίτησης είναι η μακροχρόνια και αδιάλειπτη κατοχή του ακινήτου, όπως ορίζει ο νόμος:
– Κατοχή τουλάχιστον 30 ετών με τίτλο.
– Κατοχή τουλάχιστον 40 ετών χωρίς τίτλο.
Παράλληλα, το ακίνητο πρέπει να χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία ή βοηθητικός χώρος αυτής, ή να εξυπηρετεί τουριστική, βιοτεχνική, βιομηχανική, εμπορική ή αγροτική δραστηριότητα. Επιπλέον, απαιτείται το ακίνητο να έχει δηλωθεί στο έντυπο Ε9 για τουλάχιστον πέντε έτη πριν από την αίτηση. Αυτές οι ρήτρες θεωρούνται από πολλούς ενδιαφερόμενους αυστηρές, καθώς αποκλείουν περιπτώσεις με βραχύτερη κατοχή ή με χρήση που δεν εντάσσεται ρητά στις προβλεπόμενες κατηγορίες.
Το τίμημα, οι εκπτώσεις και οι δόσεις
Το τίμημα για την Εξαγορά καταπατημένων υπολογίζεται βάσει των αντικειμενικών αξιών της περιοχής και κοινωνικών κριτηρίων, με πρόβλεψη σημαντικών εκπτώσεων που φθάνουν έως και το 80% σε ειδικές περιπτώσεις. Οι όροι εξόφλησης είναι οι εξής:
– Εφάπαξ πληρωμή με πρόσθετη έκπτωση 10%.
– Τμηματική αποπληρωμή σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστη δόση 100 ευρώ.
Η διαφάνεια στον τρόπο προσδιορισμού του τιμήματος και η ταχύτητα ολοκλήρωσης μετά την έγκριση (έκδοση πιστοποιητικού σε πέντε ημέρες) θεωρούνται πλεονεκτήματα του συστήματος. Ωστόσο, η τελική επιβάρυνση, ειδικά για εκτάσεις σε ζώνες υψηλών αντικειμενικών αξιών ή με αυξημένες ανάγκες τεχνικής τεκμηρίωσης, παραμένει για πολλούς αποτρεπτική.
Τι ζητούν οι φορείς και ποια είναι τα διλήμματα των κατόχων
Οι προτάσεις που κατατίθενται προς το Υπουργείο κινούνται σε δύο κατευθύνσεις: αφενός στην παράταση της προθεσμίας, ώστε να δοθεί επαρκής χρόνος συγκέντρωσης δικαιολογητικών και ωρίμανσης φακέλων· αφετέρου στην απλοποίηση και τυποποίηση της διαδικασίας, με σαφέστερα κριτήρια επιλεξιμότητας και λιγότερη γραφειοκρατία. Πολλοί ιδιώτες σταθμίζουν εάν θα προχωρήσουν άμεσα σε αίτηση ή αν θα διεκδικήσουν δικαστικά, ιδίως όταν διαθέτουν ισχυρά στοιχεία κατοχής και έχουν ήδη εντάξει την ιδιοκτησία στο Κτηματολόγιο. Η επιλογή επηρεάζεται από το ύψος του τιμήματος, το ρίσκο απόρριψης λόγω προϋποθέσεων και το χρονοδιάγραμμα που επιβάλλει η τρέχουσα προθεσμία.
Συμπέρασμα: Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν αποφασίσετε για την Εξαγορά καταπατημένων
Καθώς η προθεσμία για την Εξαγορά καταπατημένων πλησιάζει, οι ιδιώτες καλούνται να αξιολογήσουν ρεαλιστικά τις προϋποθέσεις που πληρούν, το κόστος που μπορούν να αναλάβουν και τα οφέλη της διοικητικής τακτοποίησης έναντι της δικαστικής οδού. Η διαδικασία είναι σαφής αλλά απαιτητική σε τεκμηρίωση, ενώ τα οικονομικά κίνητρα είναι μεν σημαντικά, δεν αρκούν όμως από μόνα τους για να αντισταθμίσουν τη γραφειοκρατία και την αυστηρότητα των κριτηρίων. Μια ενδεχόμενη παράταση και στοχευμένες βελτιώσεις στη διαδικασία θα μπορούσαν να αυξήσουν ουσιαστικά τη συμμετοχή και να διευκολύνουν την οριστική επίλυση εκκρεμών περιπτώσεων. Μέχρι τότε, η έγκαιρη συλλογή εγγράφων, η προσεκτική εκτίμηση του τιμήματος και η σύγκριση με τα εναλλακτικά σενάρια αποτελούν τα κρίσιμα βήματα για μια τεκμηριωμένη απόφαση σχετικά με την Εξαγορά καταπατημένων.
