Σχεδόν εννέα χρόνια μετά τη σύλληψή του, ο υπερασπιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων Οσμάν Καβαλά παραμένει έγκλειστος, και οι Ευρωβουλευτές για Καβαλά κρούουν για ακόμη μία φορά τον κώδωνα του κινδύνου.
Σε κοινή δήλωση, τρεις από τους πλέον αρμόδιους εκπροσώπους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζητούν από τις τουρκικές αρχές να εφαρμόσουν άμεσα την ιστορική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΑΔ) της 25ης Αυγούστου 2026 και να αφήσουν αμέσως ελεύθερο τον Καβαλά. Το αίτημα είναι σαφές: καμία άλλη καθυστέρηση μετά από 3.234 μέρες πίσω από τα κάγκελα.
Η κοινή δήλωση φέρει τις υπογραφές του Μουνίρ Σατούρι, Προέδρου της Υποεπιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (DROI), του Μανώλη Κεφαλογιάννη, Προέδρου της Αντιπροσωπείας ΕΕ–Τουρκίας, και του Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ, εισηγητή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία. Το μήνυμα τους δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: «Σήμερα, ο Οσμάν Καβαλά έχει περάσει 3.234 μέρες πίσω από τα κάγκελα, σχεδόν εννέα χρόνια φυλακισμένος στην Τουρκία, παρά τις επανειλημμένες αποφάσεις του ΕΔΑΔ που ζητούν την αποφυλάκισή του».
Ο Καβαλά, φιλάνθρωπος και κοινωνικός ακτιβιστής με διεθνή αναγνώριση, κρατείται από τον Νοέμβριο του 2017. Παρά τις σαφείς αποφάσεις του ΕΔΑΔ το 2019, το 2022 και το 2026, η Άγκυρα εξακολουθεί να μην συμμορφώνεται.
Τι έκρινε το ΕΔΑΔ: ιστορική και δεσμευτική απόφαση
Η απόφαση της 25ης Αυγούστου 2026, που εκδόθηκε από το Μεγάλο Τμήμα του ΕΔΑΔ —την ανώτατη σύνθεση του Δικαστηρίου— συνιστά ορόσημο. Το ΕΔΑΔ έκρινε ότι η ποινική καταδίκη του Καβαλά μετά από άδικη δίκη παραβίασε πολλαπλά άρθρα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου: το δικαίωμα στην ελευθερία και ασφάλεια, το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, την ελευθερία έκφρασης και την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι.
Πέραν τούτου, διαπίστωσε ότι οι διαδικασίες εναντίον του «κινήθηκαν κατά κύριο λόγο από την πρόθεση να τον τιμωρήσουν για τις απόψεις του ως υπερασπιστή ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να τον αποστομώσουν».
Το Δικαστήριο ακύρωσε ουσιαστικά τη βάση της καταδίκης και όρισε ότι η μόνη επαρκής αποκατάσταση είναι η άμεση αποφυλάκισή του.
Η απόφαση είναι οριστική και δεσμευτική, τόσο βάσει της Ευρωπαϊκής Σύμβασης όσο και σύμφωνα με το ίδιο το τουρκικό Σύνταγμα, το οποίο αναγνωρίζει την υποχρέωση συμμόρφωσης με τις αποφάσεις του ΕΔΑΔ. Η συνέχιση της κράτησης, επομένως, δεν συνιστά απλώς εσωτερική επιλογή, αλλά παραβίαση διεθνών δεσμεύσεων.
Ένα μοτίβο μη συμμόρφωσης που διαρκεί σχεδόν δεκαετία
Το ιστορικό της υπόθεσης σκιαγραφεί ένα σταθερό μοτίβο παραβιάσεων. Το 2019, το ΕΔΑΔ έκρινε ότι η κράτηση του Καβαλά στερούνταν εύλογης υποψίας και εξυπηρετούσε «απώτερο πολιτικό σκοπό»: τη φίμωσή του. Το 2022, σε μια σπάνια διαδικασία, το Δικαστήριο ενεργοποίησε απόφαση παράβασης, διαπιστώνοντας ότι η Τουρκία δεν εφάρμοσε την απόφαση του 2019 καλή τη πίστει.
Η κρίσιμη απόφαση του 2026 επιβεβαιώνει αυτό το παρατεταμένο πρότυπο μη συμμόρφωσης, καθιστώντας ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για αποκατάσταση του κράτους δικαίου.
Για τους Ευρωβουλευτές για Καβαλά, αυτή η αλληλουχία αποφάσεων συνιστά όχι μόνο νομικό ζήτημα, αλλά και δοκιμασία αξιοπιστίας για την Άγκυρα. Η παράταση της κράτησης, παρά ρητές και επαναλαμβανόμενες δικαστικές επισημάνσεις, βαθαίνει το ρήγμα εμπιστοσύνης και θολώνει τις προοπτικές ουσιαστικού διαλόγου με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Tο μήνυμα για τον Εκρέμ Ιμάμογλου
Η κοινή δήλωση των ευρωβουλευτών δεν περιορίζεται στην υπόθεση Καβαλά. Υπενθυμίζει ότι «άλλος ένας πολιτικός κρατούμενος, ο Εκρέμ Ιμάμογλου, παραμένει φυλακισμένος στην Τουρκία υπό συνθήκες που εγείρουν σοβαρές ανησυχίες για τον σεβασμό της δημοκρατικής βούλησης του λαού».
Η αναφορά στον πρώην δήμαρχο Κωνσταντινούπολης, μια από τις δημοφιλέστερες αντιπολιτευτικές φωνές της χώρας, διευρύνει τη συζήτηση από το πεδίο της προστασίας δικαιωμάτων στο ευρύτερο ζήτημα της δημοκρατίας και της θεσμικής κανονικότητας.
Το μήνυμα είναι διπλό: η απελευθέρωση του Καβαλά αποτελεί υποχρέωση που απορρέει από δεσμεύσεις διεθνούς δικαίου· ταυτόχρονα, ο σεβασμός της λαϊκής βούλησης και των πολιτικών δικαιωμάτων είναι θεμέλιο της πολιτικής σταθερότητας και της εμπιστοσύνης στη δικαιοσύνη.
Η μπάλα στο γήπεδο της Άγκυρας: γιατί η συμμόρφωση επείγει
Οι τρεις ευρωβουλευτές καταλήγουν με κατηγορηματικό αίτημα: η Τουρκία οφείλει να αποδείξει έμπρακτα τη δέσμευσή της στις υποχρεώσεις της βάσει της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, απελευθερώνοντας άμεσα τον Οσμάν Καβαλά. Η συμμόρφωση δεν είναι τυπική διαδικασία, αλλά καθοριστική κίνηση για την αποκατάσταση του κράτους δικαίου, την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και τη διατήρηση μιας παραγωγικής σχέσης με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Εάν η Άγκυρα ακούσει το κάλεσμα αυτή τη φορά παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Ωστόσο, η επιμονή των ευρωπαϊκών οργάνων και η σαφήνεια των αποφάσεων του ΕΔΑΔ δεν αφήνουν περιθώριο παρερμηνειών: η αποφυλάκιση του Καβαλά είναι μονόδρομος για την ευθυγράμμιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και τις αρχές της δημοκρατίας. Οι Ευρωβουλευτές για Καβαλά υπενθυμίζουν ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο ένα πρόσωπο, αλλά την προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων και την αξιοπιστία θεσμών που δεσμεύουν κράτη και κοινωνίες.
