Μια σημαντική ευκαιρία για τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030 δημιουργεί η ταχύτερη ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) και ο εξηλεκτρισμός περισσότερων δραστηριοτήτων, σύμφωνα με νέα έκθεση της Eurelectric. Ο ευρωπαϊκός σύνδεσμος ηλεκτρικής ενέργειας εκτιμά ότι η σταδιακή απομάκρυνση από το φυσικό αέριο, σε συνδυασμό με την ενίσχυση των καθαρών τεχνολογιών και της αποθήκευσης, μπορεί να περιορίσει την έκθεση των καταναλωτών στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών καυσίμων.
Η μετάβαση αυτή δεν αφορά μόνο την παραγωγή ηλεκτρισμού. Περιλαμβάνει, επίσης, την αξιοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας σε τομείς όπως η θέρμανση, οι μεταφορές και η βιομηχανία. Με τον τρόπο αυτό, οι ΑΠΕ και ο εξηλεκτρισμός μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνοντας μακροπρόθεσμα το συνολικό ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Περιορίζεται η επίδραση του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurelectric, τα τελευταία χρόνια έχει μειωθεί αισθητά η χρήση του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή ηλεκτροπαραγωγή, όπως και η συχνότητα με την οποία το καύσιμο καθορίζει τη χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος.
Η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα εμφανής στην Ελλάδα. Το 2021, το φυσικό αέριο ήταν η τεχνολογία που διαμόρφωνε τη χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στο 49% των ωρών του έτους. Πέρυσι, το αντίστοιχο ποσοστό υποχώρησε στο 38%, γεγονός που καταδεικνύει τη σταδιακή αλλαγή του ενεργειακού μείγματος και τον αυξανόμενο ρόλο των ΑΠΕ.
Την ίδια στιγμή, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας κάλυψαν το 45% των αναγκών ηλεκτροπαραγωγής στη χώρα. Η μεγαλύτερη συμμετοχή της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας μειώνει την ανάγκη για εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και περιορίζει την επίδραση των διεθνών ενεργειακών κρίσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
ΑΠΕ και εξηλεκτρισμός στην Ελλάδα έως το 2030
Η Eurelectric εκτιμά ότι η Ελλάδα θα αυξήσει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ κατά περισσότερο από 30% έως το 2030. Παράλληλα, η συμμετοχή του φυσικού αερίου και του λιγνίτη αναμένεται να μειωθεί αντίστοιχα, επιταχύνοντας τη μεταμόρφωση του εγχώριου ενεργειακού συστήματος.
Πρόκειται για μία από τις πιο έντονες αλλαγές μεταξύ των χωρών που εξετάζει η έκθεση. Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό δυναμικό σε ηλιακή και αιολική ενέργεια, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν κατατεθεί πολυάριθμα επενδυτικά σχέδια για νέες μονάδες παραγωγής και έργα αποθήκευσης.
Σήμερα, έργα συνολικής ισχύος περίπου 47 GW από ΑΠΕ αναμένουν σύνδεση στο ηλεκτρικό δίκτυο. Παράλληλα, έχουν κατατεθεί αιτήματα για έργα αποθήκευσης ενέργειας συνολικής ισχύος 27 GW. Τα μεγέθη αυτά υπερκαλύπτουν τους εθνικούς στόχους, ωστόσο δεν είναι δυνατόν να υλοποιηθούν όλα τα έργα.
Οι περιορισμένες δυνατότητες του δικτύου, οι διαθέσιμες υποδομές και οι πραγματικές ανάγκες του συστήματος θα λειτουργήσουν ως φίλτρο. Έτσι, μέχρι το στάδιο της υλοποίησης αναμένεται να φτάσουν κυρίως οι πιο ώριμες, τεχνικά κατάλληλες και οικονομικά βιώσιμες επενδύσεις.
Γιατί πρέπει να συμβαδίζει η αποθήκευση με τις ΑΠΕ
Η ανάπτυξη των ΑΠΕ πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχη ενίσχυση της αποθήκευσης ενέργειας. Η παραγωγή από τον ήλιο και τον άνεμο μεταβάλλεται ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, ενώ η ζήτηση δεν ακολουθεί πάντα την ίδια χρονική κατανομή.
Οι μονάδες αποθήκευσης μπορούν να συγκρατούν την ενέργεια όταν η παραγωγή είναι υψηλή και να την αποδίδουν στο δίκτυο όταν υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη. Με αυτόν τον τρόπο βελτιώνεται η ευελιξία του ηλεκτρικού συστήματος, περιορίζονται οι ανάγκες για εφεδρικές μονάδες φυσικού αερίου και μειώνονται οι περικοπές πράσινης παραγωγής.
Η αποθήκευση είναι, επομένως, απαραίτητη όχι μόνο για τη σταθερότητα του δικτύου, αλλά και για τη μεγιστοποίηση της αξίας των επενδύσεων στις ΑΠΕ. Χωρίς επαρκή αποθηκευτική ικανότητα, μέρος της παραγόμενης ενέργειας μπορεί να μην αξιοποιείται, ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλής ηλιοφάνειας ή ισχυρών ανέμων.
Οι αντλίες θερμότητας και η ηλεκτροκίνηση μειώνουν το κόστος
Η μείωση του ενεργειακού κόστους δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την αλλαγή του τρόπου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Καθοριστικό ρόλο έχει και ο εξηλεκτρισμός των τελικών χρήσεων, δηλαδή η αντικατάσταση τεχνολογιών που καταναλώνουν πετρέλαιο ή φυσικό αέριο από αποδοτικές ηλεκτρικές λύσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι αντλίες θερμότητας. Σε πόλεις όπως η Ρώμη, το κόστος λειτουργίας τους είναι περίπου 29% χαμηλότερο από εκείνο των συμβατικών συστημάτων θέρμανσης. Σε ψυχρότερες περιοχές της Βόρειας Ευρώπης, η διαφορά μπορεί να φτάσει το 46%.
Παρά τα οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη, η Ευρώπη εξακολουθεί να υστερεί στην εγκατάσταση αντλιών θερμότητας. Για να επιτευχθούν οι στόχοι του 2030, θα πρέπει να εγκατασταθούν συνολικά περίπου 60 εκατομμύρια συστήματα. Με βάση τον σημερινό ρυθμό ανάπτυξης, ωστόσο, εκτιμάται ότι θα επιτευχθεί μόλις το ήμισυ αυτού του αριθμού.
Ανάλογη είναι η σημασία της ηλεκτροκίνησης. Όσο αυξάνεται η χρήση ηλεκτρικών οχημάτων και η φόρτισή τους γίνεται με ενέργεια από ΑΠΕ, μειώνεται η κατανάλωση πετρελαίου και περιορίζονται οι εκπομπές ρύπων. Παράλληλα, η έξυπνη φόρτιση μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη διαχείριση της ζήτησης και στη λειτουργία του δικτύου.
Η έκθεση της Eurelectric δείχνει ότι οι ΑΠΕ και ο εξηλεκτρισμός μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά το ενεργειακό κόστος μέχρι το 2030, υπό την προϋπόθεση ότι θα αναπτυχθούν παράλληλα τα δίκτυα, η αποθήκευση και οι απαραίτητες υποδομές. Για τους καταναλωτές, η επιτυχία της μετάβασης θα κριθεί όχι μόνο από την αύξηση της πράσινης παραγωγής, αλλά και από το κατά πόσο αυτή θα μεταφραστεί σε πιο σταθερές και προσιτές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
