Κάθε χρόνο παράγονται εκατοντάδες εκατομμύρια τόνοι πλαστικών αποβλήτων. Μέχρι σήμερα, οι ερευνητές έχουν αναπτύξει τρόπους αξιοποίησής τους για την παραγωγή νέων υλικών, καυσίμων, ακόμη και φαρμάκων. Τώρα, στη λίστα αυτή ενδέχεται να προστεθούν και τα τρόφιμα, καθώς ερευνητές στις ΗΠΑ κατάφεραν να μετατρέψουν πλαστικά μπουκάλια και γεωργικά απόβλητα σε βρώσιμα μπισκότα με γεύση βανίλιας.
Η ρύπανση από πλαστικά και η έλλειψη τροφίμων αποτελούν δύο από τα πιο δύσκολα προβλήματα της σύγχρονης κοινωνίας. Η ερευντήτρια Σάντια Τζαγιασεκάρα και οι συνεργάτες της από το Πανεπιστήμιο του Νότιου Ιλινόι (SIU) ελπίζουν να αξιοποιήσουν το πρώτο για να αντιμετωπίσουν το δεύτερο – και ενδεχομένως να συμβάλουν στην επίλυση και των δύο προβλημάτων ταυτόχρονα.
Πώς μετέτρεψαν οι ερευνητές τα πλαστικά απόβλητα σε μπισκότα
Το πρώτο στάδιο της διαδικασίας περιλαμβάνει τη συλλογή χρησιμοποιημένων πλαστικών μπουκαλιών – τα οποία προέρχονται από σούπερ μάρκετ – καθώς και πεταμένων στελεχών και φύλλων καλαμποκιού. Στη συνέχεια, τα υλικά υποβάλλονται σε μια διαδικασία που ονομάζεται οξειδωτική υδροθερμική διάλυση. Η διαδικασία χρησιμοποιεί θερμότητα για να διασπάσει τα υλικά σε συστατικά που μπορούν να καταναλωθούν από μικροοργανισμούς.
Τα συστατικά αυτά τροφοδοτούνται στη συνέχεια σε μαγιά που έχει τροποποιηθεί γενετικά με τη χρήση της τεχνολογίας γονιδιακής επεξεργασίας CRISPR. Με αυτόν τον τρόπο, η μαγιά μπορεί να μετατρέψει τα συστατικά σε μια σειρά από χρήσιμες ουσίες, μεταξύ άλλων πρωτεΐνες, λιπαρά και οξέα, καθώς και άρωμα βανίλιας και β-καροτένιο, το οποίο ο οργανισμός μπορεί να μετατρέψει σε βιταμίνη Α. Στο τελικό στάδιο προστίθενται φυτικές ίνες, άμυλο και γλυκαντικό, ενώ το μείγμα περνά από τρισδιάστατο εκτυπωτή, ο οποίος του δίνει το επιθυμητό σχήμα. Τα μπισκότα που προκύπτουν ονομάζονται µBites.
«Το µBites είναι ένα ρυθμιζόμενο και φορητό σύστημα που ενσωματώνει όλα τα απαραίτητα εξαρτήματα. Αυτές οι μονάδες θα μπορούσαν να αναπτυχθούν σε υποβρύχια ή οχήματα βοήθειας σε καταστροφές για την παραγωγή τροφίμων κατ’ απαίτηση, επί τόπου», δήλωσε στο ScienceAlert ο Λαχίρου Τζαιακόντι, μικροβιολόγος στο SIU.
«Η διαδικασία είναι ιδιαίτερα κατάλληλη για τη χρήση αποβλήτων άνθρακα σε ακραία περιβάλλοντα όπως οι έρημοι, η Αρκτική ή η Ανταρκτική για την παραγωγή τροφίμων – και ναι, ενδεχομένως μια μέρα στον Άρη ή στην επιφάνεια της Σελήνης», πρόσθεσε.
Οι ερευνητές ανυπομονούν να δοκιμάσουν τα µBites, μόλις το πανεπιστήμιό τους εγκρίνει το πείραμα. Ωστόσο, δηλώνουν πεπεισμένοι ότι τα μπισκότα είναι και ασφαλή για κατανάλωση και γευστικά.
«Νομίζω ότι έχει ένα ευχάριστο και ελκυστικό άρωμα», δήλωσε η ερευνήτρια Σάντια Τζαγιασεκάρα. «Και πιστεύω ότι θα έχει ωραία γεύση. Δεν το έχουμε δοκιμάσει, αλλά σίγουρα μυρίζει ωραία – σαν πραγματικό μπισκότο».
Ο Λαχίρου Τζαιακόντι ελπίζει ότι η ίδια η διαδικασία μπορεί να εμπνεύσει άλλους ερευνητές να αντιμετωπίσουν με καινοτόμους τρόπους το πρόβλημα των πλαστικών απορριμμάτων, οδηγώντας σε «μια κοινωνική αλλαγή» στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το πρόβλημα.
«Δεν πρόκειται να μετατρέψουμε όλο το πλαστικό σε μπισκότα»
Δεν είναι όμως όλοι πεπεισμένοι ότι τα µBites μπορούν να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στην πλαστική ρύπανση. Ο Τζέισον Χάλετ από το Imperial College London χαρακτηρίζει την έρευνα ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη, εκτιμά ωστόσο ότι δύσκολα θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια πρακτική και εφαρμόσιμη λύση.
«Παράγουμε 400 εκατομμύρια τόνους πλαστικών απορριμμάτων τον χρόνο. Δεν πρόκειται να τα μετατρέψουμε όλα σε μπισκότα», σημειώνει. «Επομένως, δεν αποτελεί λύση στην κρίση των πλαστικών αποβλήτων. Δεν υπάρχει τρόπος να γίνει αυτό εμπορικά. Δεν πρόκειται να τρώμε μπισκότα από πλαστικό».
Επιπλέον, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για την παρουσία μικροπλαστικών στο περιβάλλον, στα τρόφιμα, ακόμη και στον ανθρώπινο εγκέφαλο, η αποδοχή από τους καταναλωτές ενός τροφίμου που προέρχεται από πλαστικό κάθε άλλο παρά δεδομένη θα πρέπει να θεωρείται. Παράλληλα, η δυσπιστία απέναντι στα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα ενδέχεται να λειτουργήσει ως επιπλέον ανασταλτικός παράγοντας, περιορίζοντας την απήχηση των µBites και κάνοντας τους παραγωγούς επιφυλακτικούς ως προς την εμπορική αξιοποίηση της ιδέας.
Ο Χάλετ υποστηρίζει ότι η καλύτερη λύση για την πλαστική ρύπανση είναι η ανακύκλωση μέσω διαδικασιών που ήδη γνωρίζουμε και εφαρμόζουμε. Ωστόσο, τα προβλήματα που σχετίζονται με τη συλλογή απορριμμάτων τα οποία βρίσκονται διάσπαρτα σε τεράστιες εκτάσεις, σε συνδυασμό με το χαμηλό κόστος του παρθένου πλαστικού, έχουν ως αποτέλεσμα η ανακύκλωση να μην πραγματοποιείται σε επαρκώς μεγάλη κλίμακα.
Η έρευνα της ομάδας δημοσιεύθηκε στο Trends in Biotechnology.
