Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το νέο σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο περιλαμβάνει σημαντικές αλλαγές σε μια σειρά από οικονομικά και φορολογικά ζητήματα. Ανάμεσα στις διατάξεις ξεχωρίζει η υποχρεωτική χρήση ηλεκτρονικών πληρωμών στις παραδόσεις από εταιρείες courier, γεγονός που περιορίζει ουσιαστικά τη δυνατότητα πληρωμής με μετρητά κατά την παραλαβή δεμάτων.
Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται στις πληρωμές των courier. Περιλαμβάνει ένα ευρύ πλέγμα ρυθμίσεων για την προστασία των οφειλετών, την αυστηρότερη εποπτεία των servicers, τη φορολόγηση των κρυπτοστοιχείων, το αγροτικό πετρέλαιο, την αγορά καυσίμων, την κεφαλαιαγορά, το τραπεζικό σύστημα και τη νέα λογιστική λειτουργία της Γενικής Κυβέρνησης.
Πληρωμές courier: Τι αλλάζει με τα μετρητά
Με τη νέα διάταξη καθίσταται υποχρεωτική η χρήση ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής για την παράδοση αγαθών από εταιρείες courier, ανεξάρτητα από το ύψος της συναλλαγής. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές θα πρέπει να χρησιμοποιούν κάρτα, ηλεκτρονικό πορτοφόλι ή άλλο εγκεκριμένο μέσο ηλεκτρονικής πληρωμής όταν εξοφλούν το αντίτιμο ενός προϊόντος κατά την παράδοση.
Η ρύθμιση αφορά τις συναλλαγές που πραγματοποιούνται μέσω εταιρειών ταχυμεταφορών και αποσκοπεί στον περιορισμό των συναλλαγών με μετρητά, στην ενίσχυση της διαφάνειας και στην αποτελεσματικότερη καταγραφή των εμπορικών συναλλαγών. Παράλληλα, αναμένεται να συμβάλει στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, καθώς οι ηλεκτρονικές πληρωμές αφήνουν σαφές και επαληθεύσιμο ίχνος.
Σε περίπτωση που μια εταιρεία courier εξακολουθήσει να δέχεται μετρητά, προβλέπεται πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής. Για παράδειγμα, σε συναλλαγή ύψους 50 ευρώ, το πρόστιμο μπορεί να ανέλθει στα 100 ευρώ.
Πριν από την έναρξη ισχύος της διάταξης θα εκδοθεί υπουργική απόφαση, η οποία θα καθορίζει τις κατηγορίες φυσικών προσώπων που ενδέχεται να εξαιρούνται από την υποχρέωση. Οι εξαιρέσεις αναμένεται να διαμορφωθούν κατ’ αναλογία με εκείνες που ισχύουν για τις ηλεκτρονικές δαπάνες οι οποίες απαιτούνται για την κάλυψη του προβλεπόμενου ορίου και το «χτίσιμο» του αφορολόγητου.
Νέο πλαίσιο προστασίας για οφειλέτες
Σημαντικό μέρος του νομοσχεδίου αφορά το ιδιωτικό χρέος και τη σχέση των οφειλετών με τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Συνολικά προβλέπονται 16 παρεμβάσεις: οι οκτώ αφορούν την ενίσχυση της προστασίας των οφειλετών και οι υπόλοιπες οκτώ τη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των servicers.
Κεντρική αλλαγή είναι η θέσπιση μιας νέας, αυτοτελούς και τυποποιημένης διαδικασίας διμερούς ρύθμισης, η οποία αντικαθιστά τον Κώδικα Δεοντολογίας. Πλέον καθορίζονται σαφείς προθεσμίες. Ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά εντός τριών μηνών, ενώ ολόκληρη η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε έξι μήνες.
Επιπλέον, τρεις μήνες πριν από τη διενέργεια πλειστηριασμού, ο πιστωτής θα υποχρεούται να υποβάλλει πρόταση ρύθμισης. Η πρόταση θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, λαμβάνοντας υπόψη την ικανότητα αποπληρωμής, τα εισοδήματα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Όταν υπάρχουν δύο εναλλακτικές λύσεις, θα πρέπει να κατατίθενται και οι δύο γραπτώς. Σε περίπτωση απόρριψης, θα απαιτείται ειδική έγγραφη αιτιολογία.
Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα προσφυγής σε διαμεσολάβηση μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή. Παράλληλα, τίθεται ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί για απευθείας διμερή ρύθμιση. Μέχρι σήμερα, το ποσό αυτό αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούσε το 30% ή έφθανε ακόμη και στο 50% της συνολικής οφειλής.
Ισχυρότερη προστασία για όσους τηρούν τη ρύθμιση
Όσο ο οφειλέτης τηρεί ενεργή ρύθμιση, δεν θα επιτρέπονται η καταγγελία της, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, η κατάσχεση και η συνέχιση διαδικασίας πλειστηριασμού.
Σε περίπτωση παραβίασης των διατάξεων, η σχετική πράξη θα είναι αυτοδικαίως άκυρη. Παράλληλα, ο οφειλέτης θα πιστώνεται με ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις, η ρύθμιση θα παρατείνεται για πέντε μήνες χωρίς επιπλέον επιβάρυνση και θα μπορεί να επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ. Σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης προβλέπονται αυξημένες εποπτικές κυρώσεις.
Ο οφειλέτης θα έχει επίσης ρητό δικαίωμα να ζητά δωρεάν πλήρη εικόνα της οφειλής του. Τα στοιχεία θα πρέπει να περιλαμβάνουν τις συμβάσεις, το ιστορικό πληρωμών, τον τρόπο υπολογισμού των επιτοκίων, το κεφάλαιο, τους τόκους, τις προμήθειες και κάθε άλλη χρέωση. Οι πληροφορίες θα πρέπει να παρέχονται εντός 45 ημερών. Αν η προθεσμία παρέλθει, θα αναστέλλεται η τοκοφορία μέχρι να χορηγηθούν όλα τα απαιτούμενα στοιχεία.
Αυστηρότερη εποπτεία των servicers
Οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν κάθε χρόνο στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη, την εταιρική διακυβέρνηση, τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται, τα αποτελέσματα της δραστηριότητάς τους και τον τρόπο με τον οποίο χειρίζονται τα παράπονα των δανειοληπτών.
Παράλληλα, κάθε servicer θα υποβάλλει ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων. Το σχέδιο θα περιλαμβάνει προβλέψεις για τις εισπράξεις, τη στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, τους απαιτούμενους πόρους, το κόστος, τους πιθανούς κινδύνους και τους δείκτες απόδοσης.
Για τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου προβλέπεται ανεξάρτητος ετήσιος διαχειριστικός έλεγχος. Ο έλεγχος θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις αμοιβές και τα έξοδα των εμπλεκόμενων φορέων. Περίληψη των πορισμάτων θα δημοσιοποιείται, ενώ η πλήρης έκθεση θα αποστέλλεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.
Νέοι φορολογικοί κανόνες για τα κρυπτοστοιχεία
Το νομοσχέδιο καλύπτει επίσης το νομοθετικό κενό σχετικά με τη φορολογική μεταχείριση των κρυπτοστοιχείων. Η υπεραξία φυσικών προσώπων από τη μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων προτείνεται να φορολογείται με συντελεστή 10%.
Η υπεραξία θα υπολογίζεται, κατά κανόνα, ως η διαφορά μεταξύ της τιμής κτήσης και της τιμής μεταβίβασης. Υπεραξία έως 500 ευρώ ανά φορολογικό έτος δεν θα φορολογείται, ενώ η ανταλλαγή ενός κρυπτοστοιχείου με άλλο δεν θα θεωρείται φορολογητέα μεταβίβαση.
Αποδόσεις από δανεισμό, παροχή ρευστότητας και staking θα φορολογούνται ως τόκοι με συντελεστή 10%. Παράλληλα, η αγορά κρυπτοστοιχείων θα εντάσσεται στις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων για τους σκοπούς των τεκμηρίων.
Αγροτικό πετρέλαιο και αγορά καυσίμων
Προβλέπεται επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο απευθείας στους δικαιούχους αγρότες έως τις 31 Οκτωβρίου 2026. Από τον Νοέμβριο, η έκπτωση θα εφαρμόζεται ψηφιακά στο τιμολόγιο αγοράς. Το αντίστοιχο ποσό, μαζί με τον αναλογούντα ΦΠΑ, θα επιστρέφεται στους πρατηριούχους και θα είναι ακατάσχετο και ασυμψήφιστο με οφειλές προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τις τράπεζες.
Παράλληλα, ρυθμίζεται η διαχείριση των καυσίμων που παραμένουν σε πρατήρια τα οποία σφραγίζονται για δύο χρόνια λόγω παραβάσεων. Καύσιμα που κρίνονται κανονικά από το Γενικό Χημείο του Κράτους θα απαντλούνται για λόγους ασφαλείας και θα μπορούν να διατίθενται στην αγορά. Αντίθετα, τα νοθευμένα ή μη κανονικά καύσιμα θα κατάσχονται.
Εκσυγχρονισμός τραπεζών και δημόσιας λογιστικής
Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει ακόμη παρεμβάσεις στην εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων, στη διαχείριση τραπεζικών κρίσεων, στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και στους κανόνες λειτουργίας των χρηματοπιστωτικών αγορών.
Ενισχύεται η εποπτεία τραπεζών και υποκαταστημάτων τρίτων χωρών, ενώ επικαιροποιείται το πλαίσιο για τους επενδυτικούς οργανισμούς και τη διαχείριση κεφαλαίων. Η Ελλάδα εντάσσεται επίσης στο Ευρωπαϊκό Ενιαίο Σημείο Πρόσβασης, ώστε επενδυτές και επιχειρήσεις να έχουν ευκολότερη πρόσβαση σε συγκρίσιμα εταιρικά και χρηματοοικονομικά δεδομένα.
Τέλος, προετοιμάζεται η εφαρμογή, από την 1η Ιανουαρίου 2027, του νέου Λογιστικού Πλαισίου Γενικής Κυβέρνησης. Το σύστημα θα βασίζεται στη λογιστική του δεδουλευμένου και στα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα για τον Δημόσιο Τομέα, με βασικό εργαλείο το gov-ERP.
Η δημόσια διαβούλευση θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 22 Οκτωβρίου. Εφόσον ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία, οι αλλαγές στις πληρωμές των courier και οι υπόλοιπες ρυθμίσεις αναμένεται να εφαρμοστούν σταδιακά, με στόχο περισσότερη διαφάνεια, περιορισμό των συναλλαγών με μετρητά και ενίσχυση της προστασίας καταναλωτών και οφειλετών.
