Τα φορολογικά κίνητρα για ηλεκτρονικές πληρωμές σε κλάδους που θεωρούνται περισσότερο ευάλωτοι στη φοροδιαφυγή επανεξετάζονται από το οικονομικό επιτελείο. Τα δύο μέτρα, τα οποία θεσπίστηκαν το 2022 με στόχο τον περιορισμό των συναλλαγών χωρίς απόδειξη και την ενίσχυση των ηλεκτρονικών πληρωμών, οδεύουν προς τη λήξη της ισχύος τους στο τέλος του έτους.
Η κυβέρνηση καλείται να αξιολογήσει εάν τα συγκεκριμένα φορολογικά μπόνους έχουν συμβάλει ουσιαστικά στην αύξηση των δηλωμένων εισοδημάτων και των εσόδων από ΦΠΑ. Από τα αποτελέσματα αυτής της αξιολόγησης θα εξαρτηθεί εάν τα μέτρα θα παραταθούν, θα τροποποιηθούν ή θα καταργηθούν.
Τα κίνητρα αφορούν, αφενός, την έκπτωση από το φορολογητέο εισόδημα ποσού που αντιστοιχεί στο 30% συγκεκριμένων ηλεκτρονικών πληρωμών και, αφετέρου, τον διπλό υπολογισμό ορισμένων ιατρικών δαπανών για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Φορολογικά κίνητρα για ηλεκτρονικές πληρωμές
Το πρώτο μέτρο προβλέπει ότι οι φορολογούμενοι μπορούν να εκπέσουν από το φορολογητέο εισόδημά τους το 30% των δαπανών που πραγματοποιούν ηλεκτρονικά για υπηρεσίες από συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών. Η έκπτωση έχει ανώτατο όριο τα 5.000 ευρώ ετησίως.
Στόχος της ρύθμισης είναι να δημιουργηθεί ένα άμεσο οικονομικό κίνητρο για τον καταναλωτή, ώστε να επιλέγει πληρωμή με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο και να ζητά την έκδοση νόμιμης απόδειξης. Με αυτόν τον τρόπο, το μέτρο επιδιώκει να περιορίσει τις συναλλαγές που δεν καταγράφονται και να ενισχύσει τη φορολογική συμμόρφωση.
Στις επαγγελματικές δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στη σχετική λίστα συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, οι δικηγόροι, οι υδραυλικοί, οι ηλεκτρολόγοι, τα κομμωτήρια και τα ταξί. Πρόκειται για κλάδους στους οποίους μεγάλο μέρος των συναλλαγών πραγματοποιείται απευθείας μεταξύ επαγγελματία και καταναλωτή, γεγονός που καθιστά δυσκολότερο τον φορολογικό έλεγχο.
Η σύνδεση της έκπτωσης με την ηλεκτρονική πληρωμή έχει διπλό στόχο: να ενισχύσει τη χρήση ψηφιακών μέσων συναλλαγής και να δημιουργήσει ένα ηλεκτρονικό ίχνος που μπορεί να αξιοποιηθεί από τις φορολογικές αρχές. Παράλληλα, ο καταναλωτής αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον να πραγματοποιεί τη συναλλαγή με τον προβλεπόμενο τρόπο, καθώς επωφελείται φορολογικά.
Διπλός υπολογισμός για ιατρικές δαπάνες
Το δεύτερο μέτρο αφορά τις δαπάνες για ιατρικές, οδοντιατρικές και κτηνιατρικές υπηρεσίες, υπό την προϋπόθεση ότι εξοφλούνται ηλεκτρονικά. Οι συγκεκριμένες δαπάνες υπολογίζονται στο διπλάσιο για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Το όριο αυτό αντιστοιχεί στο 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος του φορολογουμένου. Με άλλα λόγια, οι ηλεκτρονικές πληρωμές για υπηρεσίες υγείας προσμετρώνται με αυξημένη βαρύτητα, διευκολύνοντας την κάλυψη του απαιτούμενου ποσοστού.
Η πρόβλεψη έχει ιδιαίτερη σημασία για τα νοικοκυριά που πραγματοποιούν σημαντικές δαπάνες σε γιατρούς, οδοντιάτρους ή κτηνιάτρους. Παράλληλα, λειτουργεί ως πρόσθετο κίνητρο για την εξόφληση των υπηρεσιών μέσω τραπεζικών καρτών, ηλεκτρονικής τραπεζικής ή άλλων αναγνωρισμένων ψηφιακών μέσων.
Στο επίκεντρο τα έσοδα από τον ΦΠΑ
Η απόφαση για το μέλλον των μέτρων θα βασιστεί κυρίως στα στοιχεία που αφορούν την πορεία των εσόδων από τον ΦΠΑ στους κλάδους όπου εφαρμόστηκαν. Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει εάν παρατηρήθηκε αύξηση των δηλωμένων συναλλαγών και εάν τα φορολογικά έσοδα ενισχύθηκαν κατά το διάστημα εφαρμογής των κινήτρων.
Παρότι καταγράφεται πρόοδος στη χρήση ηλεκτρονικών πληρωμών και στη διασύνδεση των συναλλαγών με τα φορολογικά συστήματα, εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Το λεγόμενο «κενό ΦΠΑ», δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στα ποσά που θα έπρεπε να εισπράττονται και σε εκείνα που τελικά εισπράττονται, παραμένει σημαντική πρόκληση.
Η Τράπεζα της Ελλάδος και άλλοι θεσμικοί φορείς έχουν επισημάνει την ανάγκη για πρόσθετα κίνητρα και αποτελεσματικότερους ελέγχους, ώστε να περιοριστεί η φοροδιαφυγή. Η επέκταση ή η αναμόρφωση των υφιστάμενων φορολογικών κινήτρων θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης.
Θα παραταθούν τα μέτρα;
Τα δύο φορολογικά μπόνους ισχύουν μέχρι το τέλος του έτους και η τελική απόφαση αναμένεται να ληφθεί αφού αξιολογηθούν τα διαθέσιμα δημοσιονομικά και φορολογικά στοιχεία. Εάν διαπιστωθεί ότι οι ηλεκτρονικές πληρωμές αυξήθηκαν και ότι ενισχύθηκαν τα έσοδα από τον ΦΠΑ, είναι πιθανό να εξεταστεί η παράταση των μέτρων.
Δεν αποκλείεται, ωστόσο, να υπάρξουν αλλαγές στα όρια, στις κατηγορίες επαγγελματιών ή στον τρόπο υπολογισμού των εκπτώσεων. Η κυβέρνηση μπορεί να επιλέξει τη στοχευμένη διατήρηση των κινήτρων, ώστε να επικεντρωθούν στους κλάδους όπου η φοροδιαφυγή παραμένει εντονότερη.
Σε κάθε περίπτωση, η αξιολόγηση των φορολογικών κινήτρων για ηλεκτρονικές πληρωμές θα αποτελέσει κρίσιμο στοιχείο για την επόμενη ημέρα της φορολογικής πολιτικής. Η αποτελεσματικότητά τους θα κριθεί από το κατά πόσο κατάφεραν να αλλάξουν τις καταναλωτικές συνήθειες, να αυξήσουν τις συναλλαγές με απόδειξη και να περιορίσουν το κενό ΦΠΑ.
