Από τα τέλη Σεπτεμβρίου αρχίζουν να εφαρμόζονται σταδιακά οι κυβερνητικές παρεμβάσεις για τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους. Το πακέτο περιλαμβάνει επιδοτήσεις στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης, αυξημένο επίδομα θέρμανσης, καθώς και αυστηρότερους ελέγχους στην αγορά καυσίμων. Παράλληλα, εξετάζεται η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους για τα επιδοτούμενα καύσιμα, ώστε η κρατική στήριξη να φτάνει στους καταναλωτές και να μην απορροφάται από την αλυσίδα εμπορίας.
Οι τελικές λεπτομέρειες, όπως το ύψος των επιδοτήσεων και οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους, αναμένονται από το υπουργείο Οικονομικών. Η κυβέρνηση καλείται να κινηθεί γρήγορα, καθώς οι τιμές των καυσίμων παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, ενώ το κόστος θέρμανσης αναμένεται να επιβαρύνει σημαντικά τα νοικοκυριά κατά τους χειμερινούς μήνες.
Ενεργειακή κρίση: Οι επιδοτήσεις στα καύσιμα
Σήμερα, η επιδότηση για το πετρέλαιο κίνησης ανέρχεται συνολικά στα 15 λεπτά ανά λίτρο. Από αυτά, τα 10 λεπτά προέρχονται από το κράτος και τα υπόλοιπα 5 λεπτά από τα διυλιστήρια. Για την αμόλυβδη βενζίνη προβλέπεται επιδότηση 10 λεπτών ανά λίτρο από τα διυλιστήρια.
Παρά τη στήριξη στην αντλία, οι τιμές των καυσίμων κίνησης παραμένουν κοντά στα υψηλότερα επίπεδα από την έναρξη του πολέμου. Η αμόλυβδη και το diesel αγγίζουν περίπου τα 2,19-2,20 ευρώ το λίτρο, με τις εκτιμήσεις της αγοράς να κάνουν λόγο για σταθεροποίηση των τιμών το επόμενο διάστημα. Μικρή υποχώρηση, της τάξης του ενός ή δύο λεπτών στη βενζίνη, θεωρείται πιθανή, ενώ το πετρέλαιο κίνησης αναμένεται να παραμείνει κοντά στα 2,20 ευρώ.
Η κυβέρνηση έχει ήδη προαναγγείλει την επέκταση της επιδότησης και για τον Οκτώβριο, τουλάχιστον για το πετρέλαιο κίνησης. Ωστόσο, τα ακριβή ποσά δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Το πιθανότερο είναι να διατηρηθεί τουλάχιστον το υφιστάμενο επίπεδο στήριξης, προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις στις μετακινήσεις, στις μεταφορές και στο κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
1η Οκτωβρίου: Νέα επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης
Από την 1η Οκτωβρίου αναμένεται να ενεργοποιηθεί η διπλή επιδότηση στο diesel, με συμμετοχή τόσο του Δημοσίου όσο και των διυλιστηρίων. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί η επιδότηση της αμόλυβδης από τα διυλιστήρια.
Την ίδια περίοδο αναμένεται να επανέλθει και το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των πρατηρίων και των επιχειρήσεων εμπορίας πετρελαιοειδών. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι η επιδότηση θα μετακυλίεται στην τελική τιμή και δεν θα οδηγεί σε διεύρυνση των περιθωρίων κέρδους.
Οι αρμόδιες αρχές προετοιμάζουν παράλληλα εντατικούς ελέγχους σε εταιρείες εμπορίας και πρατήρια. Οι έλεγχοι θα επικεντρωθούν σε περιοχές όπου παρατηρούνται ασυνήθιστες αποκλίσεις στις τιμές ή ενδείξεις αισχροκέρδειας.
15 Οκτωβρίου: Η έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης
Το επόμενο σημαντικό ορόσημο είναι η 15η Οκτωβρίου, ημερομηνία κατά την οποία ξεκινά παραδοσιακά η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης. Σύμφωνα με τους εκπροσώπους της αγοράς, αν η διάθεση ξεκινούσε με τα σημερινά δεδομένα, η τιμή θα ξεπερνούσε τα 2 ευρώ ανά λίτρο.
Για να αποφευχθεί αυτό το ενδεχόμενο, η κυβέρνηση σχεδιάζει επιδότηση στην αντλία, σε συνδυασμό με έκπτωση από τα διυλιστήρια. Ο στόχος είναι η τελική τιμή να διαμορφωθεί περίπου στα 1,70-1,75 ευρώ ανά λίτρο. Η διαφορά από τα σημερινά επίπεδα υπολογίζεται σε 25 έως 35 λεπτά ανά λίτρο, ποσό που προσεγγίζει το ύψος του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης.
Με άλλα λόγια, η επιδότηση θα μπορούσε να έχει οικονομικό αποτέλεσμα αντίστοιχο με τη μείωση ή την προσωρινή κάλυψη του ΕΦΚ, χωρίς να απαιτείται τυπική κατάργησή του. Και στην αγορά πετρελαίου θέρμανσης αναμένεται να εφαρμοστεί πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, ώστε να περιοριστούν οι αυξήσεις κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Αυξημένο επίδομα θέρμανσης για τα νοικοκυριά
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο επίδομα θέρμανσης. Η κυβέρνηση προσανατολίζεται σε οριζόντια αύξηση της ενίσχυσης, ενώ το υπουργείο Οικονομικών επεξεργάζεται νέα κριτήρια και διαφορετικό τρόπο υπολογισμού.
Πέρυσι το επίδομα κυμάνθηκε από 100 έως 800 ευρώ, ενώ σε περιοχές με πολύ χαμηλές θερμοκρασίες έφτασε έως και τα 1.200 ευρώ. Για τη νέα περίοδο αναμένεται διψήφια αύξηση της συνολικής δαπάνης, η οποία εκτιμάται ότι μπορεί να ανέλθει περίπου στα 300 εκατομμύρια ευρώ, έναντι περίπου 240 εκατομμυρίων ευρώ την προηγούμενη χρονιά.
Μεγαλύτερη ενίσχυση προβλέπεται για τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε ορεινές και ψυχρές περιοχές. Παράλληλα, αυξημένη στήριξη αναμένεται για όσους χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια ως βασικό τρόπο θέρμανσης, καθώς το κόστος του ηλεκτρικού παραμένει υψηλό.
Η προκαταβολή του επιδόματος αναμένεται να καταβληθεί λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, ώστε να ενισχυθούν εγκαίρως τα νοικοκυριά ενόψει του χειμώνα.
Ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο
Πιθανές παρεμβάσεις εξετάζονται και για το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια, ανάλογα με την πορεία των τιμών στις διεθνείς αγορές. Η χονδρική τιμή του ρεύματος έχει αυξηθεί, διαμορφούμενη περίπου στα 155 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 133 ευρώ τον Αύγουστο. Παράλληλα, η τιμή του φυσικού αερίου στο ολλανδικό χρηματιστήριο κινείται κοντά στα 78,8 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται και τα νέα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας. Το ερώτημα είναι αν οι πάροχοι θα απορροφήσουν μέρος της αύξησης του χονδρεμπορικού κόστους ή αν αυτή θα μεταφερθεί στους λογαριασμούς των καταναλωτών.
Το συνολικό χρονοδιάγραμμα των μέτρων
Η κυβέρνηση αναμένεται αρχικά να χρηματοδοτήσει το πακέτο με εθνικούς πόρους. Για τον Οκτώβριο έχει υπολογιστεί κονδύλι περίπου 100 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ θα διατηρηθεί και αποθεματικό για τους επόμενους μήνες, καθώς η πορεία των διεθνών τιμών παραμένει αβέβαιη.
Στα τέλη Νοεμβρίου αναμένονται επιπλέον παρεμβάσεις, όπως η επιστροφή ενός ενοικίου και η ετήσια ενίσχυση ύψους 400 ευρώ για συνταξιούχους και άτομα με αναπηρία. Η συνολική δαπάνη για τα μέτρα αυτά εκτιμάται περίπου στο 1 δισεκατομμύριο ευρώ.
Παράλληλα, το ζήτημα του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης αναμένεται να συζητηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Βασικός στόχος είναι να εξασφαλιστεί ο απαραίτητος δημοσιονομικός χώρος για πρόσθετες παρεμβάσεις, εφόσον οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα.
Η ενεργειακή κρίση εξακολουθεί να πιέζει την καθημερινότητα των πολιτών, με το κόστος των μετακινήσεων και της θέρμανσης να αποτελεί τη μεγαλύτερη ανησυχία. Οι επιδοτήσεις στα καύσιμα, η ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης και οι έλεγχοι στην αγορά αποτελούν τα πρώτα μέτρα αντιμετώπισης. Το τελικό αποτύπωμα της ενεργειακής κρίσης θα εξαρτηθεί από τις διεθνείς τιμές, αλλά και από το κατά πόσο οι παρεμβάσεις θα φτάσουν αποτελεσματικά στους καταναλωτές.
