Νέα διάσταση λαμβάνει στην Τουρκία το σκάνδαλο που συνδέεται με την απότομη υποχώρηση του χρηματιστηρίου στις 16 Σεπτεμβρίου. Οι τουρκικές αρχές έχουν ξεκινήσει ευρεία έρευνα, καθώς εξετάζουν τις κινήσεις εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων και έχουν προχωρήσει στο «πάγωμα» λογαριασμών στελεχών επενδυτικών funds.
Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην αγορά, καθώς ο δείκτης BIST 100 κατέγραψε τη μεγαλύτερη διήμερη πτώση του από τον Φεβρουάριο του 2023. Η συνεδρίαση διακόπηκε, ενώ ο δείκτης έκλεισε τελικά με απώλειες 5,54%, προκαλώντας ισχυρές πιέσεις σε επενδυτές και χρηματιστηριακές εταιρείες.
Έρευνα σε 253.000 άτομα για το σκάνδαλο
Ο υπουργός Δικαιοσύνης της Τουρκίας, Akın Gürlek, ενημέρωσε μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα X ότι οι αρχές ελέγχουν συνολικά 253.000 άτομα που ενδέχεται να συνδέονται με την υπόθεση. Παράλληλα, έχουν παγώσει τραπεζικοί λογαριασμοί στελεχών funds, στο πλαίσιο της προσπάθειας να εντοπιστούν οι διαδρομές των χρημάτων και να διαπιστωθεί ποιοι επωφελήθηκαν από τις επίμαχες συναλλαγές.
Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία, οι αρχές εκτιμούν ότι δημιουργήθηκαν αθέμιτα κέρδη ύψους 15,6 δισεκατομμυρίων τουρκικών λιρών, ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 318 εκατομμύρια δολάρια. Για την υπόθεση έχει ήδη ξεκινήσει επίσημη έρευνα σε βάρος 825 ατόμων, τα οποία φέρονται να έχουν άμεση ή έμμεση σχέση με τις συναλλαγές που προηγήθηκαν της μεγάλης πτώσης.
Ο Τούρκος υπουργός Δικαιοσύνης υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση θα οδηγήσει ενώπιον της Δικαιοσύνης όσους εμπλέκονται στο σκάνδαλο και θα λάβει μέτρα για την προστασία των πολιτών και των επενδυτών. Η δήλωση αυτή εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της κυβέρνησης να περιορίσει τις επιπτώσεις στην αξιοπιστία της τουρκικής κεφαλαιαγοράς.
Εκκαθάριση 131 επενδυτικών funds
Στο πλαίσιο της έρευνας, οι εποπτικές αρχές έδωσαν εντολή για την εκκαθάριση 131 επενδυτικών funds, τα οποία διαχειρίζονται συνολικά επτά εταιρείες. Η απόφαση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αφορά επενδυτικά σχήματα που φέρονται να είχαν σημαντική έκθεση σε μετοχές περιορισμένης ρευστότητας.
Η χαμηλή ρευστότητα σε μια μετοχή μπορεί να ενισχύσει απότομα τις διακυμάνσεις της τιμής της, ιδιαίτερα όταν πραγματοποιούνται μαζικές εντολές αγοράς ή πώλησης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη συναλλαγή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την αγορά. Οι ανησυχίες για τη συγκεκριμένη πρακτική είχαν διατυπωθεί εδώ και μήνες, πριν από την κατάρρευση του BIST 100.
Η εκκαθάριση των funds αναμένεται να επιτρέψει στις αρχές να εξετάσουν λεπτομερώς τα χαρτοφυλάκια, τις εντολές συναλλαγών και τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων εταιρειών. Παράλληλα, θα πρέπει να διαπιστωθεί αν υπήρξαν συντονισμένες κινήσεις, χειραγώγηση τιμών ή χρήση προνομιακής πληροφόρησης.
Νέοι περιορισμοί για τα hedge funds
Οι εξελίξεις σημειώνονται λίγες εβδομάδες μετά την αυστηροποίηση των επενδυτικών κανόνων από την τουρκική ρυθμιστική αρχή της κεφαλαιαγοράς. Στα τέλη Αυγούστου, η αρχή θέσπισε συγκεκριμένα όρια και πλαφόν για τις τοποθετήσεις των hedge funds.
Οι νέοι κανόνες αφορούν κυρίως την έκθεση σε συνδεδεμένα μέρη, αλλά και τις επενδύσεις με υψηλή συγκέντρωση σε συγκεκριμένους τίτλους ή κλάδους. Στόχος ήταν να περιοριστούν οι κίνδυνοι που δημιουργούνται όταν ένα fund εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από μικρό αριθμό μη ρευστοποιήσιμων μετοχών.
Ωστόσο, η χρονική συγκυρία των αλλαγών έχει προκαλέσει πρόσθετα ερωτήματα στην αγορά. Οι αρχές καλούνται πλέον να εξετάσουν αν κάποιοι επενδυτές γνώριζαν εκ των προτέρων τις ρυθμιστικές αλλαγές ή αν προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν τις αδυναμίες του υφιστάμενου πλαισίου πριν τεθούν σε ισχύ οι νέοι περιορισμοί.
Περιορίζονται οι απώλειες του BIST 100
Παρά την έντονη μεταβλητότητα, ο BIST 100 κατάφερε να περιορίσει τις απώλειές του το μεσημέρι της Δευτέρας 21 Σεπτεμβρίου 2026. Ο δείκτης υποχωρούσε περίπου 0,5%, αφού προηγουμένως είχε καταγράψει ενδοσυνεδριακή διακύμανση άνω των 330 μονάδων.
Το εύρος της συνεδρίασης κινήθηκε μεταξύ των 12.895 και των 13.233 μονάδων, γεγονός που αποτυπώνει το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατεί στην τουρκική αγορά. Οι επενδυτές παρακολουθούν στενά τις ανακοινώσεις των αρχών, καθώς οποιαδήποτε νέα εξέλιξη στην έρευνα μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις τιμές των μετοχών.
Το σκάνδαλο που «βύθισε» το τουρκικό χρηματιστήριο δεν έχει ακόμη διαλευκανθεί πλήρως. Η έρευνα σε 253.000 άτομα, το πάγωμα λογαριασμών, η εκκαθάριση 131 funds και τα αθέμιτα κέρδη δισεκατομμυρίων λιρών δείχνουν το μέγεθος της υπόθεσης. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποκαλύψει αν πρόκειται για μεμονωμένες παραβάσεις ή για οργανωμένο σχέδιο που επηρέασε συνολικά τη λειτουργία της αγοράς.
