Για έκτη συνεχόμενη χρονιά, η παγκόσμια επισιτιστική κρίση επιδεινώνεται. Παρά τις σημειωθείσες βελτιώσεις στο Αφγανιστάν και την Κένυα, η επιδείνωση της κατάστασης στο Σουδάν, τη Βιρμανία και τη Γάζα υπερίσχυσε, όπως επισημαίνεται στην ετήσια έκθεση του Παγκόσμιου Δικτύου κατά των Επισιτιστικών Κρίσεων.
Από τα 295,3 εκατομμύρια άτομα (που αντιστοιχούν στο 22,6% του πληθυσμού που εξετάστηκε), 1,9 εκατομμύρια βρέθηκαν στα πρόθυρα λιμού — για πρώτη φορά από το 2016.
Η πλειονότητα των πληθυσμών που αντιμετώπισαν τις πιο ακραίες συνθήκες εντοπίζεται στο Σουδάν και τη Λωρίδα της Γάζας, ενώ μικρότερος αριθμός καταγράφηκε στο Μάλι και την Αϊτή.
“Μιλάμε για ακραία έλλειψη τροφίμων, για πλήρη εξάντληση των μηχανισμών αντίστασης και επιβίωσης”, αναφέρει ο Ρέιν Πόλσεν, διευθυντής του Γραφείου Εκτάκτων Αναγκών και Ανθεκτικότητας του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών. .
Τον Ιούλιο, καταγράφηκαν περιστατικά λιμού στον καταυλισμό Ζαμζάμ του Σουδάν, στην περιοχή του Νταρφούρ — μια κατάσταση που, όπως επισημαίνει η έκθεση, δεν είχε παρατηρηθεί από το 2020. Στη συνέχεια εντοπίστηκαν κρούσματα σε άλλες τέσσερις περιοχές της χώρας, ενώ το IPC, το σύστημα παρακολούθησης αναφοράς για το θέμα αυτό, ανακοίνωσε κίνδυνο λιμού στη Γάζα. Το IPC ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι τα παλαιστινιακά εδάφη αντιμετωπίζουν «κρίσιμο κίνδυνο λιμού» τους επόμενους μήνες, μετά από 19 μήνες πολέμου και δύο μήνες αποκλεισμού της διεθνούς ανθρωπιστικής βοήθειας.
Ο πόλεμος είναι η κύρια αιτία της επισιτιστικής κρίσης
Οι συγκρούσεις και η βία, συχνά συνώνυμες με τον εκτοπισμό του πληθυσμού, ήταν στην πραγματικότητα η κύρια αιτία των επισιτιστικών κρίσεων το 2024, που επηρέασαν 140 εκατομμύρια ανθρώπους σε 20 χώρες.
Σε 18 χώρες, τα ακραία κλιματικά φαινόμενα που τροφοδοτούνται από την υπερθέρμανση του πλανήτη έχουν προκαλέσει γεωργικές καταστροφές: ξηρασία στη νότια Αφρική και πλημμύρες στο Μπαγκλαντές και τη Νιγηρία.
Με το βλέμμα στραμμένο στο 2025, η έκθεση προειδοποιεί ότι η όξυνση των συγκρούσεων, οι αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις, η παγκόσμια οικονομική αβεβαιότητα και οι περικοπές στη χρηματοδότηση της βοήθειας “εντείνουν ήδη την επισιτιστική ανασφάλεια σε ορισμένες χώρες”, από τη ΛΔ Κονγκό έως την Αϊτή.
Προειδοποιεί επίσης για “οικονομικά σοκ” – κλιμάκωση των δασμών, αποδυνάμωση του δολαρίου κ.λπ. – που θα μπορούσαν να προκαλέσουν εκτίναξη των τιμών των τροφίμων και να διαταράξουν τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Τρόποι αντιστάθμισης της μείωσης της χρηματοδότησης των ενισχύσεων
Ταυτόχρονα, η συνολική χρηματοδότηση της βοήθειας μειώνεται, με τις Ηνωμένες Πολιτείες, που κάποτε ήταν ο μεγαλύτερος χρηματοδότης, να αποσύρονται στις αρχές του 2025.
Οι επιχειρήσεις έχουν ήδη πληγεί σε Αφγανιστάν, Αιθιοπία, Αϊτή και Υεμένη. Η έκθεση προειδοποιεί ότι η χρηματοδότηση για ανθρωπιστική βοήθεια που σχετίζεται με τα τρόφιμα ενδέχεται να μειωθεί κατά 45%, θέτοντας σε κίνδυνο τουλάχιστον 14 εκατομμύρια παιδιά, τα οποία αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο υποσιτισμού και θανάτου.
“Η πείνα και ο υποσιτισμός εξαπλώνονται ταχύτερα από την ικανότητά μας να ανταποκριθούμε, ενώ το 1/3 των τροφίμων που παράγονται παγκοσμίως χάνεται ή σπαταλιέται”, σημειώνει ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, στον πρόλογο της έκθεσης, θορυβημένος για τα “επίπεδα ρεκόρ”. “Οι παλιές κρίσεις επιδεινώνονται από μια πιο πρόσφατη: τη δραματική μείωση της ανθρωπιστικής χρηματοδότησης. Αυτό είναι κάτι περισσότερο από μια αποτυχία των συστημάτων – είναι μια αποτυχία της ανθρωπότητας”.
Μπροστά σε αυτές τις δραστικές περικοπές, θα πρέπει να προσδιοριστούν οι πιο αποτελεσματικές δράσεις, τονίζει ο Πόλσεν, ο οποίος τάσσεται υπέρ της ακόμη μεγαλύτερης στήριξης της γεωργίας.
Η γεωργία κοστίζει τέσσερις φορές λιγότερο από άλλες μορφές επισιτιστικής βοήθειας
Αναφέρει την πρόοδο του Αφγανιστάν: οκτώ εκατομμύρια λιγότεροι άνθρωποι σε επισιτιστική ανασφάλεια μέσα σε τρία χρόνια. “Ένας από τους λόγους για αυτό είναι η βοήθεια που παρέχεται στους αγρότες ώστε να μπορούν να παράγουν”, ενώ “κανονικά μόνο το 3% της επισιτιστικής βοήθειας πηγαίνει σε επείγουσα γεωργική παρέμβαση”. “Η γεωργία κοστίζει τέσσερις φορές λιγότερο από άλλες μορφές επισιτιστικής βοήθειας”, υποστηρίζει.
Αλλά πάνω απ’ όλα, “η ειρήνη είναι προϋπόθεση”, προσθέτει, “το δικαίωμα να τρέφεται κανείς είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα”.
