Η διαδοχή της Κριστίν Λαγκάρντ στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αναμένεται να εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις των επόμενων ετών. Η πρόεδρος της ΕΚΤ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι ενδέχεται να αποχωρήσει το 2027, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει ανακοινώσει επίσημα πρόωρη παραίτηση. Ωστόσο, τα πιθανά σενάρια για την αντικατάστασή της έχουν ήδη αρχίσει να διαμορφώνονται.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται δύο βασικά ονόματα: ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, Κλάας Κνοτ, και ο πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας, Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος. Η επιλογή του επόμενου προέδρου, όμως, δεν θα γίνει ανεξάρτητα από τις υπόλοιπες κορυφαίες θέσεις της ΕΚΤ.
Η παραίτηση της Ίζαμπελ Σνάμπελ από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αναδιαμορφώνει τους συσχετισμούς. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η θέση του επικεφαλής οικονομολόγου, την οποία κατέχει ο Φίλιπ Λέιν, καθώς και το χαρτοφυλάκιο των αγορών που συνδεόταν με τη Σνάμπελ. Το τελευταίο αποκτά κρίσιμη βαρύτητα σε περιόδους χρηματοπιστωτικής αστάθειας, όταν οι αναταράξεις στις αγορές ομολόγων μπορεί να απαιτήσουν άμεσες παρεμβάσεις της κεντρικής τράπεζας.
Τα κριτήρια για τη διαδοχή της Λαγκάρντ
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει τις επαφές για την κατανομή των θέσεων. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αναφερθεί στην ανάγκη μιας ευρύτερης συμφωνίας μεταξύ των κρατών της Ευρωζώνης, καθώς η επιλογή του νέου προέδρου θα πρέπει να ενταχθεί σε ένα συνολικό πακέτο ισορροπιών.
Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, τρεις παράγοντες αναμένεται να επηρεάσουν την τελική απόφαση:
– Η επίτευξη συναίνεσης μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας.
– Η ισορροπημένη εκπροσώπηση των μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρωζώνης στην εξαμελή Εκτελεστική Επιτροπή.
– Η παρουσία τουλάχιστον μίας γυναίκας στην ανώτατη διοικητική σύνθεση της ΕΚΤ.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, εξετάζονται τέσσερα βασικά σενάρια.
Πρώτο σενάριο για τη διαδοχή της Λαγκάρντ: Ο Κλάας Κνοτ στην προεδρία της ΕΚΤ
Ο Κλάας Κνοτ διαθέτει μακρά εμπειρία στη νομισματική πολιτική και έχει διατελέσει ένα από τα μακροβιότερα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ. Ως πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, γνωρίζει σε βάθος τη λειτουργία του ευρωπαϊκού νομισματικού οικοδομήματος, ενώ έχει επίσης προεδρεύσει του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.
Η σχετικά αυστηρή προσέγγισή του στη νομισματική πολιτική θα μπορούσε να του εξασφαλίσει τη στήριξη της Γερμανίας, καθώς βρίσκεται πιο κοντά στην παραδοσιακή αντίληψη της Bundesbank για τη σταθερότητα των τιμών. Για να προχωρήσει, ωστόσο, η υποψηφιότητά του, θα χρειαζόταν τη στήριξη του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς, αλλά και τη συμβολή του στις διαπραγματεύσεις με τη Γαλλία.
Ο Εμανουέλ Μακρόν φέρεται να επιδιώκει την τοποθέτηση Γάλλου στη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου. Μεταξύ των ονομάτων που εξετάζονται είναι η πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΟΟΣΑ, Λοράνς Μπουν, και η υποδιοικήτρια της Τράπεζας της Γαλλίας, Ανιές Μπενασί-Κερέ.
Ένας τέτοιος συμβιβασμός θα απαιτούσε από τη Γερμανία να εγκαταλείψει τη διεκδίκηση τόσο της προεδρίας όσο και της θέσης του επικεφαλής οικονομολόγου. Σε αντάλλαγμα, το Βερολίνο θα μπορούσε να αναλάβει το χαρτοφυλάκιο των αγορών, ενώ η Ισπανία θα διεκδικούσε μία ακόμη σημαντική θέση, πιθανώς με γυναίκα υποψήφια.
Παρά τα πλεονεκτήματά του, το σενάριο Κνοτ δεν είναι απαλλαγμένο από εμπόδια. Η Ολλανδία έχει ήδη καταλάβει την προεδρία της ΕΚΤ με τον Βιμ Ντούιζενμπεργκ, γεγονός που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα υπέρ ενός υποψηφίου από διαφορετική χώρα. Επιπλέον, η αυστηρή στάση του Κνοτ κατά την ελληνική κρίση χρέους ενδέχεται να δυσκολέψει την εξασφάλιση ευρύτερης πολιτικής στήριξης.
Δεύτερο σενάριο: Ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος
Ο δεύτερος βασικός υποψήφιος είναι ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας και σημερινός γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών.
Η επιλογή του θα άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε η Γαλλία είτε η Γερμανία να διεκδικήσει τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου. Η Γερμανία θα μπορούσε να αποκτήσει πλεονέκτημα, εάν ορισμένες χώρες αντιδρούσαν στην ταυτόχρονη παρουσία ενός Ισπανού προέδρου και ενός Γάλλου επικεφαλής οικονομολόγου, θεωρώντας ότι οι δύο χώρες θα εκπροσωπούσαν μία πιο ήπια προσέγγιση στη νομισματική πολιτική.
Ένα επιπλέον διαπραγματευτικό χαρτί θα μπορούσε να είναι η ενδεχόμενη τοποθέτηση του διοικητή της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, στην ηγεσία της BIS. Ο Νάγκελ έχει εργαστεί στο παρελθόν στον οργανισμό, όμως μία τέτοια συμφωνία θα απαιτούσε τη συναίνεση των κεντρικών τραπεζιτών εκτός Ευρώπης που συμμετέχουν στη διοίκησή του.
Η υποψηφιότητα ντε Κος θα μπορούσε να συναντήσει αντιδράσεις στη Γαλλία, εάν το Παρίσι δεν εξασφάλιζε τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου. Παράλληλα, η εικόνα του ως υποστηρικτή μιας πιο χαλαρής νομισματικής πολιτικής ενδέχεται να προκαλέσει επιφυλάξεις σε κυβερνήσεις που τάσσονται υπέρ αυστηρότερης δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Τρίτο σενάριο: Ένας υποψήφιος συμβιβασμού
Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ Κνοτ και ντε Κος, οι κυβερνήσεις μπορεί να στραφούν σε έναν τρίτο υποψήφιο. Η επιλογή της Κριστίν Λαγκάρντ το 2019 αποτελεί χαρακτηριστικό προηγούμενο, καθώς προέκυψε έπειτα από αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις για αρκετούς ευρωπαϊκούς διορισμούς.
Μεταξύ των πιθανών εναλλακτικών ονομάτων αναφέρεται η Νάντια Καλβίνιο, η οποία ηγείται σήμερα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Η υποψηφιότητά της θα μπορούσε να ενισχυθεί εάν η εκπροσώπηση των φύλων αποκτούσε αποφασιστική σημασία στις διαπραγματεύσεις.
Άλλη πιθανή επιλογή είναι ο πρώην διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό. Ωστόσο, η ανάδειξή του θα σήμαινε ότι η Γαλλία θα αναλάμβανε για τρίτη φορά την προεδρία της ΕΚΤ, γεγονός που πιθανότατα θα προκαλούσε αντιδράσεις από χώρες που δεν έχουν καταλάβει ποτέ τη συγκεκριμένη θέση.
Στις εναλλακτικές επιλογές περιλαμβάνεται και ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Φινλανδίας, Όλι Ρεν. Η επιλογή του θα μπορούσε να λειτουργήσει ως λύση ισορροπίας, θα απαιτούσε όμως από μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης να υποχωρήσει από τη διεκδίκηση θέσης στην Εκτελεστική Επιτροπή.
Τέταρτο σενάριο: Παρατεταμένο αδιέξοδο και αναταράξεις στις αγορές
Το τέταρτο σενάριο προβλέπει ότι οι διαπραγματεύσεις θα παραταθούν, αυξάνοντας την αβεβαιότητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συχνά καταλήγει σε συμβιβασμούς, όμως οι συζητήσεις για κορυφαίους διορισμούς μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα δύσκολες.
Εάν η διαδικασία συμπέσει με τις γαλλικές προεδρικές εκλογές, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τις ισορροπίες. Μία πιθανή ενίσχυση των ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων στη Γαλλία, σε συνδυασμό με το υψηλό δημόσιο χρέος της χώρας και την αυξημένη προσοχή των επενδυτών στις αγορές ομολόγων, θα μπορούσε να μετατρέψει τη διαδοχή στην ΕΚΤ σε ακόμη πιο σύνθετο πολιτικό ζήτημα.
Το μεγαλύτερο ρίσκο θα ήταν να δημιουργηθεί κενό στην ηγεσία της ΕΚΤ σε μία περίοδο έντονης χρηματοπιστωτικής αστάθειας. Μία τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει την εμπιστοσύνη των αγορών και να δυσκολέψει την αντίδραση της κεντρικής τράπεζας σε νέες πιέσεις.
Η διαδοχή της Λαγκάρντ παραμένει, επομένως, ανοιχτή και άμεσα συνδεδεμένη με την κατανομή των υπόλοιπων κορυφαίων θέσεων στην ΕΚΤ. Είτε επικρατήσει ο Κλάας Κνοτ είτε ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος είτε ένας υποψήφιος συμβιβασμού, η τελική επιλογή θα απαιτήσει ευρύτερη συμφωνία μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Το αποτέλεσμα θα καθορίσει όχι μόνο το πρόσωπο που θα ηγηθεί της ΕΚΤ μετά τη Λαγκάρντ, αλλά και την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής στην Ευρωζώνη τα επόμενα χρόνια.
