Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν, χαρακτήρισε τη λειτουργία των social media ως «το μεγαλύτερο χακάρισμα εγκεφάλου στην ιστορία της ανθρωπότητας». Αυτή η δήλωση ήρθε στο πλαίσιο του «ευρωπαϊκού συνεδρίου για την τεχνητή νοημοσύνη και τα παιδιά», που πραγματοποιήθηκε στην Κοπεγχάγη.
Η πρόεδρος εξέφρασε σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τα επιχειρηματικά μοντέλα των τεχνολογικών κολοσσών, τα οποία εκμεταλλεύονται τις ψυχολογικές ευαλωτότητες των παιδιών και τους οδηγούν σε επιβλαβές περιεχόμενο μέσω αλγορίθμων.
Η επιρροή των social media στα παιδιά
Η ατέρμονη κύλιση οθόνης (infinite scrolling) και η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο προκαλούν εθισμό. Έρευνες δείχνουν ότι σχεδόν το 50% των αναρτήσεων που βλέπουν τα παιδιά στα social media είναι διαφημιστικό υλικό.
Αυτός ο εθισμός μπορεί να έχει σοβαρές και αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική υγεία των παιδιών, όπως στέρηση ύπνου, κατάθλιψη, άγχος, αυτοτραυματισμούς και ακόμη και σεξουαλική εκμετάλλευση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχουν ήδη αρχίσει να λαμβάνει μέτρα. Στο πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), έχουν ξεκινήσει διαδικασίες κατά του TikTok για εθιστικό σχεδιασμό, κατά της Meta για μη τήρηση του ορίου ηλικίας 13 ετών στα Instagram και Facebook, και κατά της πλατφόρμας «X» για τη δημιουργία υλικού σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων.
Η πρόταση για την κοινωνική καθυστέρηση
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πτυχές της συζήτησης είναι η έννοια της «ηλικιακής καθυστέρησης» (social media delay). Η κ. φον ντερ Λάϊεν τόνισε την ανάγκη να δοθεί περισσότερος χρόνος στα παιδιά ώστε να αναπτύξουν ψυχική ανθεκτικότητα πριν εκτεθούν στους κινδύνους των αλγορίθμων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη συγκροτήσει ομάδα εμπειρογνωμόνων για την Ασφάλεια Παιδιών στο Διαδίκτυο, με σκοπό την κατάθεση νομοθετικής πρότασης φέτος το καλοκαίρι.
Η ανάγκη για περιορισμούς στην πρόσβαση
Για να εξασφαλιστεί η ασφάλεια των παιδιών, οι ευρωπαϊκές αρχές αναγνωρίζουν την ανάγκη για ηλικιακή επαλήθευση. Ήδη, 25 από τα 27 κράτη μέλη υπέγραψαν τη Διακήρυξη, που συνιστά πολιτική δέσμευση για την ηλικιακή επαλήθευση και την προστασία ανηλίκων στις ψηφιακές υπηρεσίες.
Τον Νοέμβριο του 2025, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ ενός μη δεσμευτικού ψηφίσματος που προτείνει ελάχιστη ψηφιακή ηλικία 16 ετών, επιτρέποντας την πρόσβαση σε ηλικία 13 έως 15 ετών μόνο με γονική συναίνεση.
Η τεχνολογία της ηλικιακής επαλήθευσης
Η Επιτροπή ανακοίνωσε την ανάπτυξη ενός open-source εργαλείου ηλικιακής επαλήθευσης που θα τηρεί τα υψηλότερα πρότυπα απορρήτου.
Αυτή η εφαρμογή, η οποία θα κυκλοφορήσει το προσεχές καλοκαίρι, θα ενσωματωθεί στα εθνικά ψηφιακά πορτοφόλια των κρατών μελών.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «δεν υπάρχουν πλέον δικαιολογίες» για την καθυστέρηση της εφαρμογής τέτοιων εργαλείων.
Ο χάρτης των περιορισμών στην ΕΕ
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, μέχρι τον Απρίλιο του 2026, περισσότερες από 25 ευρωπαϊκές χώρες έχουν ξεκινήσει νομοθετική δράση στον τομέα αυτό. Πέντε χώρες ήδη διαθέτουν νόμους σε ισχύ, ενώ άλλες 17 βρίσκονται σε στάδιο προετοιμασίας.
Η Αυστραλία άνοιξε το δρόμο για την απαγόρευση πρόσβασης στα social media για ανηλίκους κάτω των 16 ετών, ωστόσο, η εφαρμογή του νόμου αυτή αποδείχθηκε δύσκολη.
