Μετά από 14 ώρες διαβουλεύσεων, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν σε κείμενο για προσωρινά και στοχευμένα μέτρα κατά των υψηλών τιμών ενέργειας. Παραμένουν οι διαφωνίες για τον προϋπολογισμό 2028-2034, το ETS και το μεταναστευτικό.
Σε συμβιβαστική διατύπωση για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης κατέληξαν οι ηγέτες των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έπειτα από 14 ώρες διαβουλεύσεων στις Βρυξέλλες, καλώντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει και, εφόσον χρειαστεί, να προτείνει πρόσθετα βραχυπρόθεσμα μέτρα για τον περιορισμό των υψηλών τιμών ενέργειας. Ωστόσο, παραμένουν ανοιχτά τα ζητήματα των μέτρων στήριξης, του νέου πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ και του μεταναστευτικού. Στα συμπεράσματα της Συνόδου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει την ανάγκη για νέες παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες και τις διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών. Η σχετική διατύπωση αφορά προσωρινά και στοχευμένα μέτρα για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους. Η ελληνική κυβέρνηση αποτιμά θετικά το αποτέλεσμα, καθώς θεωρεί ότι το τελικό κείμενο ενσωματώνει το αίτημα της Αθήνας για παρεμβάσεις περιορισμένης χρονικής διάρκειας και προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε κράτους-μέλους. Τη θέση αυτή είχε προωθήσει ο πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Η θέση της Αθήνας για τα μέτρα στήριξης
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η αναφορά στα προσωρινά και στοχευμένα μέτρα θεωρείται σημαντική, καθώς δημιουργεί τη δυνατότητα για πρόσθετες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις με στόχο την ελάφρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από το αυξημένο κόστος ενέργειας. Η ελληνική πλευρά αποδίδει ιδιαίτερη σημασία και στην πρόβλεψη ότι τα μέτρα θα λαμβάνουν υπόψη τις ειδικές συνθήκες κάθε χώρας. Η συγκεκριμένη αναφορά, όπως επισημαίνεται από την κυβέρνηση, επιτρέπει την προσαρμογή των ευρωπαϊκών πολιτικών στις ιδιαιτερότητες και στις ανάγκες των κρατών-μελών. Στο κυβερνητικό επιτελείο αναμένεται να δοθεί έμφαση στο γεγονός ότι, μετά την επιμονή και του πρωθυπουργού, περιλήφθηκε στα συμπεράσματα της Συνόδου η δυνατότητα λήψης των παρεμβάσεων που ζητούσε η Ελλάδα. Με την ολοκλήρωση της Συνόδου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να εξετάσει και να εξειδικεύσει τα πιθανά μέτρα που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας. Η διαδικασία αφορά βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις, οι οποίες θα πρέπει να ανταποκρίνονται στις διαφορετικές οικονομικές και ενεργειακές συνθήκες των κρατών-μελών. Ο πρωθυπουργός αναμένεται να παρουσιάσει αναλυτικά τη θέση της ελληνικής κυβέρνησης για τα αποτελέσματα της Συνόδου κατά τη συνέντευξη Τύπου που θα παραχωρήσει στις Βρυξέλλες. Στο επίκεντρο των ερωτήσεων αναμένεται να βρεθούν η ενεργειακή κρίση και το μεταναστευτικό.
Οι διαφωνίες για τον προϋπολογισμό 2028-2034
Παρά τη συμφωνία στη διατύπωση για την ενέργεια, οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν έντονες στη συζήτηση για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος αφορά την περίοδο 2028-2034. Οι χώρες του Βορρά ζητούν περαιτέρω περικοπές στις προτεινόμενες δαπάνες. Από την άλλη πλευρά, τα κράτη της συνοχής επιμένουν στη διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για αναπτυξιακές και κοινωνικές πολιτικές. Διαφωνίες καταγράφηκαν και σχετικά με το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, γνωστό ως ETS. Το σύστημα αναμένεται από το 2028 να επηρεάσει το κόστος θέρμανσης και μεταφορών. Η Γερμανία, η Γαλλία και η Ισπανία τάσσονται υπέρ της εφαρμογής του ETS. Αντίθετα, η Ιταλία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Τσεχία και η Σλοβακία ζητούν την αναστολή ή την επανεξέτασή του, επικαλούμενες την ενεργειακή πίεση που αντιμετωπίζουν οι οικονομίες τους. Η διαπραγμάτευση για τον νέο προϋπολογισμό περνά πλέον στα χέρια του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Για τα τέλη Νοεμβρίου προγραμματίζεται έκτακτη Σύνοδος, κατά την οποία αναμένεται να συζητηθούν το ύψος του προϋπολογισμού και οι νέες ευρωπαϊκές πηγές χρηματοδότησης. Οι «27» καλούνται να καταλήξουν σε συμφωνία πριν από το τέλος του έτους. Μέχρι τότε, θα πρέπει να γεφυρωθούν οι διαφορές τόσο ως προς το συνολικό ύψος των δαπανών όσο και ως προς την κατανομή των κονδυλίων μεταξύ των ευρωπαϊκών πολιτικών.
Ένταση στη συζήτηση για το μεταναστευτικό
Η συζήτηση των Ευρωπαίων ηγετών για το μεταναστευτικό διεξάγεται σε κλίμα έντονης αντιπαράθεσης. Οι διαφωνίες είναι τέτοιες ώστε παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο να μην υπάρξει τελικό κείμενο συμπερασμάτων για το συγκεκριμένο ζήτημα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η διαχείριση από την Ισπανία της πρόσφατης μεταναστευτικής κρίσης στη Θέουτα. Ο Ισπανός πρωθυπουργός δέχθηκε επικρίσεις από άλλους Ευρωπαίους ηγέτες για τους χειρισμούς της Μαδρίτης. Έντονοι διάλογοι καταγράφηκαν, μεταξύ άλλων, μεταξύ της Ιταλίας, της Δανίας και της Ισπανίας. Η ισπανική πλευρά επιμένει στην ανάγκη μεγαλύτερης ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, λόγω των αυξημένων μεταναστευτικών πιέσεων που αντιμετωπίζει. Παράλληλα, διαμορφώνεται ευρύ μπλοκ κρατών-μελών που ζητούν αυστηρότερη ευρωπαϊκή πολιτική στο μεταναστευτικό. Η συζήτηση επικεντρώνεται σε δύο βασικούς άξονες: στην περαιτέρω ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην αντιμετώπιση της εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών ως μορφής υβριδικής απειλής.
Η ελληνική πρόταση για μηχανισμό διαχείρισης κρίσεων
Στο τραπέζι των διαβουλεύσεων βρίσκεται και η ελληνική πρόταση για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού διαχείρισης μεταναστευτικών κρίσεων. Η πρόταση προβλέπει την παροχή ειδικών νομοθετικών εργαλείων και μεγαλύτερης ευελιξίας στα κράτη-μέλη, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται ταχύτερα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Η ελληνική πρωτοβουλία φαίνεται να συγκεντρώνει ευρεία αποδοχή μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών. Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό αν θα καταγραφεί τελικά σε επίσημο κείμενο συμπερασμάτων, καθώς οι διαβουλεύσεις για το μεταναστευτικό συνεχίζονται σε ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα.
