Οι βίαιες επιθέσεις Ισραηλινών εποίκων στη Δυτική Όχθη έχουν εισέλθει σε μια νέα, πιο ανησυχητική φάση. Από το 2025 και μετά, τα περιστατικά σε παλαιστινιακές περιοχές που θεωρητικά βρίσκονται υπό άμεση παλαιστινιακή διοίκηση έχουν σχεδόν διπλασιαστεί, σηματοδοτώντας μια σαφή μετατόπιση της πίεσης προς την «καρδιά» της περιοχής που προορίζεται να αποτελέσει το έδαφος ενός μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους.
Η εξέλιξη αυτή, όπως καταγράφεται σε νέα έκθεση της ισραηλινής οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων Yesh Din, αποτυπώνει μια στρατηγική που δεν περιορίζεται πλέον στην Περιοχή Γ, αλλά επεκτείνεται όλο και περισσότερο στις Περιοχές Β και ακόμη και Α—εκεί όπου συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής ζωής των Παλαιστινίων.
Η έκθεση της Yesh Din, με τίτλο «Το Επόμενο Σύνορο: Βία από Ισραηλινούς Πολίτες στις Περιοχές Α και Β», μιλά για μια «ραγδαία μετατόπιση» της βίας και της πίεσης που ασκείται από το κράτος, τον στρατό και τους εποίκους: από την Περιοχή Γ προς τις Περιοχές Β και Α. Τα στοιχεία της οργάνωσης δείχνουν ότι σχεδόν τα δύο τρίτα των περιστατικών βίας από εποίκους μέχρι στιγμής το 2026 έχουν καταγραφεί στις Περιοχές Α και Β—περιοχές που, βάσει των Συμφωνιών του Όσλο, τέθηκαν υπό παλαιστινιακή διακυβέρνηση σε διαφορετικούς βαθμούς.
Μετατόπιση της βίας προς τις Περιοχές Α και Β
Για να γίνει κατανοητή η σημασία της αλλαγής, χρειάζεται να θυμηθούμε πώς χωρίστηκε διοικητικά η Δυτική Όχθη με τις Συμφωνίες του Όσλο (1995). Παρότι και οι τρεις περιοχές (Α, Β και Γ) υποτίθεται ότι θα συγκροτούσαν τελικά το περίγραμμα ενός παλαιστινιακού κράτους, η πραγματικότητα διαμορφώθηκε διαφορετικά. Διαδοχικές ισραηλινές κυβερνήσεις ακολούθησαν μια μακρόπνοη πολιτική που, σύμφωνα με οργανώσεις δικαιωμάτων, υπονομεύει συστηματικά τις παλαιστινιακές διεκδικήσεις και μεταβάλλει επί του εδάφους τις ισορροπίες.
– Περιοχή Γ (περίπου 60%): Αρχικά τέθηκε υπό ισραηλινό έλεγχο για πολιτικές υποθέσεις και ασφάλεια, ως «προσωρινή» ρύθμιση μέχρι μια τελική συμφωνία. Στην πράξη, η διάταξη αυτή αξιοποιήθηκε για την επέκταση και εδραίωση οικισμών. Όλοι οι εγκεκριμένοι από την κυβέρνηση ισραηλινοί οικισμοί—που θεωρούνται παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου—βρίσκονται στην Περιοχή Γ, όπως και οι βασικοί δρόμοι και οδικές αρτηρίες της Δυτικής Όχθης.
– Περιοχή Α (περίπου 18%): Περιλαμβάνει τις μεγάλες παλαιστινιακές πόλεις και τέθηκε υπό την ευθύνη της Παλαιστινιακής Αρχής για πολιτικές υποθέσεις και εσωτερική ασφάλεια.
– Περιοχή Β (περίπου 22%): Περιλαμβάνει δομημένες περιοχές σε παλαιστινιακές αγροτικές ζώνες, με την Παλαιστινιακή Αρχή να αναλαμβάνει πολιτικές υποθέσεις και δημόσια τάξη.
Η Yesh Din υποστηρίζει ότι αυτό που συμβαίνει σήμερα στη Δυτική Όχθη δεν είναι τυχαίο: πρόκειται για σκόπιμη αλλαγή εστίασης. Η ανάλυσή της καταγράφει ότι το 55% των βίαιων περιστατικών στη Δυτική Όχθη μέχρι στιγμής φέτος συνέβη στην Περιοχή Β, έναντι 25% πέρυσι. Την ίδια περίοδο, το ποσοστό επιθέσεων που καταγράφηκαν στην Περιοχή Γ μειώθηκε από 67% σε 37%. Η αριθμητική αυτή μεταβολή, σύμφωνα με την οργάνωση, υποδεικνύει μια μεθοδευμένη ανακατεύθυνση της βίας προς σημεία όπου οι Παλαιστίνιοι θεωρούσαν ότι διαθέτουν μεγαλύτερη ασφάλεια και στοιχειώδη κανονικότητα.
Νέα «φυλάκια» και η στρατηγική της εδραίωσης
Από το 2024, το ισραηλινό κίνημα εποικισμού φαίνεται να επεκτείνει ρητά—και, σύμφωνα με τις καταγγελίες, βίαια—τις ενέργειές του μέσω της δημιουργίας νέων γεωργικών «φυλακίων» ακόμη και στις Περιοχές Α και Β. Η έκθεση σημειώνει ότι η επιλογή αυτών των τοποθεσιών δεν είναι ουδέτερη: ηγέτες εποίκων έχουν δηλώσει ανοιχτά πως τα φυλάκια σχεδιάζονται για να «αποτελέσουν έρεισμα» σε «πολύ στρατηγικές» παλαιστινιακές περιοχές. Και, όπως τονίζεται, «το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής ζωής των Παλαιστινίων λαμβάνει χώρα σε αυτές τις περιοχές».
Ενδεικτικό είναι και υλικό που δημοσιεύτηκε το καλοκαίρι από το Ίδρυμα Hilltop, οργανισμό που παρέχει εξοπλισμό, υποστήριξη και χρηματοδότηση για την ίδρυση φυλακίων στη Δυτική Όχθη. Χάρτης του ιδρύματος κατέγραφε 16 αγροτικά φυλάκια μόνο ανάμεσα στις μεγάλες παλαιστινιακές πόλεις Ραμάλα και Ναμπλούς. Το συνοδευτικό κείμενο μιλούσε για «τη μεγάλη επανάσταση των εποικισμών που βρίσκεται σε εξέλιξη» και δεσμευόταν για συνεχή υποστήριξη νέων φυλακίων στην Περιοχή Β.
Η Yesh Din σχολιάζει ότι η «επιτυχής δημιουργία» τόσων φυλακίων, ακόμη και κατά προφανή παραβίαση της ισραηλινής νομοθεσίας, δείχνει—κατά την εκτίμησή της—πως το Ισραήλ επιλέγει να μην αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το φαινόμενο και πως οι δηλωμένοι στόχοι των εποίκων ευθυγραμμίζονται με ευρύτερες κυβερνητικές κατευθύνσεις.
Διεθνής ανησυχία και κλιμάκωση των αριθμών
Η κλιμακούμενη βία στη Δυτική Όχθη έχει προκαλέσει αυξανόμενη διεθνή ανησυχία. Οι ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιβάλει κυρώσεις σε εποίκους και σε πρόσωπα που συνδέονται πολιτικά με το εποικιστικό κίνημα, συμπεριλαμβανομένου του Μπεν-Γκβιρ, υπουργού εθνικής ασφάλειας του Ισραήλ. Ανακοινώνοντας τις κυρώσεις της Γαλλίας, ο Γάλλος ΥΠΕΞ Ζαν-Νοέλ Μπαρό χαρακτήρισε όσα συμβαίνουν στη Δυτική Όχθη «εντελώς επαίσχυντα» και είπε ότι «θα πρέπει να μας γεμίσουν όλους με αποστροφή».
Παράλληλα, τα δεδομένα του Γραφείου Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (OCHA) καταγράφουν τη βαρύτητα της κατάστασης: έως τις 20 Ιουλίου, 18 Παλαιστίνιοι είχαν χάσει τη ζωή τους στη διάρκεια επιθέσεων εποίκων. Επιπλέον, τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2026 σημειώνονταν περίπου 190 επιθέσεις τον μήνα, εξέλιξη που—αν συνεχιστεί—θέτει τη Δυτική Όχθη σε τροχιά να φτάσει περίπου τις 2.000 επιθέσεις μέχρι το τέλος της χρονιάς.
Το διακύβευμα για το μέλλον της Δυτικής Όχθης
Στο συμπέρασμά της, η Yesh Din περιγράφει μια στρατηγική με σαφές γεωγραφικό και πολιτικό αποτύπωμα: επέκταση φυλακίων και εκτόξευση βίας από αυτά σε νέες περιοχές, με αποτέλεσμα οι Παλαιστίνιοι να ωθούνται προς τα αστικά κέντρα και τους συμπαγείς οικισμούς, ενώ οι γύρω αγροτικές ή περιφερειακές ζώνες «αδειάζουν» από παλαιστινιακή παρουσία. Κατά την οργάνωση, αυτό εξυπηρετεί έναν ευρύτερο στόχο: την προσάρτηση όσο το δυνατόν περισσότερων εδαφών της Δυτικής Όχθης με όσο το δυνατόν λιγότερους Παλαιστίνιους να ζουν εκεί. Και, όπως τονίζεται, ο δρόμος προς αυτή την κατεύθυνση «είναι στρωμένος με συστηματικό, οργανωμένο έγκλημα» που—σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση—«υποστηρίζεται και στηρίζεται από κρατικούς θεσμούς».
Η εικόνα που αναδύεται είναι ότι η Δυτική Όχθη δεν βιώνει απλώς μια αύξηση επεισοδίων, αλλά μια μεταβολή του ίδιου του πεδίου στο οποίο εκδηλώνονται: από τις πιο απομακρυσμένες ζώνες της Περιοχής Γ, προς τα σημεία όπου οι Παλαιστίνιοι εργάζονται, μετακινούνται, καλλιεργούν, σπουδάζουν και προσπαθούν να κρατήσουν όρθια μια καθημερινότητα. Αν κάτι καθιστά το φαινόμενο ιδιαίτερα κρίσιμο, είναι ότι η κλιμάκωση αυτή δεν αφορά μόνο τους αριθμούς, αλλά και το μήνυμα που εκπέμπει για το μέλλον της Δυτικής Όχθης: ότι οι γραμμές που υποτίθεται πως διασφάλιζαν διοίκηση, τάξη και προστασία μετακινούνται—και μαζί τους μετακινείται και η ίδια η δυνατότητα μιας βιώσιμης ειρηνευτικής προοπτικής.
