Σημαντική επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης των γεννήσεων στην Ελλάδα καταγράφεται κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία των ληξιαρχικών πράξεων του υπουργείου Εσωτερικών.
Από τον Ιανουάριο έως και τον Αύγουστο καταγράφηκαν 43.339 γεννήσεις. Με απλή αναγωγή στο σύνολο του έτους, εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν περίπου στις 65.000. Η τελική επίδοση ενδέχεται να είναι ελαφρώς υψηλότερη, καθώς ο Δεκέμβριος καταγράφει διαχρονικά περισσότερες γεννήσεις από τον μέσο μηνιαίο ρυθμό.
Ο αριθμός αναμένεται να παραμείνει χαμηλότερος από εκείνον του 2025, όταν είχαν καταγραφεί 66.532 γεννήσεις, αλλά η ετήσια υποχώρηση φαίνεται να είναι αισθητά μικρότερη συγκριτικά με τα προηγούμενα χρόνια.
Μετά την αύξηση που είχε μεσολαβήσει από τα χαμηλά επίπεδα του 2013, όταν είχαν καταγραφεί 64.568 γεννήσεις, η πτωτική πορεία εντάθηκε μετά την πανδημία:
- 86.390 γεννήσεις το 2021,
- 77.106 το 2022,
- 72.244 το 2023,
- 69.675 το 2024,
- 66.532 το 2025.
Εφόσον ο ρυθμός του πρώτου οκταμήνου διατηρηθεί μέχρι το τέλος του 2026 και δεν αποδειχθεί συγκυριακός, η ετήσια μείωση εκτιμάται ότι θα περιοριστεί περίπου στις 1.500 γεννήσεις, έναντι απωλειών που ξεπερνούσαν τις 3.000 ετησίως κατά την προηγούμενη τριετία.
Τα στοιχεία των ληξιαρχείων αποτελούν διοικητικά δεδομένα και όχι ολοκληρωμένη δημογραφική μελέτη. Ωστόσο, προσφέρουν μια πρώτη ένδειξη για την εξέλιξη της γεννητικότητας και αξιοποιούνται στη χάραξη και την αξιολόγηση των πολιτικών στήριξης της οικογένειας.
«Θετική εξέλιξη, αλλά απαιτούνται τολμηρά βήματα»
Η γενική γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή, χαρακτηρίζει τη μείωση κατά περίπου 50% του ρυθμού υποχώρησης των γεννήσεων «εξαιρετικά θετική εξέλιξη».
Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η τάση συνδέεται με τα οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικά μέτρα για τη στήριξη της οικογένειας. Εκτιμά, παράλληλα, ότι η συνέχισή τους μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των νέων ζευγαριών και να δημιουργήσει προϋποθέσεις σταδιακής αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος.
Από το 2019 έως το 2025 εφαρμόστηκε σειρά παρεμβάσεων, μεταξύ των οποίων το επίδομα γέννησης, η ενίσχυση των vouchers για βρεφονηπιακούς σταθμούς, οι «Νταντάδες της Γειτονιάς», η εννεάμηνη άδεια μητρότητας, η άδεια πατρότητας, η γονική άδεια, οι φορολογικές ελαφρύνσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών και τα ευνοϊκότερα στεγαστικά κριτήρια για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες.
Μηδενικός φόρος για τρίτεκνους έως 20.000 ευρώ
Το νέο πακέτο μέτρων που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ μεταφέρει το βάρος από τις εφάπαξ ενισχύσεις σε μονιμότερες φορολογικές και οικονομικές ελαφρύνσεις.
Για τις τρίτεκνες οικογένειες προβλέπεται μηδενισμός ή δραστική μείωση του φόρου για εισοδήματα που αποκτώνται από την 1η Ιανουαρίου 2027. Στην πράξη, το αφορολόγητο για μια οικογένεια με τρία παιδιά αυξάνεται κατά 11.000 ευρώ.
Τρίτεκνος με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος με το προηγούμενο καθεστώς κατέβαλλε φόρο 620 ευρώ, δεν θα πληρώνει πλέον φόρο. Αντίστοιχα, ελεύθερος επαγγελματίας με τρία παιδιά και εισόδημα 15.000 ευρώ θα έχει όφελος 1.350 ευρώ.
Για τρίτεκνο μισθωτό με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ, ο φόρος προβλέπεται να μειωθεί από τα 2.820 στα 1.020 ευρώ, με ετήσιο όφελος 1.800 ευρώ.
Η ελάφρυνση θα αποτυπώνεται κάθε μήνα στη μισθοδοσία μισθωτών και συνταξιούχων, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αγρότες θα τη διαπιστώνουν κατά την εκκαθάριση της φορολογικής δήλωσης.
Κλιμακωτή αύξηση του επιδόματος γέννησης
Για τις πολύτεκνες οικογένειες προβλέπεται μεγαλύτερη ενίσχυση μέσω της κλιμακωτής αύξησης του επιδόματος γέννησης από το τέταρτο παιδί και μετά.
Μέχρι σήμερα το επίδομα διαμορφωνόταν ως εξής:
- 2.400 ευρώ για το πρώτο παιδί,
- 2.700 ευρώ για το δεύτερο,
- 3.000 ευρώ για το τρίτο,
- 3.500 ευρώ για το τέταρτο και κάθε επόμενο παιδί.
Με τη νέα ρύθμιση θα ανέρχεται σε:
- 4.500 ευρώ για το τέταρτο παιδί,
- 5.500 ευρώ για το πέμπτο,
- 6.500 ευρώ για το έκτο,
- 7.500 ευρώ για το έβδομο, με αντίστοιχη προσαύξηση για κάθε επόμενο παιδί.
Ενδεικτικά, οικογένεια στην Καβάλα που απέκτησε το 14ο παιδί της τον Ιούλιο δικαιούται επίδομα 14.500 ευρώ. Η πρόσθετη ενίσχυση των 11.000 ευρώ προβλέπεται να καταβληθεί αναδρομικά.
Επενδυτικός λογαριασμός για κάθε παιδί
Σχεδιάζεται επίσης η θεσμοθέτηση ειδικού επενδυτικού λογαριασμού, τον οποίο οι γονείς θα μπορούν να ανοίγουν μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού.
Η Πολιτεία θα καταθέτει ποσό ίσο με την ετήσια εισφορά του γονέα, με ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ τον χρόνο, έως τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του παιδιού.
Στο παράδειγμα παιδιού που γεννήθηκε το 2026 και για το οποίο ανοίγεται λογαριασμός το 2027, το συνολικό ποσό στα 18 του χρόνια υπολογίζεται σε 49.304 ευρώ. Από αυτά, τα 24.652 ευρώ θα προέρχονται από την κρατική συνεισφορά.
Νέα στεγαστικά κίνητρα
Στο στεγαστικό πεδίο διευρύνονται τα φορολογικά κίνητρα για τους ιδιοκτήτες που διαθέτουν κενές κατοικίες σε μακροχρόνια μίσθωση.
Για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, το όριο των 120 τετραγωνικών μέτρων θα αυξάνεται κατά 20 τετραγωνικά για κάθε εξαρτώμενο παιδί πέραν των δύο. Στόχος είναι να λαμβάνονται υπόψη οι αυξημένες στεγαστικές ανάγκες των μεγαλύτερων νοικοκυριών.
Παράλληλα, στο νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» προβλέπεται να ισχύσουν προνομιακοί όροι ένταξης για τα μέλη πολύτεκνων οικογενειών.
Η επόμενη δοκιμασία
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει εάν οι νέες ρυθμίσεις μπορούν να επηρεάσουν τις αποφάσεις των νέων ζευγαριών για την απόκτηση παιδιών ή εάν θα λειτουργήσουν κυρίως ως ανακούφιση για τις οικογένειες που έχουν ήδη δημιουργηθεί.
«Το δημογραφικό ζήτημα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικονομία, την αγορά εργασίας και τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος», επισημαίνει η κ. Αγγελή.
Όπως τονίζει, για την ανατροπή του πληθυσμιακού ελλείμματος απαιτούνται τολμηρότερα βήματα και ένα ολοκληρωμένο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Οικογένεια», με τις οικογενειακές πολιτικές να αντιμετωπίζονται ως επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο και όχι μόνο ως μέτρα πρόνοιας κατά της φτώχειας.
