Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) αναθεωρεί προς τα κάτω την πρόβλεψή του για την παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου το 2026, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η απότομη άνοδος των τιμών των υδρογονανθράκων εντείνουν τις πιέσεις σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και εφοδιαστικές αλυσίδες. Η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου εμφανίζεται πλέον πιο ευάλωτη απέναντι σε γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς, με τον Οργανισμό να προειδοποιεί ότι ακόμη και μικρές παρατάσεις στην κρίση μπορούν να μεταφραστούν σε σημαντικές αποκλίσεις στην κατανάλωση και στην προσφορά.
Σε σχέση με την εκτίμηση του Ιουλίου, ο ΔΟΕ προβλέπει τώρα ετήσια μείωση της ζήτησης κατά 1,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για πτώση 1 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Με άλλα λόγια, η υποχώρηση της κατανάλωσης εκτιμάται εντονότερη, καθώς οι υψηλότερες τιμές καυσίμων και οι αβεβαιότητες στις μεταφορές περιορίζουν τη δραστηριότητα σε κρίσιμους κλάδους.
Η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου το 2026 τοποθετείται πλέον στα 103,29 εκατ. βαρέλια/ημέρα, από 103,46 εκατ. βαρέλια/ημέρα στην προηγούμενη έκθεση. Αν και η αριθμητική διαφορά μοιάζει μικρή, για μια αγορά τόσο μεγάλου μεγέθους πρόκειται για μεταβολή με πρακτικές συνέπειες: επηρεάζει τις αποφάσεις παραγωγών, τον προγραμματισμό διυλιστηρίων, τις εισαγωγές/εξαγωγές, αλλά και τις πολιτικές αποθεματοποίησης.
Παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου: γιατί ο ΔΟΕ μειώνει την πρόβλεψη για το 2026
Στον πυρήνα της αναθεώρησης βρίσκεται η επίδραση του παρατεταμένου αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ και η συνεπακόλουθη αύξηση των τιμών των καυσίμων. Όπως επισημαίνει ο ΔΟΕ, «ο παρατεταμένος αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ και η αύξηση των τιμών των καυσίμων συνεχίζουν να βαρύνουν επί της κατανάλωσης του πετρελαίου». Το Ορμούζ, ως ένα από τα σημαντικότερα «περάσματα» του παγκόσμιου ενεργειακού εμπορίου, λειτουργεί σαν πολλαπλασιαστής κινδύνου: όταν διαταράσσεται, η αβεβαιότητα περνά από τις τιμές του αργού σε όλο το φάσμα των πετρελαϊκών προϊόντων, ανεβάζοντας το κόστος μεταφορών και παραγωγής.
Παρά το αρνητικό πλαίσιο, ο Οργανισμός ενσωματώνει στην πρόβλεψη και ένα σενάριο σταδιακής βελτίωσης μέσα στη χρονιά. Μετά από βαθύτερες μειώσεις στην αρχή και στη μέση του έτους, αναμένεται πιο θετική εικόνα προς το τέλος: έπειτα από πτώση κατά 4,9 εκατ. βαρέλια/ημέρα στο πρώτο τρίμηνο και κατά 2,8 εκατ. βαρέλια/ημέρα στο τρίτο τρίμηνο, προβλέπεται αύξηση κατά 0,58 εκατ. βαρέλια/ημέρα στο τελευταίο τρίμηνο. Η ανάκαμψη αυτή, ωστόσο, περιγράφεται ως εύθραυστη και άμεσα εξαρτημένη από την πορεία των εξελίξεων στην περιοχή.
Προσφορά, Ορμούζ και εφοδιαστικές αλυσίδες: η πίεση περνά στα προϊόντα
Η πίεση δεν περιορίζεται μόνο στη ζήτηση. Η παγκόσμια προσφορά πλήττεται επίσης από την παράταση του αποκλεισμού του Ορμούζ, ο οποίος διαταράσσει τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες και μειώνει τη διαθεσιμότητα πετρελαϊκών προϊόντων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο ΔΟΕ, περίπου 8,3 εκατομμύρια βαρέλια/ημέρα παραγωγής από τον Κόλπο απουσιάζουν από την παγκόσμια προσφορά λόγω της κρίσης. Ο ίδιος ο Οργανισμός χαρακτηρίζει την εξέλιξη αυτή ως «η μεγαλύτερη διατάραξη της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου που έχει ποτέ καταγραφεί», μια διατύπωση που αποτυπώνει το μέγεθος του σοκ.
Η έλλειψη διυλισμένων προϊόντων επιδεινώθηκε επιπλέον από ουκρανικές επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων, εξέλιξη που συμπίεσε την προσφορά σε κρίσιμες κατηγορίες, ειδικά στη ζώνη του Ατλαντικού. Το αποτέλεσμα ήταν εκτίναξη των περιθωρίων διύλισης σε «επίπεδα-ρεκόρ τον Ιούλιο», ενώ το ντίζελ έφτασε να διαπραγματεύεται σε τιμή διπλάσια από εκείνη του αργού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές. Σε πρακτικούς όρους, όταν τα περιθώρια διύλισης αυξάνονται τόσο έντονα, η πίεση περνά από το αργό στις αντλίες και στο κόστος μεταφοράς αγαθών, επιδρώντας τελικά ξανά στην παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου μέσω επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας.
Προβλέψεις παραγωγής και το σενάριο αποκλιμάκωσης
Με βάση τα νεότερα δεδομένα, η παγκόσμια παραγωγή αναμένεται να υποχωρήσει κατά μέσο όρο κατά 4,3 εκατ. βαρέλια/ημέρα το 2026, στα 102,02 εκατ. βαρέλια/ημέρα, και στη συνέχεια να ανακάμψει κατά +8,3 εκατ. βαρέλια/ημέρα τον επόμενο χρόνο, φτάνοντας τα 110,3 εκατ. βαρέλια/ημέρα. Αυτή η πορεία υποδηλώνει ότι, εφόσον υπάρξει αποκλιμάκωση, οι ροές μπορούν σταδιακά να αποκατασταθούν και να οδηγήσουν ακόμη και σε περίσσεια προσφοράς προς το τέταρτο τρίμηνο του 2026, επιτρέποντας την ανασύσταση των αποθεμάτων πετρελαίου.
Ο ΔΟΕ, ωστόσο, κρατά σαφείς επιφυλάξεις. Οι προοπτικές βελτίωσης παραμένουν «εύθραυστες», καθώς η εξάντληση των διαθέσιμων αποθεμάτων τρέχει γρηγορότερα από ό,τι θα επέτρεπε εφησυχασμό. «Ακόμη και αν η αγορά αναμένεται να επανέλθει στα πλεονάσματα προς το τέλος του έτους, παραμένουν οι σημαντικοί κίνδυνοι. Η ανάγκη για την άρση του αποκλεισμού του Ορμούζ έχει αυξηθεί καθώς τα προηγουμένως διαθέσιμα αποθέματα εξαντλούνται με ταχείς ρυθμούς», προειδοποιεί ο Οργανισμός.
Συνολικά, η αναθεώρηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας λειτουργεί ως σαφές σήμα ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου το 2026 δεν επηρεάζεται μόνο από οικονομικούς κύκλους, αλλά και από γεωπολιτικές μεταβλητές που μπορούν να ανατρέψουν ισορροπίες μέσα σε εβδομάδες. Αν δεν υπάρξει ουσιαστική αποκλιμάκωση και άρση των περιορισμών στις κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, η πίεση στις τιμές και στη διαθεσιμότητα προϊόντων θα συνεχίσει να διαμορφώνει ένα δυσκολότερο περιβάλλον για την παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου, με αυξημένη μεταβλητότητα και περιορισμένα περιθώρια ασφαλείας.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
