Η διαλειμματική νηστεία έχει γίνει η διατροφική τάση της δεκαετίας.
Υπόσχεται να «χακάρει» τη βιολογία χωρίς την κοπιαστική διαδικασία του υπολογισμού των θερμίδων ή της μείωσης των υδατανθράκων, απλά αλλάξτε το πότε τρώτε, όχι απαραίτητα το τι τρώτε. Οι μεγιστάνες της τεχνολογίας την υποστηρίζουν, οι σταρ του Χόλιγουντ επιμένουν ότι τους κρατάει σε φόρμα. Ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας, Ρίσι Σουνακ, μίλησε κάποτε για το ότι ξεκινάει την εβδομάδα του με 36 ώρες νηστείας.
Μέχρι στιγμής, η επιστήμη φαίνεται να το υποστηρίζει. Έρευνες δείχνουν ότι η παράταση της νυχτερινής νηστείας μπορεί να βελτιώσει το μεταβολισμό, να βοηθήσει στην κυτταρική αποκατάσταση και ίσως ακόμη και να παρατείνει τη ζωή. Ωστόσο, οι διατροφολόγοι προειδοποιούν εδώ και καιρό, ότι το να παραλείπεις γεύματα δεν είναι μαγική λύση και μπορεί να είναι επικίνδυνο για όσους έχουν υποκείμενες παθήσεις.
Η διαλειμματική νηστεία συμπιέζει το φαγητό σε ένα σύντομο ημερήσιο χρονικό διάστημα, συχνά οκτώ ώρες, αφήνοντας ένα κενό 16 ωρών χωρίς φαγητό. Άλλες δίαιτες με χρονικό περιορισμό, όπως το πρόγραμμα 5:2, περιορίζουν τις θερμίδες σε συγκεκριμένες ημέρες και όχι σε συγκεκριμένες ώρες.
Υψηλότερος κίνδυνος για καρδιαγγειακές παθήσεις
Τώρα, η πρώτη μεγάλης κλίμακας μελέτη του είδους της σηματοδοτεί ένα πιο σοβαρό προειδοποιητικό σήμα. Οι ερευνητές, αναλύοντας δεδομένα από περισσότερους από 19.000 ενήλικες, διαπίστωσαν ότι όσοι περιορίζονταν να τρώνε λιγότερο από οκτώ ώρες την ημέρα αντιμετώπιζαν 135% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακές παθήσεις, προβλήματα με την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία, σε σύγκριση με άτομα που έτρωγαν για 12-14 ώρες.
Ένας αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος σημαίνει ότι, με βάση την υγεία, τον τρόπο ζωής και τα ιατρικά δεδομένα ενός ατόμου, είναι πιο πιθανό από άλλα άτομα της μελέτης να αναπτύξουν καρδιακά προβλήματα, όπως καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό επεισόδιο.
Η σχέση με τη συνολική θνησιμότητα – θανάτους από οποιαδήποτε αιτία, ήταν ασθενέστερη και ασυνεπής, αλλά ο καρδιαγγειακός κίνδυνος παρέμεινε σταθερός σε όλες τις ηλικιακές, φυλετικές και κοινωνικοοικονομικές ομάδες, ακόμη και μετά από αυστηρές δοκιμές.
Με άλλα λόγια, η μελέτη διαπίστωσε μόνο μια αδύναμη και ασυνεπή σχέση μεταξύ της διατροφής με χρονικό περιορισμό και των συνολικών θανάτων. Ωστόσο, ο κίνδυνος θανάτου από καρδιαγγειακές παθήσεις ήταν σημαντικά υψηλότερος.
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει την αιτιώδη συνάφεια. Ωστόσο, το μήνυμα είναι αρκετά εντυπωσιακό ώστε να αμφισβητήσει την άποψη ότι η νηστεία είναι ένας ασφαλής τρόπος για καλύτερη υγεία.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν ενήλικες Αμερικανούς για οκτώ χρόνια. Για να κατανοήσουν τις διατροφικές τους συνήθειες, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες σε δύο ξεχωριστές ημέρες, με διαφορά περίπου δύο εβδομάδων, να θυμηθούν όλα όσα έφαγαν και ήπιαν. Από αυτές τις «διατροφικές αναμνήσεις», οι επιστήμονες υπολόγισαν το μέσο χρονικό διάστημα διατροφής κάθε ατόμου και το θεώρησαν αντιπροσωπευτικό της μακροπρόθεσμης ρουτίνας τους.
Αποτελέσματα έρευνας
Όσοι έτρωγαν σε διάστημα οκτώ ωρών αντιμετώπιζαν μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακές παθήσεις σε σύγκριση με όσους κατανέμουν τα γεύματά τους σε διάστημα 12-14 ωρών, σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης.
Διαπίστωσαν ότι ο αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος ήταν ομοιόμορφος σε όλες τις κοινωνικοοικονομικές ομάδες και ισχυρότερος μεταξύ των καπνιστών και των ατόμων με διαβήτη ή υπάρχουσα καρδιακή νόσο, γεγονός που υποδηλώνει ότι θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όσον αφορά τα μακροπρόθεσμα, στενά χρονικά διαστήματα διατροφής. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η σχέση αυτή διατηρήθηκε ακόμη και μετά την προσαρμογή για την ποιότητα της διατροφής, τη συχνότητα κατανάλωσης σνακ και άλλους παράγοντες του τρόπου ζωής, διαπίστωσαν οι ερευνητές.
Οι ερευνητές ρωτήθηκαν πώς πρέπει να ερμηνεύσουμε το εύρημα ότι οι θάνατοι από καρδιακά αίτια αυξάνονται τόσο δραματικά, αλλά οι συνολικοί θάνατοι δεν αυξάνονται: είναι βιολογικό φαινόμενο ή προκατάληψη στα δεδομένα;
Η διατροφή είναι ένας σημαντικός παράγοντας για τον διαβήτη και τις καρδιακές παθήσεις, οπότε η συσχέτιση με υψηλότερη καρδιαγγειακή θνησιμότητα δεν είναι απροσδόκητη, δήλωσε ο Βίκτορ Γουέντζε Ζονγκ, ο κύριος συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research and Reviews.
«Το απροσδόκητο εύρημα είναι ότι η τήρηση ενός σύντομου διαστήματος διατροφής, μικρότερου των οκτώ ωρών, για χρόνια συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακές παθήσεις», λέει ο καθηγητής Ζονγκ, επιδημιολόγος στη Σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου Shanghai Jiao Tong στην Κίνα.
Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση, που υποστηρίζεται από βραχυπρόθεσμες μελέτες διάρκειας μόλις μερικών μηνών έως ενός έτους, ότι η διατροφή με χρονικούς περιορισμούς βελτιώνει την υγεία της καρδιάς και το μεταβολισμό.
Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα
Σε ένα συνοδευτικό άρθρο στο ίδιο περιοδικό, ο Ανούπ Μίσρα, κορυφαίος ενδοκρινολόγος, σταθμίζει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της διαλειμματικής νηστείας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα πλεονεκτήματα είναι ότι, όπως δείχνουν πολλαπλές δοκιμές και αναλύσεις, μπορεί να προάγει την απώλεια βάρους, να βελτιώσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, να μειώσει την αρτηριακή πίεση και να βελτιώσει τα λιπιδαιμικά προφίλ, με ορισμένες ενδείξεις για αντιφλεγμονώδη οφέλη.
Μπορεί επίσης να βοηθήσει τους ανθρώπους να διαχειριστούν το σάκχαρο του αίματος χωρίς αυστηρό υπολογισμό θερμίδων, ταιριάζει εύκολα με πολιτισμικές ή θρησκευτικές πρακτικές νηστείας και είναι απλό να ακολουθηθεί.
«Ωστόσο, τα πιθανά μειονεκτήματα περιλαμβάνουν ανεπάρκειες θρεπτικών συστατικών, αύξηση της χοληστερόλης, υπερβολική πείνα, ευερεθιστότητα, πονοκεφάλους και μειωμένη τήρηση με την πάροδο του χρόνου», λέει ο καθηγητής Μίσρα.
«Για τα άτομα με διαβήτη, η μη παρακολουθούμενη νηστεία ενέχει τον κίνδυνο επικίνδυνων πτώσεων του σακχάρου στο αίμα και προάγει την κατανάλωση πρόχειρου φαγητού κατά τη διάρκεια του διαστήματος που επιτρέπεται η λήψη τροφής. Για τους ηλικιωμένους ή τα άτομα με χρόνιες παθήσεις, η παρατεταμένη νηστεία μπορεί να επιδεινώσει την αδυναμία ή να επιταχύνει την απώλεια μυϊκής μάζας»
Δεν είναι η πρώτη φορά που η διαλειμματική νηστεία βρίσκεται στο επίκεντρο της κριτικής
Μια αυστηρή μελέτη τριών μηνών, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Internal Medicine το 2020, διαπίστωσε ότι οι συμμετέχοντες έχασαν μόνο ένα μικρό ποσό βάρους, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου μπορεί να προήλθε από τους μυς. Μια άλλη μελέτη έδειξε ότι η διαλειμματική νηστεία μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες όπως αδυναμία, πείνα, αφυδάτωση, πονοκεφάλους και δυσκολία συγκέντρωσης.
Η νέα μελέτη, λέει ο καθηγητής Μίσρα, προσθέτει τώρα μια πιο ανησυχητική προειδοποίηση, μια πιθανή σύνδεση με υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο, τουλάχιστον σε ορισμένες ομάδες.
Ο καθηγητή Zhong ρωτήθηκε τι θα συμβούλευε τους κλινικούς γιατρούς και το κοινό να αποκομίσουν από τα τελευταία ευρήματα.
Είπε ότι τα άτομα με καρδιακές παθήσεις ή διαβήτη πρέπει να είναι προσεκτικά όσον αφορά την υιοθέτηση ενός οκτάωρου διαστήματος για φαγητό. Τα ευρήματα υποδεικνύουν την ανάγκη για «εξατομικευμένες» διατροφικές συμβουλές, βασισμένες στην κατάσταση της υγείας και στα εξελισσόμενα στοιχεία.
«Με βάση τα μέχρι τώρα στοιχεία, φαίνεται ότι είναι πιο σημαντικό να εστιάζουμε σε αυτό που τρώνε οι άνθρωποι παρά στο πότε τρώνε. Τουλάχιστον, οι άνθρωποι μπορεί να εξετάσουν το ενδεχόμενο να μην υιοθετήσουν το οκτάωρο παράθυρο διατροφής για μεγάλο χρονικό διάστημα, είτε με σκοπό την πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων είτε για τη βελτίωση της μακροζωίας».
Είναι σαφές ότι, προς το παρόν, το μήνυμα δεν είναι τόσο να εγκαταλείψουμε εντελώς τη νηστεία, όσο να την προσαρμόσουμε στο προφίλ κινδύνου του κάθε ατόμου. Μέχρι να γίνουν πιο σαφή τα στοιχεία, το ασφαλέστερο μπορεί να είναι να εστιάζουμε λιγότερο στο ρολόι και περισσότερο στο πιάτο.
