Λίγες ημέρες πριν από τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, το οικονομικό επιτελείο οριστικοποιεί ένα ευρύ πακέτο παρεμβάσεων που στοχεύει στη μείωση φόρων, την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και τη δημιουργία σταθερών προϋποθέσεων για επενδύσεις και απασχόληση. Κεντρική θέση έχουν ο κατώτατος μισθός, η αύξηση των συντάξεων και η στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, μαζί με δράσεις για τη στέγαση και κίνητρα φορολογικής συνέπειας. Το συνολικό κόστος μπορεί να υπερβεί τα 1,7 δισ. ευρώ, με πολλές παρεμβάσεις να αποκτούν μόνιμο χαρακτήρα και να ξεδιπλώνονται στην τετραετία 2027-2030, πάντα εντός των δημοσιονομικών αντοχών.
Το περίγραμμα των εξαγγελιών: στόχοι, ορίζοντας και δημοσιονομική πειθαρχία
Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, στη ΔΕΘ θα παρουσιαστεί ένα συνεκτικό πακέτο που αφορά ευρύ φάσμα πολιτών: μισθωτούς, συνταξιούχους, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και νέες οικογένειες. Βασική επιδίωξη είναι η μόνιμη ελάφρυνση του οικογενειακού προϋπολογισμού, η μείωση φορολογικών και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων και η θωράκιση της ανάπτυξης με σταθερά θεμέλια. Δεν αποκλείονται «μέτρα-έκπληξη», υπό την προϋπόθεση ότι δεν διακυβεύεται η δημοσιονομική σταθερότητα.
Κατώτατος μισθός: οδικός χάρτης νέων αυξήσεων
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο κατώτατος μισθός, με έναν ρεαλιστικό οδικό χάρτη σταδιακών αυξήσεων στον ιδιωτικό τομέα. Η προοπτική αυτή δεν επηρεάζει μόνο τους χαμηλόμισθους, αλλά «ακουμπά» και το Δημόσιο, καθώς ο εισαγωγικός μισθός και τα μισθολογικά κλιμάκια συνδέονται εμμέσως με τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας. Παράλληλα, εξετάζεται νέο σύστημα κινήτρων για δημοσίους υπαλλήλους που θα συνδέεται με στοχοθεσία και απόδοση, καθώς και αναπροσαρμογές στα ειδικά μισθολόγια. Στόχος είναι μια συνολική πολιτική εισοδημάτων που επιβραβεύει την προσπάθεια και ενισχύει την παραγωγικότητα.
Οριζόντια αύξηση κύριων συντάξεων και ενισχύσεις
Για τους συνταξιούχους προκρίνεται οριζόντια αύξηση των κύριων συντάξεων, εκτιμώμενου εύρους 2,5%-2,7%, με έναρξη ισχύος την 1η Ιανουαρίου 2027 και με βάση την πορεία ΑΕΠ και πληθωρισμού. Παράλληλα, εξετάζεται αναπροσαρμογή της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης και η θέσπιση μόνιμης πρόσθετης παροχής για το σύνολο των συνταξιούχων. Τον Νοέμβριο προβλέπεται ενισχυμένη καταβολή επιδόματος, με ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγών στα κριτήρια ώστε να διευρυνθεί ο αριθμός των δικαιούχων. Επιπλέον, στο τραπέζι βρίσκονται αυξήσεις σε βασικά κοινωνικά επιδόματα, όπως το Επίδομα Παιδιού του ΟΠΕΚΑ και το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα.
Στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων: φοροελαφρύνσεις και ασφάλιση
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα δουν στοχευμένες ελαφρύνσεις για να ανασάνουν από το υψηλό κόστος και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα. Κομβική παρέμβαση αναμένεται η μείωση της προκαταβολής φόρου, ως πρώτο βήμα προς σταδιακή κατάργηση. Θεωρείται επίσης ειλημμένη μια νέα μείωση εργοδοτικών εισφορών, μέτρο που μειώνει το μισθολογικό κόστος και στηρίζει την απασχόληση. Προωθείται ακόμη αναμόρφωση του πλαισίου μεταφοράς φορολογικών ζημιών, με επέκταση της περιόδου συμψηφισμού πέραν της πενταετίας, δίνοντας ευελιξία στον επιχειρηματικό προγραμματισμό.
Ελεύθεροι επαγγελματίες και τεκμαρτό εισόδημα: διορθώσεις με «μπόνους συνέπειας»
Στους ελεύθερους επαγγελματίες σχεδιάζονται παρεμβάσεις που ισορροπούν μεταξύ μείωσης επιβαρύνσεων και αποτελεσματικής καταπολέμησης της φοροδιαφυγής. Το σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης επανεξετάζεται, με προτάσεις για «έξυπνες» διαφοροποιήσεις: μηχανισμοί επιβράβευσης για σταθερά συνεπείς φορολογικά και ασφαλιστικά επαγγελματίες, βασισμένοι σε αντικειμενικούς δείκτες και ειδικό αλγόριθμο αξιολόγησης. Ανάλογα με τη βαθμολογία συμμόρφωσης, μπορεί να προβλέπεται σταδιακός περιορισμός ή και εξαίρεση από το τεκμαρτό εισόδημα. Στο μικροσκόπιο βρίσκονται επίσης μειώσεις στο ελάχιστο τεκμαρτό για συγκεκριμένες κατηγορίες, αναθεώρηση των προσαυξήσεων που συνδέονται με έτη λειτουργίας, τζίρο και προσωπικό, καθώς και διεύρυνση εξαιρέσεων για μικρές επιχειρήσεις σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές.
Στέγαση και κίνητρα συνέπειας για τους φορολογουμένους
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο ζήτημα της στέγασης, με νέο πρόγραμμα για νέους και οικογένειες που επιδιώκουν πρώτη κατοικία, προσφέροντας ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης. Παράλληλα, εξετάζονται κίνητρα για τους συνεπείς φορολογουμένους: μεγαλύτερη έκπτωση φόρου για όσους υποβάλουν εγκαίρως δηλώσεις και εξοφλούν εφάπαξ τις υποχρεώσεις τους. Στόχος είναι η καλλιέργεια κουλτούρας συνέπειας, που μακροπρόθεσμα μειώνει τις ανισορροπίες και βελτιώνει τα δημόσια έσοδα χωρίς οριζόντιες επιβαρύνσεις.
Μέτρα για τον αγροτικό τομέα: ρευστότητα και μείωση κόστους
Για τον αγροτικό κόσμο, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο πληρωμής επιδοτήσεων, με συχνότερες καταβολές και επιτάχυνση εκταμιεύσεων για όσους υποβάλλουν εμπρόθεσμα την Ενιαία Αίτηση Πληρωμής. Παράλληλα, εξετάζονται παρεμβάσεις για το υψηλό κόστος παραγωγής και διευκολύνσεις για τα δανειακά βάρη που συσσωρεύτηκαν την περίοδο της κρίσης. Προβλέπεται επίσης η δημιουργία νέου Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, ώστε να εξασφαλιστεί στοχευμένη ρευστότητα και να ενισχυθούν επενδύσεις στον πρωτογενή τομέα.
Τι αλλάζει για τον πολίτη: από τον κατώτατο μισθό ως το καλάθι του νοικοκυριού
Το πακέτο της ΔΕΘ φιλοδοξεί να μεταφραστεί σε απτά οφέλη για τον πολίτη: σταδιακές αυξήσεις στον κατώτατο μισθό, προβλέψιμη βελτίωση των συντάξεων, χαμηλότερες επιβαρύνσεις για επιχειρήσεις και επαγγελματίες που θα επιτρέψουν καλύτερους μισθούς και περισσότερες θέσεις εργασίας, καθώς και πολιτικές στέγασης που δίνουν ανάσα σε νέους και οικογένειες. Η επιτυχία προϋποθέτει ισορροπία ανάμεσα στη στήριξη της κοινωνίας και στη δημοσιονομική σταθερότητα. Εφόσον τηρηθεί αυτή η ισορροπία, οι παρεμβάσεις μπορούν να ενισχύσουν το διαθέσιμο εισόδημα, να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να μειώσουν σταδιακά τις ανισότητες.
Εν κατακλείδι, οι εξαγγελίες της ΔΕΘ διαμορφώνουν έναν συνεκτικό οδικό χάρτη μεταρρυθμίσεων, με αιχμή τον κατώτατο μισθό, την αναπροσαρμογή των συντάξεων και στοχευμένες ελαφρύνσεις για μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Αν συνοδευτούν από σταθερή εφαρμογή και έμφαση στην ανταγωνιστικότητα και τη συνέπεια, μπορούν να μετατρέψουν τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας σε πραγματική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, με τον κατώτατο μισθό και το καθαρό εισόδημα των νοικοκυριών να λειτουργούν ως βασικούς δείκτες αυτής της προόδου.
