Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επανέλαβε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει προσηλωμένη στη σταδιακή απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, υπογραμμίζοντας πως δεν επιθυμεί να χρηματοδοτεί, έστω και έμμεσα, τον πόλεμο στην Ουκρανία. Οι Βρυξέλλες απέφυγαν, ωστόσο, να συγκρουστούν ευθέως με την Ουάσιγκτον για τη συμφωνία Τραμπ–Πούτιν, η οποία αφορά την απελευθέρωση ρωσικού ντίζελ και την αμερικανική εξαίρεση από τις κυρώσεις έως τον Απρίλιο του 2027.
Η Κομισιόν επιμένει ότι τα έσοδα από τις ρωσικές εξαγωγές ενέργειας ενισχύουν τη δυνατότητα της Μόσχας να συνεχίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Ουκρανίας. Για τον λόγο αυτό, η ευρωπαϊκή στρατηγική εξακολουθεί να κινείται προς τον περιορισμό των εισαγωγών και την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας της Ένωσης.
Η Κομισιόν για τα ρωσικά καύσιμα και τη χρηματοδότηση του πολέμου
Απαντώντας σε ερωτήσεις κατά το μεσημβρινό briefing της Επιτροπής, εκπρόσωπος της Κομισιόν τόνισε ότι η Ευρώπη γνωρίζει πολύ καλά το κόστος της εξάρτησης από τις εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία. Όπως σημείωσε, η ΕΕ παραμένει σε σταθερή πορεία για τη σταδιακή κατάργηση αυτών των εισαγωγών.
«Δεν θέλουμε σε καμία περίπτωση να τροφοδοτούμε τον πόλεμο στην Ουκρανία, τον οποίο αυτά τα ορυκτά καύσιμα βοηθούν να διεξάγεται», ανέφερε χαρακτηριστικά ο εκπρόσωπος. Η δήλωση αυτή αποτυπώνει τη βασική πολιτική θέση των Βρυξελλών: η ενεργειακή εξάρτηση δεν αποτελεί μόνο οικονομικό ή γεωπολιτικό ζήτημα, αλλά συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα της Ρωσίας να χρηματοδοτεί τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις.
Παράλληλα, η Επιτροπή ξεκαθάρισε ότι το ευρωπαϊκό καθεστώς κυρώσεων δεν έχει αλλάξει. Αντίθετα, στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων εξετάζεται νέο πακέτο μέτρων κατά της Ρωσίας, με στόχο την περαιτέρω αύξηση της πίεσης προς τη Μόσχα.
Η ΕΕ εφαρμόζει ήδη απαγορεύσεις και περιορισμούς στον ρωσικό ενεργειακό τομέα. Επιπλέον, ο μηχανισμός του πλαφόν στις τιμές επιτρέπει την παροχή υπηρεσιών μεταφοράς και ασφάλισης για ρωσικό πετρέλαιο και πετρελαϊκά προϊόντα μόνο όταν αυτά πωλούνται κάτω από τα καθορισμένα ανώτατα όρια. Με αυτόν τον τρόπο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν να περιορίσουν τα έσοδα της Ρωσίας, χωρίς να προκαλέσουν απότομη διαταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Οι ανησυχίες για την αμερικανική εξαίρεση
Οι Βρυξέλλες δεν απάντησαν με σαφήνεια στο ερώτημα εάν η αμερικανική απόφαση μπορεί να διευκολύνει την παράκαμψη των ευρωπαϊκών κυρώσεων ή να οδηγήσει σε πρόωρη επανεξέταση του πλαφόν στο ρωσικό πετρέλαιο.
Η Επιτροπή περιορίστηκε να επαναλάβει ότι η ευρωπαϊκή προσέγγιση δεν είναι η χαλάρωση, αλλά η ενίσχυση της πίεσης προς τη Μόσχα. Η διαφορά μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού, ωστόσο, δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με τον συντονισμό των κυρώσεων και την αποτελεσματικότητα των περιοριστικών μέτρων.
Εάν η αμερικανική εξαίρεση επιτρέψει την ευρύτερη κυκλοφορία ρωσικών καυσίμων στις διεθνείς αγορές, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθούν παράθυρα για έμμεση διοχέτευση προϊόντων και κεφαλαίων προς τη Ρωσία. Για την ΕΕ, το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο, καθώς οποιαδήποτε χαλάρωση θα μπορούσε να υπονομεύσει την προσπάθεια να αποδυναμωθεί οικονομικά η ρωσική πολεμική μηχανή.
Οι συνομιλίες στο Μαϊάμι
Η Κομισιόν επιβεβαίωσε επίσης ότι εκπροσωπήθηκε στις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στο Μαϊάμι. Στις επαφές συμμετείχαν ακόμη οι χώρες E3, δηλαδή η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και η Ουκρανία και το ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, στόχος των συζητήσεων ήταν να σημειωθεί πρόοδος προς μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη. Η επιδίωξη αυτή, όπως υποστήριξαν οι Βρυξέλλες, συμπίπτει με την ευρωπαϊκή θέση και με τη σταθερή στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία.
Δεν δόθηκαν, πάντως, λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των συνομιλιών. Επίσης, δεν διευκρινίστηκε εάν η αμερικανική πλευρά ζήτησε από τους Ευρωπαίους να πιέσουν το Κίεβο ώστε να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια. Η Επιτροπή παρέπεμψε στη διαπιστωμένη στήριξή της προς την Ουκρανία και στον στόχο τερματισμού του πολέμου, αποφεύγοντας να σχολιάσει επιχειρησιακές ή διπλωματικές λεπτομέρειες.
Ασαφής παραμένει η «ενεργειακή εκεχειρία»
Σε ό,τι αφορά την «ενεργειακή εκεχειρία» που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, η Επιτροπή δήλωσε ότι θα τη χαιρετίσει, εφόσον συμβάλει πραγματικά στον περιορισμό των εχθροπραξιών. Ξεκαθάρισε, όμως, ότι δεν γνωρίζει ακόμη τους ακριβείς όρους ή το περιεχόμενο της πρότασης.
Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, η Ουκρανία έχει εκφράσει την ετοιμότητά της να συμμετάσχει σε μια τέτοια συμφωνία. Αντίστοιχη σαφής δέσμευση από τη ρωσική πλευρά δεν είχε καταγραφεί, ενώ οι αναφορές για ρωσικές επιθέσεις συνεχίστηκαν και κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου.
Η ασάφεια γύρω από την ενεργειακή εκεχειρία ενισχύει τον προβληματισμό στην Ευρώπη. Μια προσωρινή συμφωνία θα μπορούσε να περιορίσει τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, δεν είναι όμως σαφές εάν θα συνοδευτεί από μηχανισμούς ελέγχου, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ή συνέπειες σε περίπτωση παραβίασης.
Σταθερή η ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία
Η Κομισιόν απέφυγε επίσης να ορίσει μια συγκεκριμένη «κόκκινη γραμμή» στις σχέσεις της με την κυβέρνηση Τραμπ. Οι ερωτήσεις αφορούσαν τη συμφωνία με τη Μόσχα, τις πιέσεις προς το Κίεβο και τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου για τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Αντί να σχολιάσει δημόσια τις διαφωνίες, η Επιτροπή επέμεινε ότι η ευρωπαϊκή θέση μεταφέρθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τις συνομιλίες του Μαϊάμι. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι η στήριξη της ΕΕ προς τον Ουκρανό πρόεδρο και την κυβέρνησή του παραμένει «πλήρης και ακλόνητη».
Το βασικό μήνυμα των Βρυξελλών είναι ότι η Ευρώπη δεν θέλει να χρηματοδοτεί τον πόλεμο μέσω ρωσικών καυσίμων. Για τον λόγο αυτό, η απεξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια, η διατήρηση των κυρώσεων και η ενίσχυση της πίεσης προς τη Μόσχα παραμένουν βασικοί πυλώνες της ευρωπαϊκής πολιτικής.
