Μικρά πάρκα, σκιερές στοές, δρόμοι με πράσινο, σημεία με καλό αερισμό και βρύσες με δροσερό νερό. Μέσα στο πυκνό τσιμέντο της Αθήνας, μια νέα πρωτοβουλία επιχειρεί να χαρτογραφήσει τις «ανάσες» της πόλης, δίνοντας στους πολίτες τη δυνατότητα να μετακινούνται με μεγαλύτερη ασφάλεια και θερμική άνεση τις ημέρες του καύσωνα.
Πρόκειται για το #CoolRoutes, την ιδέα που αναδείχθηκε νικήτρια στο «αφηγηματικό» hackathon «Επανεφευρίσκοντας τη ζέστη, η περίπτωση της Αθήνας», στο πλαίσιο του Heatwave Project. Μέσα από εργαλεία όπως το Google Maps και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι πολίτες θα μπορούν να εντοπίζουν και να μοιράζονται «δροσερά» σημεία στην πόλη μέσω ειδικών “cool pins”, δημιουργώντας ουσιαστικά έναν διαδραστικό χάρτη θερμικής άνεσης.
«Να περάσουμε από την αβοηθησία στη συλλογική δράση»
Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ειδική σε θέματα επικοινωνίας και μέλος της ομάδας #CoolRoutes, Μάρθα Γατσίνου, βασικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι να αλλάξει το αφήγημα γύρω από τους καύσωνες.
«Θέλαμε να περάσουμε από το “υποφέρω μόνος μου μέσα στην πόλη” στο πώς μπορούμε να έχουμε περισσότερη συλλογική δράση και αλληλοβοήθεια», σημειώνει.
Η πιλοτική εφαρμογή της δράσης αναμένεται να ξεκινήσει τον Ιούνιο του 2026 και απευθύνεται κυρίως σε ανθρώπους που είναι αναγκασμένοι να μετακινούνται καθημερινά στο κέντρο της Αθήνας, ακόμη και σε συνθήκες ακραίας ζέστης.
Ψηφιακή κοινότητα για τις ημέρες καύσωνα
Η πρωτοβουλία στοχεύει στη δημιουργία μιας ψηφιακής κοινότητας, μέσα από την οποία οι χρήστες θα μπορούν να σχεδιάζουν διαδρομές με βασικό κριτήριο όχι μόνο την απόσταση, αλλά και τη θερμική άνεση.
«Ο κάθε πολίτης θα μπορεί να χαράξει μια διαδρομή που να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τη σκιά, τη δροσιά, το αν υπάρχουν βρύσες κοντά», εξηγεί η Μάρθα Γατσίνου.
Σε πρώτη φάση θα δημιουργηθεί ένας χάρτης της πόλης με “δροσερά pins”, ενώ σχεδιάζεται και σύστημα live reporting, μέσω του οποίου οι πολίτες θα ενημερώνουν για προβλήματα που συναντούν, όπως βρύσες που δεν λειτουργούν ή σημεία χωρίς επαρκή σκίαση.
Παράλληλα, οι χρήστες θα μπορούν να βαθμολογούν τα σημεία και να μοιράζονται πληροφορίες μέσα από το hashtag #CoolRoutes.
Στοές, μικρά πάρκα και δρόμοι με πράσινο
Σύμφωνα με την ομάδα της πρωτοβουλίας, τα σημεία δροσιάς δεν είναι απαραίτητα μεγάλοι δημόσιοι χώροι. «Μπορεί να είναι στοές, μικρά πάρκα, δρόμοι με περισσότερο πράσινο, σημεία που ίσως δεν τα σκεφτόμαστε», σημειώνει η κα Γατσίνου.
Στόχος είναι οι πολίτες να μπορούν, για παράδειγμα, βγαίνοντας από ένα λεωφορείο ή σταθμό μετρό, να εντοπίζουν άμεσα κοντινά δροσερά σημεία και να επιλέγουν ασφαλέστερες διαδρομές πεζής μετακίνησης.
Heatwave Project: Αλλάζοντας το αφήγημα γύρω από τους καύσωνες
Το Heatwave Project ξεκίνησε στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 2025, με βασικό στόχο να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο οι πολίτες αντιλαμβάνονται τους καύσωνες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Όπως εξηγεί ο υπεύθυνος επικοινωνίας του προγράμματος, Ιάσονας Κάντας, «θέλουμε να μιλάμε διαφορετικά για τους καύσωνες, με έναν τρόπο που να κάνει τους πολίτες να αισθανθούν ότι μπορούν να δράσουν συλλογικά».
Στο πλαίσιο αυτό διοργανώθηκε τον Απρίλιο στην Αθήνα το hackathon «Επανεφευρίσκοντας τη ζέστη, η περίπτωση της Αθήνας», με τη συμμετοχή περίπου 40 ατόμων από διαφορετικούς επαγγελματικούς χώρους.
Η ιδέα των #CoolRoutes απέσπασε την πρώτη θέση και έλαβε αρχική χρηματοδότηση 2.000 ευρώ για την πιλοτική εφαρμογή της το καλοκαίρι του 2026.
Οι καύσωνες ως κοινωνικό και ψυχολογικό ζήτημα
Σύμφωνα με έρευνα του Heatwave Project και της Mindworks Lab, περισσότεροι από τους μισούς Έλληνες δηλώνουν ότι επηρεάζονται έντονα από τους καύσωνες, ενώ η πλειονότητα θεωρεί ότι πρόκειται για σοβαρή απειλή για το μέλλον.
Ειδικότερα:
- 6 στους 10 θεωρούν ότι οι ίδιες οι κοινότητες και οι γειτονιές πρέπει να αναλάβουν δράση.
- Μόνο 1 στους 4 πιστεύει ότι οι πολίτες μπορούν πράγματι να δράσουν συλλογικά.
- Το 61% των γυναικών δηλώνει ότι επηρεάζεται έντονα από τους καύσωνες, έναντι 44% των ανδρών.
- Στη Generation Z το ποσοστό φτάνει το 67%.
Η υπεύθυνη engagement του Heatwave Project, Αλεξάνδρα Γκαράνη, σημειώνει ότι η έρευνα ανέδειξε μια σημαντική αντίφαση:
«Αναγνωρίζουμε ότι χρειάζεται συλλογική προσαρμογή, αλλά δεν έχουμε εμπιστοσύνη ότι μπορούμε να το πετύχουμε».
«Οι καύσωνες είναι εδώ και θα μείνουν»
Για τη Μάρθα Γατσίνου, η ουσία της πρωτοβουλίας είναι να μεταφέρει ένα πιο θετικό και συμμετοχικό μήνυμα γύρω από την κλιματική κρίση.
«Το αφήγημα γύρω από τον καύσωνα είναι ότι πρόκειται για ένα αναγκαίο κακό, σαν θεομηνία. Όμως οι καύσωνες είναι εδώ και θα μείνουν. Το θέμα είναι πώς μπορούμε να προωθήσουμε λύσεις, αλληλοβοήθεια και να βρούμε κουράγιο ο ένας από τον άλλον», υπογραμμίζει.
Και προσθέτει: «Το γεγονός ότι προτείνουμε σημεία με πράσινο, καλό αερισμό και λιγότερη κίνηση, δείχνει και τα πραγματικά προβλήματα των πόλεών μας: πολύ τσιμέντο, λίγο πράσινο και περιορισμένα σημεία δροσιάς».
