Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, τα κράτη του Κόλπου δέχονται καταιγισμό ιρανικών πυραύλων και drones, αφήνοντας τους ηγέτες τους μπροστά σε μια δυσάρεστη επιλογή: είτε να δυσαρεστήσουν τον στενότερο σύμμαχο και εγγυητή της ασφάλειάς τους είτε να ρισκάρουν την οργή ενός ισχυρού γείτονα με τον οποίο θα πρέπει να συνυπάρχουν για πολύ καιρό μετά τον τερματισμό του πολέμου.
Το Σαββατοκύριακο, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασηςτου Ιράν παραδέχθηκαν ότι περίπου το 40% της δύναμης πυρός τους είχε κατευθυνθεί προς το Ισραήλ, ενώ το μεγαλύτερο μέρος είχε στοχεύσει τους γείτονές τους. Πάνω από 2.000 βλήματα έχουν εκτοξευθεί εναντίον κρατών του Κόλπου.
Και οι δύο πλευρές της σύγκρουσης φαίνεται να αξιοποιούν τα πλήγματα στον Κόλπο προς όφελός τους. Το Ιράν ελπίζει ότι οι επιθέσεις θα απομακρύνουν τα κράτη του Κόλπου από την Ουάσιγκτον, ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φαίνεται να χρησιμοποιούν τις ιρανικές επιθέσεις για να πιέσουν τις αραβικές κυβερνήσεις να συμμετάσχουν στον πόλεμο. Ο Καμάλ Χαράζι, βασικός σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, δήλωσε στο CNN ότι τα πλήγματα θα συνεχιστούν με στόχο να πιεστούν τα κράτη του Κόλπου να πείσουν τον Αμερικανό πρόεδρο να αποσυρθεί από τη σύγκρουση.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ δήλωσε στο CNN ότι το γεγονός πως οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή δέχθηκαν τόσο σφοδρά πλήγματα από το Ιράν ήταν η «μεγαλύτερη έκπληξη» του πολέμου, προσθέτοντας ότι οι επιθέσεις ώθησαν τα κράτη του Κόλπου να «επιμείνουν να εμπλακούν». Ωστόσο, οι αραβικές χώρες του Κόλπου έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν επιθυμούν να συμμετάσχουν στον πόλεμο.
Ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής και σύμμαχος του Τραμπ Λίντσεϊ Γκράχαμ, ήταν πιο σαφής στις πιέσεις προς τους συμμάχους της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή να λάβουν μέρος στη σύγκρουση. Μετά από επίσκεψη στο Ισραήλ, διερωτήθηκε γιατί οι ΗΠΑ θα πρέπει να υπερασπίζονται εταίρους, όπως η Σαουδική Αραβία, που αρνούνται να συμμετάσχουν σε αυτό που χαρακτήρισε κοινό αγώνα εναντίον του Ιράν. Αν δεν το κάνουν, «θα υπάρξουν συνέπειες», προειδοποίησε ο γερουσιαστής.
Οι ηγέτες της περιοχής έχουν σε μεγάλο βαθμό αποφύγει να απαντήσουν δημόσια σε αυτές τις πιέσεις. Ωστόσο, ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας από το Ντουμπάι Χαλάφ Αλ Χαμπτούρ, έδωσε μια εικόνα του κλίματος στον Κόλπο, απαντώντας στα σχόλια του Γκράχαμ.
«Γνωρίζουμε πολύ καλά γιατί δεχόμαστε επιθέσεις και γνωρίζουμε επίσης ποιος έσυρε ολόκληρη την περιοχή σε αυτή την επικίνδυνη κλιμάκωση χωρίς να συμβουλευτεί εκείνους που αποκαλεί “συμμάχους” του στην περιοχή», έγραψε στην πλατφόρμα X, πριν διαγράψει την ανάρτησή του.
Τα κράτη του Κόλπου φοβούνται ότι θα παρασυρθούν σε έναν ευρύτερο πόλεμο, τις μακροπρόθεσμες συνέπειες του οποίου ίσως χρειαστεί να διαχειριστούν μόνα τους. Υπάρχει επίσης η αίσθηση στον Κόλπο ότι, ξεκινώντας πόλεμο με το Ιράν, η κυβέρνηση του Τραμπ έδωσε προτεραιότητα στην ασφάλεια του Ισραήλ έναντι εκείνης των συμμάχων της, δήλωσε ο Χασάν Αλχασάν, ανώτερος πολιτικός ερευνητής για τη Μέση Ανατολή στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών.
«Αυτή η δυσπιστία πιθανότατα θα αποτελέσει εμπόδιο στο να συμμετάσχουν τα κράτη του Κόλπου σε επιθετικές ενέργειες», είπε.
Γιατί η περιοχή διστάζει να μπει στη σύγκρουση
Τα κράτη του Κόλπου γνωρίζουν πολύ καλά τη δύσκολη θέση στην οποία βρίσκονται.
«Στο κάτω-κάτω, είναι γείτονες», δήλωσε αξιωματούχος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στο CNN, αναφερόμενος στο Ιράν. Οι σχέσεις με την Τεχεράνη θα πρέπει κάποια στιγμή να εξομαλυνθούν, ακόμη κι αν χρειαστούν δεκαετίες για να καλυφθεί το «τεράστιο χάσμα εμπιστοσύνης», πρόσθεσε.
Οι αμερικανικές δυνάμεις αργά ή γρήγορα θα «μαζέψουν τα πράγματά τους και θα φύγουν» από τη Μέση Ανατολή, ενώ το Ιράν θα παραμείνει γείτονας, δήλωσε ο Μπάντερ Αλ Σαΐφ, καθηγητής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Κουβέιτ.
«Έφυγαν από το Αφγανιστάν. Φεύγουν από το Ιράκ και κάποια στιγμή θα φύγουν και από την περιοχή μας. Άρα πρέπει να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας», σημείωσε.
Ορισμένα μικρότερα κράτη του Κόλπου ενδέχεται επίσης να περιμένουν να δουν πώς θα αντιδράσει η Σαουδική Αραβία- η σημαντικότερη δύναμη της περιοχής- και οι αποφάσεις της θα μπορούσαν να καθορίσουν αν θα ακολουθήσουν και άλλοι. Ωστόσο, η είσοδος στη σύγκρουση θα μπορούσε να αναγκάσει το Ριάντ να πολεμήσει σε πολλαπλά μέτωπα, συμπεριλαμβανομένων των νότιων συνόρων του με την Υεμένη, όπου οι Χούθι- οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν- έχουν μειώσει τις πολυετείς επιθέσεις τους στο σαουδαραβικό έδαφος.
Μεταξύ των χωρών του Κόλπου που έχουν στοχοποιηθεί από το Ιράν, η Σαουδική Αραβία είναι η μόνη που διαθέτει ακτογραμμή στην Ερυθρά Θάλασσα, γεγονός που της δίνει εναλλακτική οδό εξαγωγών παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ. Όμως, και αυτή η διαδρομή είναι ευάλωτη σε επιθέσεις από συμμάχους του Ιράν.
Επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές
Ένα ακόμη ζήτημα που ανησυχεί τα κράτη του Κόλπου είναι οι επιθέσεις σε κρίσιμες αστικές υποδομές. Το προηγούμενο Σαββατοκύριακο επλήγη μονάδα αφαλάτωσης στο νησί Κεσμ, γεγονός που οδήγησε το Ιράν να απαντήσει πλήττοντας με drone εγκατάσταση αφαλάτωσης στο Μπαχρέιν. Το περιστατικό αύξησε τους φόβους ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να επεκταθεί και στις υποδομές νερού σε μια περιοχή που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αφαλάτωση.
Επικαλούμενη έναν Ισραηλινό αξιωματούχο, η Jerusalem Post ανέφερε την Κυριακή (8/3) ότι τα ΗΑΕ ήταν υπεύθυνα για την επίθεση στο ιρανικό εργοστάσιο, πιθανώς την πρώτη επίθεσή τους κατά του Ιράν κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου. Ωστόσο, τα ΗΑΕ το διέψευσαν άμεσα. Αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η στάση του Άμπου Ντάμπι στον πόλεμο ήταν καθαρά αμυντική και θα παρέμενε έτσι, επαναλαμβάνοντας παράλληλα το δικαίωμα της χώρας να υπερασπιστεί την κυριαρχία της.
Η Jerusalem Post επικαλέστηκε αργότερα μια πηγή κοντά στα ΗΑΕ που κατηγορούσε Ισραηλινούς αξιωματούχους ότι διέδιδαν «φήμες».
Είναι αποτελεσματική η στρατηγική του Ιράν;
Υπάρχουν ενδείξεις ότι η στρατηγική του Ιράν ίσως αποδίδει. Οι μεταφορές ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν σχεδόν σταματήσει, θέτοντας ουσιαστικά σε κίνδυνο περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Η διαταραχή αυτή έχει προκαλέσει, σύμφωνα με αναλυτές, το μεγαλύτερο σοκ στην αγορά πετρελαίου στην ιστορία, εκτοξεύοντας τις τιμές καυσίμων.
Λίγες ημέρες αφότου το Ιράν άρχισε να πλήττει τα κράτη του Κόλπου, η εταιρεία QatarEnergy, η οποία αντιπροσωπεύει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG, σταμάτησε την παραγωγή μετά από επιθέσεις στις εγκαταστάσεις της, εκτοξεύοντας τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη σχεδόν κατά 50%. Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ προειδοποίησε ότι το πετρέλαιο θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα 150 δολάρια το βαρέλι αν η σύγκρουση συνεχίσει να διαταράσσει τις εξαγωγές του Κόλπου. Την ίδια ώρα, ορισμένοι σύμμαχοι του Τραμπ στον Κόλπο επανεξετάζουν επενδύσεις στο εξωτερικό, καθώς ο πόλεμος επιβαρύνει τις οικονομίες τους, σύμφωνα με αξιωματούχο της περιοχής.
Παρά τις αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές και τις οικονομίες του Κόλπου, οι κυβερνήσεις της περιοχής εξακολουθούν να διστάζουν να εισέλθουν σε έναν πόλεμο που δεν ελέγχουν, φοβούμενες ότι θα παρασυρθούν σε μια αντιπαράθεση της οποίας τις συνέπειες ίσως χρειαστεί να διαχειριστούν για πολύ καιρό μετά την αποχώρηση των εξωτερικών δυνάμεων.
«Ωστόσο, υπάρχει και ο κίνδυνος της αδράνειας», προειδοποίησε ο Αλχασάν. «Για πόσο ακόμα θα μένει ο Κόλπος παθητικός απέναντι στις επιθέσεις; Η αδράνεια εγκυμονεί κινδύνους» τόνισε.
Πηγή: CNN
