Το πρώτο δίμηνο του 2026 σημαδεύτηκε από μια πυκνή και διαρκώς κλιμακούμενη αλληλουχία εξελίξεων στο Ιράν, από τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις και τη βίαιη καταστολή έως τις στρατιωτικές προειδοποιήσεις, τις κινήσεις αποτροπής και τις ύστατες διπλωματικές επαφές. Το Reuters κατέγραψε βήμα προς βήμα την πορεία προς την κρίση, μέσα από οπτικό υλικό, δηλώσεις και επιβεβαιωμένα στοιχεία από το πεδίο.
Η αρχή έγινε την 1η Ιανουαρίου, όταν βίντεο αυτόπτη μάρτυρα από την Άζνα της επαρχίας Λορεστάν έδειχνε αναποδογυρισμένο αυτοκίνητο και φωτιές έξω από αστυνομικό τμήμα, ενώ διαδηλωτές φώναζαν συνθήματα υπέρ του Ρεζά Παχλαβί, γιου του τελευταίου Σάχη του Ιράν. Το Reuters επιβεβαίωσε την τοποθεσία συγκρίνοντας κτίρια, οδικό δίκτυο και φωτισμό με δορυφορικές εικόνες, ενώ το πρακτορείο Fars ανέφερε ότι ταραχοποιοί εισέβαλαν στο αστυνομικό αρχηγείο γύρω στις 18:00 τοπική ώρα.
Στις 3 Ιανουαρίου, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ διεμήνυσε ότι η ηγεσία δεν πρόκειται να υποχωρήσει, δηλώνοντας πως μπορεί να υπάρξει διάλογος με τους διαδηλωτές, όχι όμως με όσους χαρακτήρισε ταραχοποιούς, «οι οποίοι πρέπει να μπουν στη θέση τους». Την επόμενη ημέρα, στις 4 Ιανουαρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι εάν οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας κλιμακώσουν τη βία κατά των διαδηλωτών, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα απαντήσουν πολύ σκληρά.
Ύστερα από ημέρες σχεδόν πλήρους διακοπής πρόσβασης στο διαδίκτυο, στις 12 Ιανουαρίου χαλάρωσαν ορισμένοι περιορισμοί, επιτρέποντας στα μέσα ενημέρωσης να μεταδώσουν βίντεο που είχαν καταγραφεί στις 8 Ιανουαρίου στην Τεχεράνη. Σε αυτά, διαδηλωτές είχαν συγκεντρωθεί κοντά στην πλατεία Χαφτέ Τιρ, ενώ στο βάθος ακούγονταν συνεχείς πυροβολισμοί. Άλλα πλάνα έδειχναν φλεγόμενο όχημα και ένοπλες δυνάμεις ασφαλείας να πυροβολούν προς το πλήθος. Την ίδια ημέρα, σύμφωνα με το Reuters και με βάση υλικό από κάμερα ασφαλείας, άτομα ντυμένα στα μαύρα κατέστρεφαν το εσωτερικό του τεμένους Abuzar στην Τεχεράνη, μία ημέρα πριν, σύμφωνα με κρατικά μέσα, το κτίριο πυρποληθεί.
Η ανθρώπινη διάσταση της καταστολής αποτυπώθηκε στο υλικό που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 11 Ιανουαρίου, με συγγενείς να έχουν συγκεντρωθεί έξω από το ιατροδικαστικό κέντρο Kahrizak στην Τεχεράνη για να αναγνωρίσουν σορούς μέσα σε σάκους. Τέσσερις ημέρες αργότερα, στις 15 Ιανουαρίου, δεκάδες Ιρανοί που ζουν στην Τιφλίδα διαδήλωσαν έξω από την πρεσβεία του Ιράν στη Γεωργία, κρατώντας σημαίες του Ιράν και του Ισραήλ, φωτογραφίες του Ρεζά Παχλαβί και καίγοντας πορτρέτα του Χαμενεΐ.
Η κρίση πέρασε σε νέα φάση την 1η Φεβρουαρίου, όταν ο Χαμενεΐ προειδοποίησε ότι ενδεχόμενη αμερικανική επίθεση θα προκαλούσε περιφερειακό πόλεμο. Την ίδια ημέρα, ο Τραμπ απάντησε από τη Φλόριντα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ισχυρή ναυτική παρουσία στην περιοχή και ότι, εάν δεν υπάρξει συμφωνία, θα φανεί αν η προειδοποίηση του Ιρανού ηγέτη ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Η ένταση κλιμακώθηκε περαιτέρω στις 4 Φεβρουαρίου, όταν ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι κατέρριψε ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος που προσέγγισε «επιθετικά» το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln στην Αραβική Θάλασσα. Μία ημέρα αργότερα, στις 5 Φεβρουαρίου, η ιρανική κρατική Press TV μετέδωσε ότι ο βαλλιστικός πύραυλος μεγάλου βεληνεκούς Khorramshahr 4 έχει αναπτυχθεί σε μία από τις υπόγειες πυραυλικές εγκαταστάσεις των Φρουρών της Επανάστασης. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο πύραυλος έχει εμβέλεια 2.000 χιλιομέτρων και δυνατότητα μεταφοράς κεφαλής 1.500 κιλών.
Στο διπλωματικό πεδίο, στις 6 Φεβρουαρίου, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν Σαγίντ Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι είχε χωριστές επαφές στη Μουσκάτ με την ιρανική αντιπροσωπεία υπό τον Αμπάς Αραγτσί και με την αμερικανική πλευρά, στην οποία συμμετείχαν ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ. Δύο ημέρες μετά, στις 8 Φεβρουαρίου, ο Αραγτσί δήλωσε ότι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιλέξουν τη διπλωματία, το Ιράν θα πράξει το ίδιο, αλλά «αν μιλήσουν με βία, θα απαντήσουμε με βία».
Στις 11 Φεβρουαρίου, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, μιλώντας στην πλατεία Αζαντί για την επέτειο της Ισλαμικής Επανάστασης, δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων και είναι έτοιμη να δεχθεί κάθε είδους επαλήθευση. Την ίδια ώρα, ωστόσο, η ιρανική πλευρά απέκλειε τη συμπερίληψη του βαλλιστικού της προγράμματος στις διαπραγματεύσεις.
Η στρατιωτική πίεση εντάθηκε στα μέσα Φεβρουαρίου. Στις 19 Φεβρουαρίου, Ιράν και Ρωσία πραγματοποίησαν κοινές ναυτικές ασκήσεις στη Θάλασσα του Ομάν και στον βόρειο Ινδικό Ωκεανό. Την ίδια ημέρα, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ βρίσκεται σε στενό συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες και προειδοποίησε ότι αν οι αγιατολάδες επιτεθούν, θα αντιμετωπίσουν απάντηση που «δεν μπορούν καν να φανταστούν».
Στις 21 Φεβρουαρίου, πλάνα του Reuters κατέγραψαν αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη στη βάση Lajes στις Αζόρες. Δύο ημέρες αργότερα, στις 23 Φεβρουαρίου, το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford κατέπλευσε στη Σούδα της Κρήτης, σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στις 24 Φεβρουαρίου, κατά την ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους, ο Τραμπ διατύπωσε τον ισχυρισμό ότι το ιρανικό καθεστώς είχε σκοτώσει 32.000 διαδηλωτές και επανέλαβε ότι η προτίμησή του είναι η διπλωματία, ξεκαθαρίζοντας όμως πως δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Η τελευταία καταγεγραμμένη διπλωματική προσπάθεια του χρονολογίου έρχεται στις 26 Φεβρουαρίου. Φωτογραφίες που δόθηκαν στη δημοσιότητα από το Oman News Agency έδειχναν τον Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι να συναντά στη Γενεύη τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ για συνομιλίες γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Σύμφωνα με την ομανική πλευρά, οι διαβουλεύσεις διεξάγονταν σε εντατικό και εποικοδομητικό κλίμα, με «πρωτοφανή ανοιχτότητα» σε νέες ιδέες και λύσεις. Ξεχωριστό υλικό του Reuters έδειχνε, την ίδια ημέρα, την ιρανική αντιπροσωπεία να αναχωρεί για τον χώρο των συνομιλιών.
Αυτό το πυκνό δίμηνο, όπως αποτυπώνεται στο χρονολόγιο του Reuters, δείχνει ότι η σύγκρουση δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά. Χτίστηκε σταδιακά, πάνω σε εσωτερική αποσταθεροποίηση, αμοιβαίες απειλές, στρατιωτικές μετακινήσεις και μια διπλωματία που, παρά τις αλλεπάλληλες επαφές, δεν μπόρεσε να ανακόψει την πορεία προς την κρίση.
Πηγή: Reuters
