Παρά τη μικρή αποκλιμάκωση που καταγράφηκε στις τιμές του αργού πετρελαίου τις τελευταίες ημέρες, η εικόνα στην αντλία δεν δείχνει να ακολουθεί με την ίδια ευκολία. Η βενζίνη, το ντίζελ και τα αεροπορικά καύσιμα παραμένουν «κολλημένα» σε υψηλά επίπεδα, όχι επειδή λείπει το αργό, αλλά επειδή το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα έχει σκοντάψει σε ένα διαφορετικό, πιο σκληρό εμπόδιο: την έλλειψη δυναμικότητας στη διύλιση. Αυτό είναι το μήνυμα-προειδοποίηση που στέλνουν η ExxonMobil και η Chevron, οι δύο μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες των ΗΠΑ, επισημαίνοντας ότι το πραγματικό σημείο πίεσης έχει μεταφερθεί από το πετρέλαιο στην παραγωγή καυσίμων.
Η αγορά, όπως περιγράφεται και σε ρεπορτάζ του Bloomberg, ζει μια περίοδο όπου τα διυλιστήρια δυσκολεύονται να μετατρέψουν το διαθέσιμο αργό σε τελικά προϊόντα, ακριβώς τη στιγμή που νοικοκυριά και επιχειρήσεις χρειάζονται σταθερή ροή καυσίμων για μεταφορές, θέρμανση, βιομηχανία και εφοδιαστική αλυσίδα. Το αποτέλεσμα είναι διπλό: από τη μία, τα περιθώρια κέρδους στη διύλιση εκτινάσσονται σε ιστορικά υψηλά· από την άλλη, οι τιμές καυσίμων παραμένουν επίμονα ακριβές, τροφοδοτώντας πληθωριστικές πιέσεις ακόμη και όταν το αργό διορθώνει.
Chevron και ExxonMobil: Προειδοποίηση για τις τιμές καυσίμων λόγω «στενωπού» στη διύλιση
Υπό κανονικές συνθήκες, η πτώση της τιμής του αργού μεταφέρεται σχετικά γρήγορα στη βενζίνη και στο ντίζελ. Όμως σήμερα, όπως υπογραμμίζουν Chevron και ExxonMobil, αυτός ο μηχανισμός μετάδοσης έχει εξασθενήσει. Η «στενωπός» βρίσκεται στη διύλιση: τα διυλιστήρια είναι λιγότερα, λειτουργούν πιο οριακά και επηρεάζονται περισσότερο από γεωπολιτικές αναταράξεις, περιορισμούς εμπορίου και έκτακτα συμβάντα.
«Το μεγαλύτερο σημείο πίεσης στο ενεργειακό σύστημα είναι πλέον η διύλιση», δήλωσε ο οικονομικός διευθυντής της ExxonMobil, Νιλ Χάνσεν, εκτιμώντας ότι η αγορά εξακολουθεί να υποτιμά το μέγεθος του προβλήματος. Η διαπίστωση αυτή εξηγεί γιατί, ακόμη κι όταν το αργό υποχωρεί, οι λιανικές τιμές καυσίμων δεν ακολουθούν με την ίδια ταχύτητα: το «μπουκάλι» στενεύει στο τελικό στάδιο, εκεί όπου παράγεται το προϊόν που φτάνει στον καταναλωτή.
Γιατί λείπει η διυλιστική δυναμικότητα
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Melius Research, σχεδόν το 10% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης βρίσκεται σήμερα ουσιαστικά εκτός αγοράς. Πρόκειται για ένα σοκ που δεν προκύπτει από έναν μόνο παράγοντα, αλλά από τη συσσώρευση πολλών πιέσεων:
– Οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία εντείνουν την αβεβαιότητα και αυξάνουν τον κίνδυνο διαταραχών.
– Η περιορισμένη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ λειτουργεί ως μόνιμος πονοκέφαλος για την ομαλή ροή ενεργειακών προϊόντων.
– Οι συνεχείς ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια αφαιρούν παραγωγική ικανότητα από την αγορά.
– Οι περιορισμοί της Κίνας στις εξαγωγές καυσίμων μειώνουν την προσφορά διυλισμένων προϊόντων διεθνώς.
Όλα αυτά, αθροιστικά, αφαιρούν εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας παραγωγικής δυνατότητας. Έτσι, τα διυλιστήρια που παραμένουν σε λειτουργία καλούνται να καλύψουν το κενό, δουλεύοντας σχεδόν στο μέγιστο, με ελάχιστα περιθώρια να αυξήσουν κι άλλο την παραγωγή—ακόμη κι αν υπάρχει επαρκής προσφορά αργού.
Ιστορικά υψηλά περιθώρια, επίμονα υψηλές τιμές
Η στενότητα στη διύλιση έχει οδηγήσει σε ιστορικά υψηλά περιθώρια διύλισης, ενισχύοντας την κερδοφορία των εταιρειών με ισχυρή παρουσία σε διυλιστήρια. Όμως για την πραγματική οικονομία αυτό μεταφράζεται σε ακριβότερο καύσιμο παντού: από το κόστος μεταφορών και τις τιμές προϊόντων στα ράφια, μέχρι τα εισιτήρια και την αλυσίδα logistics.
Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν ο καταναλωτής ακούει ότι «το πετρέλαιο έπεσε», στην πράξη πληρώνει αυτό που καθορίζει η αγορά των διυλισμένων προϊόντων: τα αποθέματα και η διαθέσιμη παραγωγική ικανότητα.
Δυσοίωνες ενδείξεις για το 2026 και έντονη πίεση στα μεσαία αποστάγματα
Η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης ξεπέρασε τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, προκαλώντας πολιτικές πιέσεις προς τις πετρελαϊκές εταιρείες. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επικρίνει τον κλάδο επειδή οι τιμές των καυσίμων δεν υποχωρούν με τον ίδιο ρυθμό που πέφτει το αργό. Είναι ενδεικτικό ότι οι λιανικές τιμές της βενζίνης βρίσκονται μόλις 10% χαμηλότερα από το υψηλό του Μαΐου, ενώ το αμερικανικό αργό WTI έχει υποχωρήσει περίπου 26% από τα υψηλά του 2026.
Ακόμη πιο σφιχτή είναι η κατάσταση στο ντίζελ. Ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουέρθ, τόνισε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στα λεγόμενα μεσαία αποστάγματα (middle distillates): ντίζελ, αεροπορικά καύσιμα και πετρέλαιο θέρμανσης. Οι λιανικές τιμές του ντίζελ είναι μόλις 6% χαμηλότερα από τα υψηλά της χρονιάς, παρότι η πτώση του WTI είναι σχεδόν τετραπλάσια. Και προειδοποίησε ότι το «σφίξιμο» μπορεί να ενταθεί τους επόμενους μήνες, καθώς το βόρειο ημισφαίριο θα αρχίσει να αναπληρώνει αποθέματα πετρελαίου θέρμανσης ενόψει χειμώνα.
«Πιστεύω ότι θα συνεχίσουμε να βλέπουμε ανοδικές πιέσεις στις τιμές των καυσίμων κατά το τρίτο τρίμηνο και πιθανότατα και αργότερα», ανέφερε χαρακτηριστικά, δίνοντας έναν ιδιαίτερα επιφυλακτικό τόνο για την εξέλιξη του γεωπολιτικού σκηνικού.
Παρόμοια ανάγνωση κάνει και η Goldman Sachs. Ο αναλυτής Νιλ Μέτα περιέγραψε τη διύλιση ως τη βασική «στενωπό» της παγκόσμιας πετρελαϊκής αγοράς, σημειώνοντας ότι τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων παραμένουν εξαιρετικά υψηλά λόγω περιορισμένης προσφοράς.
Δεν θα εκλείψουν σύντομα οι πιέσεις: αποθέματα, γεωπολιτική και λειτουργία «στα όρια»
Οι αναλυτές παρατηρούν ότι η αγορά καυσίμων αποσυνδέεται ολοένα και περισσότερο από την πορεία του αργού. Οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ καθορίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό από το ύψος των αποθεμάτων και τη διαθέσιμη διυλιστική δυναμικότητα. Με τα αποθέματα διυλισμένων προϊόντων να πλησιάζουν ιστορικά χαμηλά, οι ανοδικές πιέσεις διατηρούνται ακόμη και όταν το αργό υποχωρεί.
Η ExxonMobil, η οποία διαθέτει το μεγαλύτερο δίκτυο διυλιστηρίων παγκοσμίως εκτός Κίνας, εκτιμά ότι οι πιέσεις αυτές δεν θα εξαφανιστούν σύντομα. Σύμφωνα με την εταιρεία, περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως παραγωγικής δυναμικότητας διύλισης παραμένουν ουσιαστικά εκτός της παγκόσμιας αγοράς. «Δεν έχω ξαναδεί τόσο μικρή διαθέσιμη δυναμικότητα σε σχέση με τη ζήτηση», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος Ντάρεν Γουντς, εκτιμώντας ότι θα χρειαστεί χρόνος για να αποκατασταθούν οι απώλειες.
Την ίδια στιγμή, ό,τι λειτουργεί, λειτουργεί «στο κόκκινο»: κατά το δεύτερο τρίμηνο, οι μονάδες της ExxonMobil στις αμερικανικές ακτές του Κόλπου του Μεξικού έφτασαν σε συντελεστή αξιοποίησης 95%, ενώ οι εγκαταστάσεις της Chevron στις ΗΠΑ άγγιξαν το 97%. Η Shell κινήθηκε ακόμη υψηλότερα, στο 102% της ονομαστικής δυναμικότητας, αν και έχει προειδοποιήσει ότι το ποσοστό θα μειωθεί στο επόμενο τρίμηνο λόγω προγραμματισμένων εργασιών συντήρησης—μια υπενθύμιση ότι η υπερβολική αξιοποίηση δεν είναι μόνιμη λύση.
Η οικονομική διευθύντρια της Chevron, Έμιρ Μπόνερ, υπογράμμισε ότι η γεωπολιτική αβεβαιότητα περιορίζει περαιτέρω την προσφορά και καθιστά τη σταθερή παραγωγή καυσίμων ακόμη πιο πολύτιμη. Όπως σημείωσε, οι μηχανισμοί που έως τώρα απορροφούσαν τους κραδασμούς εξαντλούνται, αφήνοντας την αγορά πιο εκτεθειμένη σε νέες διαταραχές και ενδεχόμενες ανατιμήσεις.
