Αντιφατικά μηνύματα από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και το Πεντάγωνο προκαλούν αβεβαιότητα σε συμμάχους, αγορές και νομοθέτες σχετικά με το πώς ή πότε μπορεί να τερματιστεί ο πόλεμος στο Ιράν. Η παρατεταμένη αβεβαιότητα αυξάνει τον οικονομικό αντίκτυπο στο εσωτερικό και την αστάθεια διεθνώς, ενισχύοντας τα πολιτικά ρίσκα για τον Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε σε Ρεπουμπλικάνους κατά τη διάρκεια ετήσιας συνάντησης τη Δευτέρα (9/3), ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη κερδίσει τον πόλεμο, «αλλά δεν έχουμε κερδίσει αρκετά». Αυτό ήρθε λίγες ώρες αφότου δήλωσε στο CBS News ότι ο πόλεμος «είναι πολύ ολοκληρωμένος, σχεδόν πλήρως». Ο Υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, δήλωσε την Τρίτη (10/3) ότι «αυτή θα είναι η πιο έντονη ημέρα επιθέσεων μέχρι τώρα».
Ακολουθούν πέντε σενάρια για το πώς μπορεί να τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν.
Διαπραγματευμένη εκεχειρία και πυρηνική συμφωνία
Ο τερματισμός του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν είναι ένας από τους βασικούς στόχους που έχει δηλώσει ο Τραμπ από την έναρξη της Επιχείρησης Επική Οργή. Το Ιράν και οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν τρεις γύρους έμμεσων πυρηνικών συνομιλιών στη Γενεύη λίγες μέρες πριν ξεκινήσει ο πόλεμος, αλλά οι απεσταλμένοι του Τραμπ κατέληξαν ότι η Τεχεράνη δεν ήταν σοβαρή ως προς την επίτευξη συμφωνίας.
Ο Τραμπ δήλωσε στο Fox News τη Δευτέρα ότι η επανέναρξη των συνομιλιών είναι «πιθανή», αλλά εξέφρασε απογοήτευση για την επιλογή του σκληροπυρηνικού Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως διαδόχου του εκλιπόντος πατέρα του ως ανώτατου ηγέτη.
Την ημέρα πριν ξεκινήσουν οι επιθέσεις, οι διαμεσολαβητές του Ομάν ανέφεραν ότι το Ιράν συμφώνησε να μην αποθηκεύει εμπλουτισμένο ουράνιο και χαρακτήρισαν την ειρήνη «εντός εμβέλειας». Δεν είναι σαφές πώς ο πόλεμος θα επηρεάσει μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Το παράδειγμα της Βενεζουέλας
Ο Τραμπ θεωρεί τη Βενεζουέλα- μετά τη σύλληψη του Προέδρου Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ τον Ιανουάριο και τη συνεργασία με την αντικαταστάτριά του, Αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες- ως μοντέλο για την αντιμετώπιση της κατάστασης στο Ιράν.
Τη Δευτέρα ο Τραμπ δήλωσε ότι θεωρεί πως το Ιράν «έκανε μεγάλο λάθος» με τον διορισμό του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και υπαινίχθηκε ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης μπορεί να μην παραμείνει για πολύ στη θέση του. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Axios, πέρα από τη γεωγραφία, η σύγκριση Ιράν-Βενεζουέλας έχει σημαντικούς περιορισμούς. Οι ειδικοί λένε ότι η αντιμετώπισή τους ως ισοδύναμων παρανοεί τη δομή εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Το καθεστώς έχει επιβιώσει 47 χρόνια κυρώσεων, πολέμων και εσωτερικών εξεγέρσεων- εδραιώνοντας στρατιωτικούς, θρησκευτικούς και πολιτικούς θεσμούς που σχεδιάστηκαν για να διαρκέσουν πέρα από κάθε μεμονωμένο ηγέτη.
Για τους Ιρανούς διαδηλωτές που ρίσκαραν τη ζωή τους ζητώντας αλλαγή καθεστώτος, ένας ηγέτης υποστηριζόμενος από τις ΗΠΑ εντός του συστήματος θα μπορούσε να θεωρηθεί προδοσία και όχι απελευθέρωση.
Λαϊκή εξέγερση και κατάρρευση του καθεστώτος
Το ενδεχόμενο κατάρρευσης του καθεστώτος είναι πραγματικό. Ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ είναι νεκρός, η οικονομία έχει καταρρεύσει και στη χώρα πραγματοποιήθηκαν οι μεγαλύτερες διαδηλώσεις από την επανάσταση του 1979 λίγες εβδομάδες πριν ξεκινήσει ο πόλεμος.
Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει πλαισιώσει τις επιθέσεις ως δημιουργία «συνθηκών για τον γενναίο ιρανικό λαό να πάρει τη μοίρα του στα χέρια του». Ωστόσο, η ιρανική αντιπολίτευση δεν έχει έναν μόνο ηγέτη ούτε οργανωμένη δύναμη στο εσωτερικό της χώρας.
Ο εξόριστος διάδοχος του θρόνου Ρεζά Παχλαβί είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς ηγέτες της αντιπολίτευσης, αλλά ο Τραμπ έχει υποβαθμίσει την αξιοπιστία του- εν μέρει επειδή ο Παχλαβί δεν ζει στο Ιράν εδώ και σχεδόν 50 χρόνια.
Οι κουρδικές δυνάμεις με υποστήριξη του Ισραήλ θα μπορούσαν να παράσχουν κάποια υποστήριξη στο έδαφος, αλλά οι κίνδυνοι είναι σημαντικοί- συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας το Ιράν να βυθιστεί σε έναν εμφύλιο πόλεμο παρόμοιο με εκείνον που κατέστρεψε τη Συρία για μια δεκαετία.
Ειδική επιχείρηση για το πυρηνικό απόθεμα
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν συζητήσει την αποστολή ειδικών δυνάμεων στο Ιράν για να εξασφαλίσουν ή να καταστρέψουν το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, αναφέρει το Axios. Αυτό το σενάριο τερματίζει τον πόλεμο όχι με πολιτική συμφωνία, αλλά με την φυσική εξάλειψη της πυρηνικής απειλής. Όμως, η αποστολή αυτή θα απαιτούσε την παρουσία στρατευμάτων στο έδαφος μιας χώρας που εξακολουθεί να εκτοξεύει βαλλιστικούς πυραύλους.
Ο Τραμπ κηρύσσει νίκη και αποσύρεται
Σε αυτό το σενάριο, ο Τραμπ αποφασίζει ότι οι δυνατότητες πυραύλων και drones του Ιράν έχουν μειωθεί επαρκώς, κηρύσσει ιστορική νίκη και αποσύρεται είτε η πολιτική κατάσταση στην Τεχεράνη έχει επιλυθεί είτε όχι. Οι αγορές στοιχηματίζουν σε γρήγορη έξοδο, ιδιαίτερα καθώς η οικονομική δυσχέρεια στο εσωτερικό των ΗΠΑ απειλεί να γίνει σοβαρό πολιτικό πρόβλημα για τον Αμερικανό πρόεδρο. Βέβαια ο ίδιος ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι η ανάληψη της εξουσίας από τον λάθος ηγέτη θα αναγκάσει τις ΗΠΑ να επιστρέψουν σε πόλεμο «σε πέντε χρόνια».
Ο τερματισμός του πολέμου μπορεί επίσης να απαιτεί συμφωνία από το Ισραήλ, το οποίο έχει δείξει ότι είναι διατεθειμένο να δράσει μονομερώς και έχει δεσμευτεί να εξαλείψει μόνιμα την πυρηνική απειλή του Ιράν με ή χωρίς τη στήριξη της Ουάσιγκτον.
Ο πόλεμος στο Ιράν ξεκίνησε χωρίς προειδοποίηση. Το ίδιο μπορεί να ισχύει και για το τέλος του.
Πηγή: Axios
