Τη θέση ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας εξέφρασε ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε παρέμβασή του στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, παρουσιάζοντας χάρτη της περιοχής και καλώντας τη Λιβύη να προσέλθει σε απευθείας διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απάντησε στις θέσεις της Τουρκίας και της Λιβύης για το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Από την έδρα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο Πρωθυπουργός παρουσίασε τον χάρτη της περιοχής και ανέδειξε τις επιπτώσεις που, όπως υποστήριξε, έχει το τουρκολιβυκό μνημόνιο για τις ελληνικές επικράτειες και τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών. «Το αποκαλούμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και αντιβαίνει στη γεωγραφία την ίδια» τόνισε ο Πρωθυπουργός. Ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μεταξύ χωρών που διαθέτουν όμορες ή απέναντι ακτές. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι τα ελληνικά νησιά δεν μπορούν να αγνοούνται κατά τη χάραξη θαλάσσιων ορίων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η παρέμβαση στο Manama Dialogue
Τις ελληνικές θέσεις επανέλαβε ο Πρωθυπουργός και σε παρέμβασή του μέσω τηλεδιάσκεψης στο πλαίσιο του Manama Dialogue 2026, το οποίο διοργανώνεται στο Μπαχρέιν. «Οριοθέτηση μπορεί να γίνει μόνο μεταξύ χωρών που έχουν όμορες ή απέναντι ακτές. Αν απλώς διαγράψεις μία γραμμή μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, αγνοείς τα ελληνικά νησιά. Αλλά αυτά τα νησιά υπάρχουν και, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, έχουν υφαλοκρηπίδα. Δεν μπορείς να οριοθετήσεις μόνο με φίλους ή με κράτη με τα οποία έχεις κοινές θέσεις, αλλά με βάση το Διεθνές Δίκαιο» δήλωσε. Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στην ανάγκη άμεσης συνεννόησης μεταξύ Αθήνας και Τρίπολης για τις θαλάσσιες ζώνες. Σε δηλώσεις του στο Reuters, κάλεσε τη Λιβύη να συμμετάσχει απευθείας σε διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα, με στόχο μια οριοθέτηση που θα βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο. «Η Ελλάδα είναι σε θέση και θα πρέπει πραγματικά να οριοθετήσει θαλάσσιες ζώνες με τη Λιβύη. Είναι φυσικοί γείτονές μας και ενθαρρύνουμε τους Λίβυους να αντιμετωπίσουν με μεγάλη σοβαρότητα αυτές τις συζητήσεις, που έχουν ήδη αρχίσει» σημείωσε.
Η θέση της Τουρκίας στον ΟΗΕ
Η παρέμβαση του Πρωθυπουργού στο Συμβούλιο Ασφαλείας προκάλεσε την αντίδραση της τουρκικής αντιπροσωπείας. Ακολούθησαν δύο γύροι τοποθετήσεων, με την Ελληνίδα μόνιμη αντιπρόσωπο στον ΟΗΕ να απαντά στις τουρκικές αιτιάσεις. Ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, Αχμέτ Γιντίζ, υποστήριξε ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν είναι αρμόδιο να αποφανθεί για ζητήματα οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών και αναφέρθηκε στη συμφωνία Τουρκίας και Λιβύης του 2019. «Το Συμβούλιο αυτό δεν είναι δικαστήριο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Ένας χάρτης μπορεί να απεικονίζει έναν ισχυρισμό, αλλά δεν μπορεί να τον κρίνει. Το Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, δύο κυρίαρχων κρατών, βρίσκεται σε ισχύ από το 2019» υποστήριξε ο κ. Γιντίζ. Απαντώντας, η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Αγλαΐα Μπαλτά, τόνισε ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά και ότι συμφωνίες μεταξύ δύο κρατών δεν μπορούν να θίγουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών. «Το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά, προκειμένου να εξυπηρετούνται μονομερείς διεκδικήσεις. Η γεωγραφία δεν μπορεί να αναδιαμορφωθεί. Δεν πρόκειται για σύνθημα. Ούτε μπορεί μια συμφωνία μεταξύ δύο κρατών να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτου κράτους» ανέφερε. Η ελληνική πλευρά επαναλαμβάνει ότι παραμένει προσηλωμένη στην ειρηνική επίλυση των διαφορών. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι ο διάλογος για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών προϋποθέτει σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, στην κυριαρχία και στα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών.
Οι δηλώσεις Ερντογάν
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναφέρθηκε στους στόχους της χώρας του και προχώρησε σε σχετική δήλωση στη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού Τουρκογενών Κρατών. «Εμείς είμαστε αποφασισμένοι να εξουδετερώσουμε με τον ίδιο τρόπο όσους προσπαθούν να σταθούν εμπόδιο ανάμεσα σε εμάς και τους στόχους μας» είπε ο Τούρκος πρόεδρος. Οι δηλώσεις του κ. Ερντογάν έγιναν ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η διπλωματική αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και την επίδρασή του στην οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.
