Η ενεργειακή ακρίβεια, το αυξανόμενο δημόσιο χρέος και η επενδυτική έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν ένα σύνθετο και ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για την παγκόσμια οικονομία. Η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, προειδοποίησε ότι ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων μπορεί να εντείνει τις πιέσεις στις κυβερνήσεις, στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά.
Σε ομιλία της, ενόψει των ετήσιων συνεδριάσεων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας την επόμενη εβδομάδα στην Μπανγκόκ, η Γκεοργκίεβα κάλεσε τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε πρόσθετες και στοχευμένες παρεμβάσεις νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής. Όπως τόνισε, οι οικονομίες χρειάζονται μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, καθώς οι κίνδυνοι δεν προέρχονται πλέον από μία μόνο πηγή.
Η ενεργειακή ακρίβεια και το δημόσιο χρέος πιέζουν τις οικονομίες
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η επικεφαλής του ΔΝΤ στις ανεπτυγμένες οικονομίες, τις οποίες χαρακτήρισε «χειρότερες περιπτώσεις» εξαιτίας των υψηλών επιπέδων χρέους και του αυξανόμενου κόστους δανεισμού. Το παγκόσμιο δημόσιο χρέος πλησιάζει επίπεδα που είχαν καταγραφεί για τελευταία φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ενδέχεται να ξεπεράσει το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ πριν από το 2030.
«Στις προηγμένες οικονομίες με υψηλό χρέος είναι επιτακτική η ανάγκη για σχέδια δημοσιονομικής εξυγίανσης μεσοπρόθεσμου χαρακτήρα και αναπλήρωσης του δημοσιονομικού περιθωρίου», δήλωσε χαρακτηριστικά η Γκεοργκίεβα.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη λόγω της ενεργειακής ακρίβειας. Η άνοδος των τιμών πετρελαίου και ενέργειας αυξάνει το κόστος παραγωγής, μεταφορών και κατανάλωσης, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό και περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις καλούνται να στηρίξουν τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, χωρίς όμως να επιβαρύνουν περαιτέρω τα ήδη υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα.
Το αυξανόμενο κόστος δανεισμού
Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα στάθηκε επίσης στην άνοδο του κόστους δανεισμού. Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων δεκαετούς διάρκειας στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γερμανία και την Ιαπωνία βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδά τους από το 2007, το 2009 και το 1996 αντίστοιχα.
Στη Γαλλία, οι αποδόσεις των ομολόγων παραμένουν σχετικά σταθερές, παρά το γεγονός ότι το κόστος δανεισμού της χώρας έχει αυξηθεί σε υψηλό 24 ετών. Στη Βρετανία, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν ξεπεράσει το 6%, εξέλιξη που καταδεικνύει τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές.
Σε ό,τι αφορά τη νομισματική πολιτική, η επικεφαλής του ΔΝΤ χαρακτήρισε «απολύτως ενδεδειγμένες» τις πρόσφατες αυξήσεις επιτοκίων από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Τράπεζα της Ιαπωνίας. Όπως ανέφερε, ίσως έχει έρθει η κατάλληλη στιγμή για μια συνετή στροφή προς αυστηρότερη νομισματική πολιτική σε αρκετές χώρες, ώστε να περιοριστούν οι πληθωριστικές πιέσεις.
Ενεργειακή ακρίβεια και τεχνητή νοημοσύνη: δύο αντίθετα σοκ
Σύμφωνα με τη Γκεοργκίεβα, η παγκόσμια οικονομία επηρεάζεται από δύο βασικές και αντίθετες δυνάμεις. Από τη μία πλευρά, υπάρχει το αρνητικό σοκ στην προσφορά ενέργειας, που συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν και τις αναταράξεις στις αγορές. Από την άλλη, καταγράφεται ένα θετικό σοκ στη ζήτηση, το οποίο προκαλείται από τις μεγάλες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη.
Οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τα 89 δολάρια ανά βαρέλι που είχε προβλέψει το ΔΝΤ τον Ιούλιο για το τρέχον έτος. Πλέον, κινούνται κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι, γεγονός που ενισχύει την ενεργειακή ακρίβεια και αυξάνει το κόστος σε ολόκληρη την αλυσίδα της οικονομίας.
Ακόμη και αν ο πόλεμος στον Κόλπο ολοκληρωθεί σύντομα, η Γκεοργκίεβα εκτίμησε ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας πιθανότατα θα παραμείνουν για κάποιο διάστημα. Το ΔΝΤ έχει προβλέψει παγκόσμια ανάπτυξη 3% για το 2026 και 3,4% για το 2027, ωστόσο οι νέες εξελίξεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις εκτιμήσεις αυτές.
Οι επενδύσεις στην ΑΙ δημιουργούν ευκαιρίες και κινδύνους
Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται ταχύτατα σε βασικό παράγοντα που διαμορφώνει τη σχετική οικονομική πορεία των χωρών. Εφόσον αξιοποιηθεί με σωστό και υπεύθυνο τρόπο, η ΑΙ θα μπορούσε να ενισχύσει την παγκόσμια ανάπτυξη έως και κατά μισή ποσοστιαία μονάδα κάθε χρόνο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ.
Ωστόσο, η ταχύτητα της τεχνολογικής ανάπτυξης δημιουργεί και σημαντικές ανησυχίες. Η Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι η ραγδαία εξάπλωση της ΑΙ έχει πληθωριστικό χαρακτήρα, καθώς οι επενδύσεις σε υποδομές, data centers, εξοπλισμό και ηλεκτρική ενέργεια ενδέχεται να ξεπεράσουν, ως ποσοστό της οικονομίας, προηγούμενα μεγάλα επενδυτικά κύματα, όπως εκείνα στους σιδηροδρόμους, στα δίκτυα ηλεκτροδότησης και στις τηλεπικοινωνίες.
Παράλληλα, η ΑΙ συνδέεται με κινδύνους όπως η απώλεια θέσεων εργασίας, η διεύρυνση των ανισοτήτων, οι κυβερνοεπιθέσεις και η πιθανότητα τα προηγμένα μοντέλα να λειτουργήσουν με τρόπους που θα ξεφύγουν από τον ανθρώπινο έλεγχο. Για τον λόγο αυτό, απαιτούνται σαφείς κανόνες, διεθνής συνεργασία και επενδύσεις στην εκπαίδευση και στην επανειδίκευση του εργατικού δυναμικού.
Το ΔΝΤ αναμένεται να επικαιροποιήσει τις προβλέψεις του
Το ΔΝΤ πρόκειται να δημοσιεύσει επικαιροποιημένες προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη κατά τη διάρκεια των συναντήσεων στην Μπανγκόκ. Οι νέες εκτιμήσεις θα αποτυπώσουν τον αντίκτυπο της ενεργειακής ακρίβειας, του υψηλού δημόσιου χρέους, του αυξημένου κόστους δανεισμού και των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη.
Το μήνυμα της Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα είναι σαφές: η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας. Η ενεργειακή ακρίβεια και το δημόσιο χρέος περιορίζουν τα περιθώρια αντίδρασης των κυβερνήσεων, ενώ η ΑΙ προσφέρει σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες, αλλά συνοδεύεται από νέους και σύνθετους κινδύνους. Η ισορροπημένη δημοσιονομική διαχείριση, η υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνολογίας και ο συντονισμός μεταξύ των χωρών θα είναι κρίσιμοι παράγοντες για τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας.
