Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τάχθηκε υπέρ της πρότασης να γίνει ο Καναδάς το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανοίγοντας τη συζήτηση για μια νέα, πιο στενή μορφή συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών. Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, εμπορικών αντιπαραθέσεων και αμφισβήτησης του διεθνούς συστήματος που βασίζεται σε κανόνες.
Μιλώντας την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι επιθυμεί να εργαστεί για το «άνοιγμα της πόρτας» στον Καναδά. Μια τέτοια εξέλιξη δεν θα ισοδυναμούσε με πλήρη ένταξη στην ΕΕ, αλλά θα μπορούσε να προσφέρει στην Οτάβα προνομιακή και θεσμικά οργανωμένη συμμετοχή σε βασικούς τομείς ευρωπαϊκής πολιτικής.
Ο Καναδάς ως «συνδεδεμένο μέλος» της ΕΕ
Η ιδέα για τον Καναδά ως συνδεδεμένο μέλος εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διευρύνει και να εμβαθύνει τις στρατηγικές της συνεργασίες με χώρες που μοιράζονται παρόμοιες αξίες και προτεραιότητες. Η μορφή αυτής της σχέσης δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί πλήρως, ωστόσο θα μπορούσε να περιλαμβάνει στενότερο συντονισμό σε θέματα άμυνας, ενέργειας, τεχνολογίας, εμπορίου και ασφάλειας.
Η πρόεδρος της Επιτροπής ξεκαθάρισε ότι μια τέτοια συνεργασία δεν θα στρεφόταν εναντίον οποιασδήποτε άλλης χώρας. «Δεν αποτελεί εταιρική σχέση εναντίον κανενός άλλου, αλλά για την κοινή μας ισχύ», ανέφερε χαρακτηριστικά, χωρίς να κατονομάσει τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ.
«Οι εταιρικές σχέσεις αποτελούν στρατηγική επιλογή για την Ευρώπη. Αποτελούν όμως και απάντηση στο ρήγμα που έχει προκληθεί στο διεθνές σύστημα που βασίζεται σε κανόνες», πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ενίσχυσης των συμμαχιών της ΕΕ σε ένα ολοένα πιο ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Η κοινή αντίληψη Ευρώπης και Καναδά
Στην ομιλία της για την «Κατάσταση της Ένωσης», η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Καναδάς «βλέπουν τον κόσμο με τα ίδια μάτια». Οι κοινές τους θέσεις, όπως ανέφερε, εκτείνονται από την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης έως τη γεωπολιτική και την προστασία της δημοκρατίας.
«Έχουμε σταθεί ενωμένοι: όσον αφορά την Ουκρανία, την άμυνα, τις πρώτες ύλες και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Αλλά πάνω απ’ όλα… η Ευρώπη και ο Καναδάς πιστεύουν στη δημοκρατία», δήλωσε.
Η συνεργασία θα μπορούσε να επεκταθεί σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια, τα στρατηγικής σημασίας ορυκτά, οι μπαταρίες, η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια και η οικονομική ασφάλεια. Πρόκειται για πεδία στα οποία τόσο η ΕΕ όσο και ο Καναδάς επιδιώκουν να περιορίσουν τις εξαρτήσεις τους από τρίτες χώρες και να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των οικονομιών τους.
Η συντονισμένη δράση σε αυτούς τους τομείς θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά οφέλη και στις δύο πλευρές. Η Ευρώπη θα αποκτούσε έναν ακόμη ισχυρό εταίρο σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ ο Καναδάς θα ενίσχυε την πρόσβασή του σε ευρωπαϊκά δίκτυα τεχνολογίας, επενδύσεων και ασφάλειας.
Η συγκυρία των εντάσεων με τις ΗΠΑ
Η πρόταση για στενότερη σχέση με τον Καναδά έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Οτάβας και Ουάσιγκτον έχουν επιδεινωθεί. Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ μίλησε την περασμένη εβδομάδα για την επιδίωξη μιας «μοναδικής συμμαχίας» με την ΕΕ, καθώς οι εμπορικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες.
Οι εμπορικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Καναδά και ΗΠΑ κατέρρευσαν τον περασμένο μήνα, γεγονός που οδήγησε στην επιβολή νέων δασμολογικών μέτρων. Παράλληλα, αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ έχουν επίσης επηρεαστεί από τους εμπορικούς δασμούς που εφαρμόστηκαν υπό την κυβέρνηση Τραμπ.
Ο Κάρνεϊ παρευρέθηκε στην ετήσια κεντρική ομιλία στο Στρασβούργο και αναμενόταν να απευθυνθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την Πέμπτη. Η παρουσία του θεωρείται συμβολική, αλλά και ουσιαστική, καθώς η καναδική κυβέρνηση αναζητά νέες διεθνείς συνεργασίες και τρόπους διαφοροποίησης των εμπορικών και στρατηγικών της σχέσεων.
Πρόταση για Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας
Στο ίδιο πλαίσιο, η φον ντερ Λάιεν πρότεινε τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας, στο οποίο θα μπορούσαν να συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ουκρανία. Η πρόταση συνδέεται άμεσα με τη συνεχιζόμενη απειλή που αντιπροσωπεύει η Ρωσία για την ευρωπαϊκή ήπειρο, αλλά και με την ανάγκη για πιο τακτικό και αποτελεσματικό συντονισμό στον τομέα της ασφάλειας.
«Εδώ και πολύ καιρό συζητάμε για ένα πλαίσιο συναντήσεων ηγετών με επίκεντρο την ασφάλεια της ηπείρου μας, στο οποίο θα συμμετέχουν εταίροι όπως ο Καναδάς, η Νορβηγία, η Ουκρανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλοι», ανέφερε.
Όπως τόνισε, η ανάγκη για μια τέτοια δομή είναι σήμερα πιο επείγουσα από ποτέ, λόγω της φύσης και της κλίμακας των κινδύνων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη. «Γι’ αυτό και θα παρουσιάσουμε τις ιδέες μας ώστε να γίνει πραγματικότητα ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας», σημείωσε.
