Ένα μικροσκοπικό γαλάζιο χταπόδι, που ζει σε βάθος σχεδόν 1.800 μέτρων κοντά στα νησιά Γκαλαπάγκος, εντόπισαν επιστήμονες, προσθέτοντας ένα ακόμη άγνωστο είδος στον κατάλογο της θαλάσσιας ζωής των μεγάλων ωκεάνιων βάθων.
Η ανακάλυψη έγινε από ερευνητική ομάδα του Ιδρύματος Charles Darwin, η οποία χρησιμοποιούσε τηλεκατευθυνόμενο βαθυσκάφος για την εξερεύνηση του πυθμένα κοντά στα Γκαλαπάγκος. Οι επιστήμονες αντίκρισαν ένα χταπόδι με έντονο γαλάζιο χρώμα και μέγεθος που δεν ξεπερνούσε μια μπάλα του γκολφ.
«Είναι τόσο μικρό! Και είναι μπλε!» ακούγεται να λέει μία από τις ερευνήτριες στις καταγραφές που μεταδόθηκαν από το υποβρύχιο όχημα.
Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Zootaxa, ενώ το νέο είδος ονομάστηκε Microeledone galapagensis.
Η ειδικός στα χταπόδια Τζάνετ Βόιτ, επιμελήτρια στο Field Museum of Natural History στο Σικάγο, ανέλαβε την ταυτοποίηση του άγνωστου οργανισμού. Όπως ανέφερε, από την πρώτη στιγμή κατάλαβε ότι επρόκειτο για κάτι εξαιρετικά ιδιαίτερο.
Αρχικά είχε στη διάθεσή της μόνο φωτογραφίες του ζώου. Αργότερα έλαβε το διατηρημένο δείγμα και εντυπωσιάστηκε από την εμφάνισή του.
Το ενδιαφέρον των επιστημόνων ενισχύθηκε όταν διαπίστωσαν ότι το πλησιέστερο γνωστό συγγενικό είδος ζει στα ανοιχτά της Ουρουγουάης, στον Ατλαντικό Ωκεανό, δηλαδή στην αντίθετη πλευρά της Νότιας Αμερικής.
Συνήθως, για να περιγραφεί επιστημονικά ένα νέο είδος χταποδιού απαιτείται ανατομική εξέταση, η οποία προϋποθέτει τη διάνοιξη του σώματος ώστε να μελετηθούν το στόμα, το ράμφος, τα δόντια και άλλα χαρακτηριστικά.
Στην περίπτωση του Microeledone galapagensis, οι ερευνητές διέθεταν μόνο ένα δείγμα και δεν επιθυμούσαν να το καταστρέψουν. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποίησαν αξονικές τομογραφίες υψηλής ανάλυσης, δημιουργώντας χιλιάδες ακτινογραφικές εικόνες που συνδυάστηκαν σε τρισδιάστατο μοντέλο του οργανισμού.
Η διαδικασία επέτρεψε στους επιστήμονες να μελετήσουν το εσωτερικό του χταποδιού χωρίς να προχωρήσουν σε ανατομή.
Το νέο είδος ξεχωρίζει όχι μόνο για το γαλάζιο χρώμα του, το οποίο θεωρείται από τα πιο σπάνια στη φύση, αλλά και για τα ιδιαίτερα μορφολογικά χαρακτηριστικά του. Ανήκει στην οικογένεια Megaleledonidae, της οποίας τα μέλη είναι συνήθως πολύ μεγαλύτερα και ζουν κυρίως στον Νότιο Ωκεανό γύρω από την Ανταρκτική.
Σύμφωνα με τη Βόιτ, το χταπόδι διαθέτει κοντά και παχιά πλοκάμια με μία μόνο σειρά βεντουζών, χαρακτηριστικό που το διαφοροποιεί από τα περισσότερα γνωστά είδη χταποδιών. Ακόμη και σε σύγκριση με άλλα συγγενικά είδη μικρών πλοκαμιών, η χρωματική του εμφάνιση και η λεία επιφάνεια του σώματός του το καθιστούν μοναδικό.
Τι ρόλο παίζουν τα χρώματα του χταποδιού
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το χταπόδι παρουσιάζει διαφορετικό χρωματισμό ανάλογα με το σημείο του σώματός του. Η ράχη του έχει ανοιχτό γαλάζιο χρώμα, ενώ η κάτω πλευρά του εμφανίζεται σε βαθύ μωβ τόνο.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτή η χρωματική διαφοροποίηση λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας. Όταν το χταπόδι συλλαμβάνει θηράματα που παράγουν φως, το σκούρο χρώμα της κοιλιακής πλευράς μπορεί να καλύπτει τη φωτεινή λεία και να μειώνει τον κίνδυνο εντοπισμού του από θηρευτές.
Η πρώτη παρατήρηση του είδους πραγματοποιήθηκε το 2015 κοντά στο νησί Δαρβίνος, το οποίο πήρε το όνομά του από τον Βρετανό φυσιοδίφη Κάρολο Δαρβίνο, του οποίου οι παρατηρήσεις στα Γκαλαπάγκος συνέβαλαν καθοριστικά στη διαμόρφωση της θεωρίας της εξέλιξης.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι ανακαλύψεις νέων ειδών χταποδιών στα μεγάλα βάθη των ωκεανών δεν είναι ασυνήθιστες, καθώς τεράστιες περιοχές του θαλάσσιου πυθμένα παραμένουν ουσιαστικά ανεξερεύνητες. Όπως τονίζουν, μεγάλο μέρος του Ειρηνικού Ωκεανού εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις λιγότερο γνωστές περιοχές του πλανήτη, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο για πολλές ακόμη ανακαλύψεις στο μέλλον.
