Οι ΗΠΑ φαίνεται να ετοιμάζονται να χτυπήσουν το Ιράν τις επόμενες ημέρες. Μπορεί οι πιθανοί στόχοι να είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμοι, το αποτέλεσμα όμως δεν είναι.
Αν δεν επιτευχθεί κάποια συμφωνία με την Τεχεράνη, έστω και την τελευταία στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να διατάξει τις αμερικανικές δυνάμεις να επιτεθούν και σε αυτήν την περίπτωση το BBC εξετάζει μια σειρά από πιθανά σενάρια:
Στοχευμένες επιθέσεις με ελάχιστες απώλειες αμάχων – Μετάβαση στη δημοκρατία
Οι αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ διεξάγουν περιορισμένες, ακριβείς επιδρομές με στόχο στρατιωτικές βάσεις των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και του σώματος ασφαλείας Μπασίτζ, τοποθεσίες εκτόξευσης και αποθήκευσης βαλλιστικών πυραύλων, καθώς και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Το ήδη αποδυναμωμένο καθεστώς ανατρέπεται, μεταβαίνοντας τελικά σε μια πραγματική δημοκρατία όπου το Ιράν μπορεί να επανενταχθεί στον υπόλοιπο κόσμο.
Αυτό είναι ένα εξαιρετικά αισιόδοξο σενάριο. Η δυτική στρατιωτική επέμβαση τόσο στο Ιράκ όσο και στη Λιβύη δεν έφερε μια ομαλή μετάβαση στη δημοκρατία. Αν και τερμάτισε τις βάναυσες δικτατορίες και στις δύο περιπτώσεις, προκάλεσε χρόνια χάους και αιματοχυσίας.
Η Συρία, η οποία διεξήγαγε τη δική της επανάσταση, ανατρέποντας τον πρόεδρο Μπασάρ αλ-Άσαντ χωρίς δυτική στρατιωτική υποστήριξη το 2024, μέχρι στιγμής τα έχει πάει καλύτερα.
Το καθεστώς επιβιώνει και γίνεται πιο μετριοπαθές
Αυτό θα μπορούσε γενικά να ονομαστεί «μοντέλο Βενεζουέλας», σύμφωνα με το οποίο η ταχεία, ισχυρή δράση των ΗΠΑ αφήνει το καθεστώς άθικτο, αλλά μετριάζοντας τις πολιτικές που εφαρμόζει.
Στην περίπτωση του Ιράν, αυτό θα σήμαινε ότι το ισλαμικό καθεστώς θα επιβίωνε, κάτι που δεν θα ικανοποιήσει μεγάλο αριθμό Ιρανών, αλλά θα αναγκαζόταν να περιορίσει την υποστήριξή του προς βίαιες πολιτοφυλακές σε όλη τη Μέση Ανατολή, να σταματήσει ή να περιορίσει τα εγχώρια πυρηνικά και βαλλιστικά πυραυλικά της προγράμματα, καθώς και να χαλαρώσει την καταστολή των διαμαρτυριών.
Και πάλι, αυτό το σενάριο βρίσκεται σε ένα απίθανο άκρο της κλίμακας. Η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας παραμένει αδιάλλακτη και αντιστέκεται στην αλλαγή εδώ και 47 χρόνια. Δεν μοιάζει να έχει διάθεση να αλλάξει πορεία τώρα.
Το καθεστώς καταρρέει και αντικαθίσταται από κάποια στρατιωτική διακυβέρνηση
Πολλοί πιστεύουν ότι αυτό είναι το πιθανότερο σενάριο. Ενώ το καθεστώς είναι σαφώς αντιδημοφιλές σε πολλούς και κάθε κύμα διαμαρτυριών με την πάροδο των ετών το αποδυναμώνει περαιτέρω, συνεχίζει να έχει υπό τον έλεγχό του ένα τεράστιο και διάχυτο βαθύ κράτος ασφαλείας.
Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους οι διαμαρτυρίες δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να ανατρέψουν το καθεστώς είναι επειδή δεν έχουν υπάρξει σημαντικές αποστασίες στην κρατική μηχανή, ενώ όσοι έχουν τον έλεγχο είναι έτοιμοι να χρησιμοποιήσουν απεριόριστη βία και βαρβαρότητα για να παραμείνουν στην εξουσία.
Μέσα στη σύγχυση που θα επικρατήσει μετά από μια τυχόν ισχυρή αμερικανική επίθεση, είναι πιθανό το Ιράν να καταλήξει να κυβερνάται από μια στρατιωτική κυβέρνηση που θα αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης.
Το Ιράν αντεπιτίθεται
Το Ιράν έχει δεσμευτεί να ανταποδώσει οποιαδήποτε επίθεση των ΗΠΑ. Σαφώς δεν μπορεί να συγκριθεί με τη δύναμη του Ναυτικού και της Αεροπορίας των ΗΠΑ, αλλά θα μπορούσε να επιτεθεί με το οπλοστάσιό του από βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πολλά από τα οποία είναι κρυμμένα σε σπηλιές, υπόγεια ή σε απομακρυσμένες βουνοπλαγιές.
Υπάρχουν αμερικανικές βάσεις και εγκαταστάσεις διάσπαρτες κατά μήκος της αραβικής πλευράς του Κόλπου, κυρίως στο Μπαχρέιν και το Κατάρ, αλλά το Ιράν θα μπορούσε επίσης να στοχεύσει και κρίσιμες υποδομές οποιουδήποτε έθνους θεωρεί συνένοχο σε μια αμερικανική επίθεση, όπως η Ιορδανία.
Η καταστροφική επίθεση με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στις πετροχημικές εγκαταστάσεις της Aramco το 2019, η οποία αποδόθηκε σε μια υποστηριζόμενη από το Ιράν πολιτοφυλακή στο Ιράκ, έδειξε στους Σαουδάραβες πόσο ευάλωτοι ήταν σε ιρανικούς πυραύλους.
Οι Άραβες γείτονες του Ιράν στον Κόλπο, όλοι σύμμαχοι των ΗΠΑ, είναι εξαιρετικά ανήσυχοι αυτή τη στιγμή, καθώς οποιαδήποτε στρατιωτική δράση των ΗΠΑ στο Ιράν θα κατέληγε τελικά να τους εμπλέξει.
Νάρκες στον Περσικό Κόλπο
Αυτό το σενάριο εδώ και καιρό αποτελεί πιθανή απειλή για την παγκόσμια ναυτιλία και τις ενεργειακές εφοδιαστικές αλυσίδες. Ήδη από τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ του 1980-88, το Ιράν είχε ναρκοθετήσει τις ναυτιλιακές οδούς.
Το Στενό του Ορμούζ μεταξύ Ιράν και Ομάν αποτελεί το πιο κρίσιμο σημείο. Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου και μεταξύ 20-25% του πετρελαίου και των παραπροϊόντων πετρελαίου διέρχονται από αυτό το στενό κάθε χρόνο.
Το Ιράν έχει πραγματοποιήσει στο παρελθόν ασκήσεις ταχείας ανάπτυξης θαλάσσιων ναρκών. Αν η Τεχεράνη προχωρήσει σε μια τέτοια κίνηση, τότε αναπόφευκτα θα επηρέαζε το παγκόσμιο εμπόριο και τις τιμές του πετρελαίου.
Χτύπημα στον αμερικάνικο στόλο
Αυτό που ανησυχεί πολλούς Αμερικάνους στρατιωτικούς είναι μια «επίθεση σμήνους» κατά πολεμικού σκάφους στον Περσικό Κόλπο. Εφόσον το Ιράν εξαπολύσει πάρα πολλά μη επανδρωμένα αεροσκάφη υψηλής εκρηκτικότητας και γρήγορες τορπιλάκατους σε έναν ή πολλαπλούς στόχους θαλάσσιους στόχους, οι άμυνες του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, αν και εξελιγμένες, δεν θα είναι σε θέση να τα αναχαιτίσουν όλα εγκαίρως.
Τα ναυτικά πληρώματα του Ιράν έχουν επικεντρώσει μεγάλο μέρος της εκπαίδευσής τους σε αντισυμβατικό ή «ασύμμετρο» πόλεμο, αναζητώντας τρόπους για να ξεπεράσουν ή να παρακάμψουν τα τεχνικά πλεονεκτήματα που διαθέτει ο κύριος αντίπαλός τους, ο Πέμπτος Στόλος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.
Η βύθιση ενός αμερικανικού πολεμικού πλοίου, συνοδευόμενη από την πιθανή σύλληψη επιζώντων μεταξύ του πληρώματός του, θα αποτελούσε μια τεράστια ταπείνωση για τις ΗΠΑ, όπως το 2000, όταν το αντιτορπιλικό USS Cole, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, χτυπήθηκε με επίθεση αυτοκτονίας από την Αλ Κάιντα στο λιμάνι του Άντεν, σκοτώνοντας 17 Αμερικανούς ναύτες.
Το καθεστώς καταρρέει και ακολουθεί το χάος
Αυτός είναι ένας πολύ πραγματικός κίνδυνος και αποτελεί μία από τις κύριες ανησυχίες γειτόνων όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία. Εκτός από την πιθανότητα ενός εμφυλίου πολέμου, όπως αυτόν που βιώνουν η Συρία, η Υεμένη και η Λιβύη, υπάρχει επίσης ο κίνδυνος, μέσα στο χάος και τη σύγχυση, οι εθνοτικές εντάσεις να μετατραπούν σε ένοπλες συγκρούσεις, καθώς οι Κούρδοι, οι Βαλούχοι και άλλες μειονότητες θα προσπαθούν να προστατεύσουν τους λαούς τους εν μέσω του κενού εξουσίας.
Κανείς δεν θέλει να δει το μεγαλύτερο έθνος της Μέσης Ανατολής σε πληθυσμό – περίπου 93 εκατομμύρια – να βυθίζεται στο χάος, πυροδοτώντας μια ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση.
Το μεγάλο ερώτημα τώρα είναι αν ο πρόεδρος Τραμπ, έχοντας συγκεντρώσει αυτή την τεράστια δύναμη κοντά στα σύνορα του Ιράν, θα διακινδυνεύσει να θέσει σε αμφιβολία το κύρος του ή θα αποφασίσει να δράσει, ξεκινώντας έναν πόλεμο χωρίς σαφή τελική κατάληξη και με απρόβλεπτες και δυνητικά καταστροφικές συνέπειες.
Πηγή: BBC
