Μια νέα ψηφιακή υποδομή αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο καταγράφονται και ελέγχονται τα υδατορέματα σε ολόκληρη τη χώρα, δημιουργώντας νέα δεδομένα για χιλιάδες ακίνητα, οικόπεδα και οικοδομικές άδειες. Το νέο Πληροφοριακό Σύστημα για την Οριοθέτηση των Υδατορεμάτων συγκεντρώνει σε έναν ενιαίο ψηφιακό χάρτη τις εγκεκριμένες οριοθετήσεις, τα διαθέσιμα τεχνικά στοιχεία και γεωχωρικά δεδομένα για περισσότερα από 8.200 χιλιόμετρα μη οριοθετημένων ρεμάτων.
Η ψηφιακή καταγραφή αποτελεί σημαντικό βήμα για την καλύτερη ενημέρωση ιδιοκτητών, μηχανικών και δημόσιων υπηρεσιών. Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλες οι οικοδομικές άδειες που σχετίζονται με ακίνητα κοντά σε ρέματα θα εκδίδονται αυτόματα. Τα περισσότερα από τα 8.200 χιλιόμετρα παραμένουν επισήμως μη οριοθετημένα και, επομένως, εξακολουθούν να απαιτούνται οι προβλεπόμενες μελέτες, εγκρίσεις και διοικητικές πράξεις.
Τι περιλαμβάνει ο ψηφιακός χάρτης για τα ακίνητα
Το νέο σύστημα εντάσσεται στον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη και συγκεντρώνει πληροφορίες που μέχρι σήμερα ήταν κατακερματισμένες σε υπουργεία, περιφέρειες, δήμους, υπηρεσίες δόμησης και έντυπους φακέλους. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα κοινό σημείο αναφοράς για τα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με τα υδατορέματα και τις οριογραμμές τους.
Στο πλαίσιο του έργου ψηφιοποιήθηκαν περίπου 800 υφιστάμενες και εγκεκριμένες οριοθετήσεις, μαζί με τα διαθέσιμα σχέδια, τις τεχνικές εκθέσεις και το συνοδευτικό υλικό. Αυτό σημαίνει ότι ένας ιδιοκτήτης ή ένας μηχανικός μπορεί να αναζητήσει ευκολότερα τα στοιχεία που αφορούν ένα ρέμα κοντά σε ένα οικόπεδο, χωρίς να χρειάζεται να απευθυνθεί διαδοχικά σε διαφορετικές υπηρεσίες ή να αναζητήσει παλιούς φυσικούς φακέλους.
Η πρόσβαση σε συγκεντρωμένη και επικαιροποιημένη πληροφορία μπορεί να περιορίσει τον χρόνο των προκαταρκτικών ελέγχων. Παράλληλα, διευκολύνει τον εντοπισμό πιθανών περιορισμών που ενδέχεται να επηρεάζουν την αξιοποίηση ενός ακινήτου, τη θέση ενός κτιρίου ή τη δυνατότητα έκδοσης οικοδομικής άδειας.
Η καταγραφή των 8.200 χιλιομέτρων δεν ισοδυναμεί με οριοθέτηση
Κρίσιμη παραμένει η διάκριση ανάμεσα στην αποτύπωση και την επίσημη οριοθέτηση. Τα 8.200 χιλιόμετρα ρεμάτων που περιλαμβάνονται στον ψηφιακό χάρτη έχουν καταγραφεί και συνοδεύονται από γεωχωρικά και τεχνικά δεδομένα, όμως δεν διαθέτουν ακόμη εγκεκριμένες οριογραμμές.
Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για υδατορέματα που βρίσκονται μέσα σε Ζώνες Δυνητικά Υψηλού Κινδύνου Πλημμύρας. Η απλή παρουσία τους στον ψηφιακό χάρτη δεν καθορίζει αυτομάτως ποιο τμήμα ενός οικοπέδου μπορεί να οικοδομηθεί. Επίσης, δεν μεταβάλλει από μόνη της το πολεοδομικό, ιδιοκτησιακό ή νομικό καθεστώς του ακινήτου.
Για να αποκτήσει ένα ρέμα επίσημες οριογραμμές, πρέπει να συνταχθεί ο σχετικός φάκελος οριοθέτησης, να εκπονηθούν οι απαιτούμενες τεχνικές μελέτες και να ολοκληρωθεί η διοικητική διαδικασία που προβλέπει η νομοθεσία. Μόνο μετά την ολοκλήρωση αυτών των βημάτων μπορούν να αξιολογηθούν με ασφάλεια οι επιπτώσεις για ένα συγκεκριμένο οικόπεδο.
Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για όσους σχεδιάζουν να αγοράσουν ακίνητο ή να προχωρήσουν σε νέα κατασκευή. Η ύπαρξη ενός ρέματος στην περιοχή δεν αρκεί για να εξαχθεί συμπέρασμα σχετικά με την οικοδομησιμότητα. Απαιτείται έλεγχος από αρμόδιο μηχανικό, εξέταση των διαθέσιμων στοιχείων και, όπου χρειάζεται, διερεύνηση της διαδικασίας οριοθέτησης.
Τι μπορεί να αλλάξει στις οικοδομικές άδειες
Πριν από την εκτέλεση τεχνικών έργων ή την ανέγερση κτιρίου κοντά σε υδατόρεμα, απαιτείται κατά κανόνα ο καθορισμός των ορίων του. Οι οριογραμμές μπορεί να επηρεάσουν τη θέση του κτιρίου, τις αποστάσεις ασφαλείας, το τμήμα του οικοπέδου που είναι αξιοποιήσιμο και τελικά τη δυνατότητα έκδοσης οικοδομικής άδειας.
Το νέο πληροφοριακό σύστημα δεν αντικαθιστά την ισχύουσα διαδικασία ούτε παρέχει αυτόματη έγκριση για δόμηση. Δίνει, όμως, στις αρμόδιες αρχές ένα σημαντικό μέρος των δεδομένων που χρειάζονται για να προχωρήσουν σε νέες οριοθετήσεις. Παράλληλα, επιτρέπει στους μηχανικούς να ξεκινούν τον τεχνικό έλεγχο με καλύτερη εικόνα της υφιστάμενης κατάστασης.
Τα ίδια δεδομένα μπορούν να αξιοποιηθούν στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, στις αντιπλημμυρικές μελέτες και στον σχεδιασμό δημόσιων έργων. Η ύπαρξη κοινής και αξιόπιστης βάσης πληροφοριών μπορεί να μειώσει καθυστερήσεις, επαναλαμβανόμενες αιτήσεις και ασυμφωνίες ανάμεσα στις υπηρεσίες.
Οι 400 σταθμοί παρακολούθησης πλημμυρών
Το έργο δεν περιορίζεται στη δημιουργία του ψηφιακού χάρτη. Προβλέπει επίσης την εγκατάσταση 150 τηλεμετρικών σταθμών για τη μέτρηση της στάθμης των υδάτων και 250 μετεωρολογικών σταθμών σε διαφορετικές περιοχές της χώρας.
Τα δεδομένα θα μεταδίδονται σε πραγματικό χρόνο και θα αναλύονται με ειδικό λογισμικό που αξιοποιεί αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης. Στόχος είναι να υπολογίζεται η πιθανή πλημμυρική παροχή και να αποστέλλονται έγκαιρες προειδοποιήσεις στην Πολιτική Προστασία, πριν από την κορύφωση ενός επικίνδυνου φαινομένου.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε περίπου 100,8 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 81,3 εκατ. ευρώ χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Φορέας ευθύνης είναι το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, φορέας υλοποίησης το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και τελικός επιχειρησιακός χρήστης η Πολιτική Προστασία.
Για τους ιδιοκτήτες, το βασικό μήνυμα είναι ότι ο ψηφιακός χάρτης των ρεμάτων προσφέρει περισσότερη διαφάνεια και καλύτερη πληροφόρηση, αλλά δεν καταργεί τις απαιτούμενες εγκρίσεις. Πριν από οποιαδήποτε αγορά ή αξιοποίηση ακινήτου, χρειάζεται εξατομικευμένος τεχνικός και πολεοδομικός έλεγχος. Η ψηφιακή καταγραφή αποτελεί σημαντικό εργαλείο, όμως η επίσημη οριοθέτηση παραμένει καθοριστική για τις οικοδομικές άδειες και την πραγματική αξιοποίηση κάθε οικοπέδου.
