Έντονη ανησυχία για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας εξέφρασε η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, στέλνοντας παράλληλα αυστηρό μήνυμα προς τις κυβερνήσεις για την ενεργειακή κρίση και την άνοδο του δημόσιου χρέους. Όπως προειδοποίησε, οι πολιτικοί ηγέτες έχουν ήδη καθυστερήσει σημαντικά να λάβουν αποφασιστικά μέτρα, ενώ τα περιθώρια για αναμονή περιορίζονται.
Η επικεφαλής του ΔΝΤ εκτιμά ότι η παγκόσμια οικονομία δεν μπορεί να επιστρέψει σε σταθερούς και φυσιολογικούς ρυθμούς χωρίς μια συντονισμένη αντιμετώπιση των βασικών προβλημάτων. Στο επίκεντρο βρίσκονται η ενεργειακή κρίση, η αβεβαιότητα για τον εφοδιασμό καυσίμων και η ανάγκη περιορισμού των υψηλών επιπέδων δημόσιου χρέους.
Ενεργειακή κρίση: Η ώρα για δύσκολες αποφάσεις
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο BBC, η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα δήλωσε χαρακτηριστικά πως «είναι τώρα η ώρα να αναλάβουμε δράση». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι πολιτικοί ηγέτες χρειάζονται θάρρος, προκειμένου να προχωρήσουν σε αποφάσεις οι οποίες μπορεί να είναι δύσκολες και πολιτικά επώδυνες, αλλά θεωρούνται απαραίτητες για τη σταθερότητα της οικονομίας.
«Πραγματικά δεν μπορώ να βρω τρόπο να τονίσω πόσο σημαντικό και κρίσιμο είναι να βρεθεί το πολιτικό κουράγιο και να γίνουν τα απαραίτητα βήματα που πρέπει να γίνουν», ανέφερε. Όπως εξήγησε, πρόκειται για αποφάσεις που δεν μπορούν πλέον να αναβληθούν, καθώς η παρατεταμένη αβεβαιότητα επιβαρύνει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις.
Η ενεργειακή κρίση εξακολουθεί να επηρεάζει το κόστος ζωής, την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις δημοσιονομικές ισορροπίες των κρατών. Οι υψηλές τιμές ενέργειας μετακυλίονται σε ένα ευρύ φάσμα προϊόντων και υπηρεσιών, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις. Την ίδια στιγμή, οι κυβερνήσεις καλούνται να στηρίξουν τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, γεγονός που αυξάνει περαιτέρω τις δημόσιες δαπάνες.
Για το ΔΝΤ, η αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης δεν μπορεί να περιοριστεί σε προσωρινές επιδοτήσεις ή αποσπασματικές παρεμβάσεις. Απαιτείται μια πιο μακροπρόθεσμη στρατηγική, η οποία θα ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια, θα διαφοροποιεί τις πηγές εφοδιασμού και θα επιταχύνει τις επενδύσεις σε καθαρότερες και πιο αποδοτικές μορφές ενέργειας.
«Καμπανάκι» για το δημόσιο χρέος
Παράλληλα με την ενεργειακή κρίση, η επικεφαλής του ΔΝΤ στάθηκε ιδιαίτερα στην αύξηση του δημόσιου χρέους. Η περίοδος των αλλεπάλληλων κρίσεων, από την πανδημία έως την ενεργειακή αναστάτωση και τον υψηλό πληθωρισμό, οδήγησε πολλές κυβερνήσεις σε σημαντική αύξηση των δαπανών και του δανεισμού.
Η Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι ο πληθωρισμός «διαβρώνει» τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, ενώ οι αγορές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν τα κράτη. Ήδη μεγάλες οικονομίες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γερμανία και η Γαλλία, βλέπουν τις αποδόσεις των 10ετών και 30ετών ομολόγων τους να αυξάνονται.
Η άνοδος των αποδόσεων σημαίνει ότι το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους γίνεται υψηλότερο. Αυτό περιορίζει τα δημοσιονομικά περιθώρια των κυβερνήσεων και μειώνει τη δυνατότητά τους να χρηματοδοτούν κοινωνικές πολιτικές, επενδύσεις και μέτρα στήριξης. Σε περίπτωση που οι πιέσεις συνεχιστούν, οι χώρες θα χρειαστεί να λάβουν πιο αυστηρές αποφάσεις για τον έλεγχο των δαπανών και τη διατήρηση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας.
Νέες πιέσεις στην αγορά ομολόγων
Σύμφωνα με την επικεφαλής του ΔΝΤ, η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών τίτλων δεν οφείλεται μόνο στον πληθωρισμό ή στις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών. Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που ενισχύουν τις πιέσεις στην αγορά ομολόγων.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται ο αυξανόμενος ανταγωνισμός για κεφάλαια από μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Οι επιχειρήσεις αυτές αναζητούν τεράστια ποσά για να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, των υποδομών δεδομένων και των νέων ψηφιακών τεχνολογιών. Η αυξημένη ζήτηση για χρηματοδότηση μπορεί να περιορίσει τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων για τα κράτη και να οδηγήσει σε υψηλότερο κόστος δανεισμού.
Το μήνυμα του ΔΝΤ προς τις κυβερνήσεις είναι σαφές: η ενεργειακή κρίση και το δημόσιο χρέος δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με προσωρινές λύσεις. Απαιτούνται έγκαιρες, συνεκτικές και πολιτικά τολμηρές αποφάσεις, ώστε να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για βιώσιμη ανάπτυξη. Όσο καθυστερούν οι αναγκαίες παρεμβάσεις, τόσο αυξάνεται το κόστος για τις κοινωνίες και τις οικονομίες.
