Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ζήτησε από τις γειτονικές χώρες της Ουκρανίας να επιτρέψουν τη διέλευση φορτίων σιτηρών προς τη Δυτική Ευρώπη, καθώς ο αποκλεισμός στη Μαύρη Θάλασσα έχει περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές από τα ουκρανικά λιμάνια. Το αίτημα αφορά την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία και την Ουγγαρία, χώρες που μπορούν να λειτουργήσουν ως βασικοί διάδρομοι μεταφοράς μέσω του οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου τους.
Την αποκάλυψη έκανε ο Ούγγρος πρωθυπουργός Πίτερ Μάγιαρ, μετά τη συνάντησή του με τον Ζελένσκι την Παρασκευή. Σύμφωνα με δηλώσεις του στο ιδιωτικό τηλεοπτικό δίκτυο RTL, η Ουγγαρία δεν θα είχε αντίρρηση να επιτρέψει τη διέλευση των ουκρανικών φορτίων, υπό την προϋπόθεση ότι τα σιτηρά θα περνούν από το ουγγρικό έδαφος και θα κατευθύνονται σε άλλες χώρες, χωρίς να παραμένουν στην εγχώρια αγορά.
Διέλευση ουκρανικών φορτίων σιτηρών μέσω γειτονικών χωρών
Ο Μάγιαρ ανέφερε ότι το αίτημα του Ζελένσκι θα μπορούσε να στηριχθεί σε μια πρακτική που είχε εφαρμοστεί στα πρώτα χρόνια του πολέμου. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, οι γειτονικές χώρες διευκόλυναν τη μεταφορά ουκρανικών αγροτικών προϊόντων προς τις ευρωπαϊκές αγορές, καθώς οι θαλάσσιες εξαγωγές είχαν ήδη αρχίσει να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα.
«Ο Ζελένσκι ζήτησε από την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, την Ουγγαρία και όλες τις γειτονικές χώρες να επιτρέψουν τη διέλευση, όπως είχε συμβεί πριν από τρία ή τέσσερα χρόνια, στην αρχή του πολέμου», δήλωσε ο Ούγγρος πρωθυπουργός.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη μεταφορά καλαμποκιού προς τη Δυτική Ευρώπη. Ο Ζελένσκι φέρεται να εξήγησε ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει σιδηροδρομικούς συρμούς με σφραγισμένα βαγόνια, ώστε να μεταφέρει τα φορτία με μεγαλύτερη ασφάλεια και χωρίς να δημιουργούνται αμφιβολίες για τον τελικό προορισμό τους.
«Μου ανέφερε, κατά τη διάρκεια της κατ’ ιδίαν συνάντησής μας, ότι θα τους βοηθούσε πολύ αν μπορούσαν να μεταφέρουν καλαμπόκι στη Δυτική Ευρώπη μέσω σιδηροδρομικών συρμών με σφραγισμένα βαγόνια», είπε ο Μάγιαρ. Όπως πρόσθεσε, απάντησε ότι, εφόσον πρόκειται αποκλειστικά για διέλευση από την Ουγγαρία, δεν θα υπήρχε εμπόδιο.
Ο αποκλεισμός στη Μαύρη Θάλασσα περιορίζει τις εξαγωγές
Η Ουκρανία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς σιταριού, καλαμποκιού και ηλιόσπορου παγκοσμίως. Πριν από την έναρξη του πολέμου, περίπου το 90% των εξαγωγών αυτών πραγματοποιούνταν μέσω της Μαύρης Θάλασσας. Ωστόσο, οι ρωσικές επιθέσεις και η συνεχιζόμενη απειλή για τις λιμενικές υποδομές έχουν σχεδόν σταματήσει τη μεταφορά αγροτικών προϊόντων από τα ουκρανικά λιμάνια.
Η εξέλιξη αυτή έχει άμεσες συνέπειες τόσο για την ουκρανική οικονομία όσο και για τις διεθνείς αγορές τροφίμων. Οι εξαγωγές σιτηρών αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για το Κίεβο, ενώ παράλληλα συμβάλλουν στη διατροφική επάρκεια πολλών χωρών. Για τον λόγο αυτό, η εξεύρεση εναλλακτικών χερσαίων διαδρομών έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία.
Η μεταφορά μέσω σιδηροδρόμου, φορτηγών και ποτάμιων δικτύων μπορεί να προσφέρει μια προσωρινή λύση, όμως είναι πιο ακριβή και πιο αργή σε σχέση με τις θαλάσσιες μεταφορές. Παράλληλα, τα διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά των σιδηροδρομικών δικτύων, οι περιορισμένες υποδομές και οι τελωνειακοί έλεγχοι δημιουργούν πρόσθετες καθυστερήσεις.
Η στάση της Ουγγαρίας απέναντι στο Κίεβο
Ο Πίτερ Μάγιαρ έχει υιοθετήσει πιο συναινετική και λιγότερο συγκρουσιακή στάση απέναντι στην Ουκρανία σε σύγκριση με τον προκάτοχό του, Βίκτορ Όρμπαν. Παρά τη διαφοροποίηση στο ύφος, η ουγγρική κυβέρνηση εξακολουθεί να διατηρεί ορισμένες σταθερές θέσεις.
Ο Μάγιαρ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η Ουγγαρία δεν πρόκειται να στείλει όπλα στην Ουκρανία. Παράλληλα, έχει ζητήσει να σημειωθεί πρόοδος στο ζήτημα των δικαιωμάτων της ουγγρικής εθνικής μειονότητας που ζει στην Ουκρανία. Τα θέματα αυτά παραμένουν σημαντικά στις διμερείς σχέσεις των δύο χωρών και επηρεάζουν κάθε συζήτηση για την οικονομική και πολιτική συνεργασία τους.
Την ίδια στιγμή, ο Ούγγρος πρωθυπουργός διαβεβαίωσε τον Ζελένσκι για την πλήρη αλληλεγγύη του απέναντι στη «ρωσική, απάνθρωπη επίθεση» κατά της Ουκρανίας. Η δυνατότητα διέλευσης των φορτίων σιτηρών θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πεδίο πρακτικής συνεργασίας, χωρίς να μεταβάλλει κατ’ ανάγκη τη συνολική στάση της Βουδαπέστης σε ζητήματα στρατιωτικής υποστήριξης.
Η μειωμένη παραγωγή καλαμποκιού στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Η ανάγκη για απρόσκοπτη μεταφορά ουκρανικών σιτηρών γίνεται ακόμη πιο έντονη λόγω της μειωμένης παραγωγής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στα τέλη Αυγούστου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβλεψε ότι η συγκομιδή καλαμποκιού στην ΕΕ θα φτάσει φέτος τους 50,1 εκατομμύρια τόνους.
Η επίδοση αυτή αναμένεται να είναι η χαμηλότερη των τελευταίων δύο δεκαετιών και περίπου 20% χαμηλότερη από τον μέσο όρο των τριών προηγούμενων ετών. Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες επηρέασαν σημαντικά τις καλλιέργειες, ιδιαίτερα στη Γαλλία και την Ουγγαρία.
Οι παρατεταμένοι καύσωνες και η λειψυδρία, που σε ορισμένες περιοχές έφτασαν σε επίπεδα-ρεκόρ, προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στις φυτείες καλαμποκιού. Η περιορισμένη ευρωπαϊκή παραγωγή ενδέχεται να αυξήσει την ανάγκη εισαγωγών, καθιστώντας ακόμη πιο κρίσιμη την αποκατάσταση των εμπορικών διαδρομών από την Ουκρανία.
Η άδεια διέλευσης φορτίων σιτηρών που ζήτησε ο Ζελένσκι από τις γειτονικές χώρες αποτελεί, επομένως, όχι μόνο μέτρο στήριξης της ουκρανικής οικονομίας, αλλά και πιθανή απάντηση στις πιέσεις που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή αγορά. Η υλοποίηση μιας τέτοιας συμφωνίας θα εξαρτηθεί από τις υποδομές, τους ελέγχους και τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων χωρών.
